Psychologische en psychopathologische aspecten vd voortplanting
Inleiding Fertiliteit: Contraceptie en Kinderwens
- Wie vindt dat fertiliteitsbehandelingen moeten w terugbetaald?
o Kinderloos zijn, is dat een ziekte?
o Geneeskunde bemoeit zich
▪ Geneeskunde is het voorkomen of behandelen v ziekte
→ Definitie verbreden naar psychosociaal leed, veroorzaakt door niet
realiseren ve fundamenteel menselijk verlangen?
Hoe ver ga je in het opentrekken v ziekte?
o Is dat ziekte verhelpen?
▪ Ja, als je een biopsychosociale definitie hebt v wat ziekte is en
overeenstemmende endpoints hebt
• Bv. Onsuccesvolle fertilisatie, maar koppel heeft nu vrede
→ Meetellen als succes
- Hoe komt het nu dat psychiaters, psychologen en seksuologen daarbij betrokken moeten
zijn?
→ Verbondenheid tss seksualiteit en voortplanting
▪ Gezonde seksualiteit als 4 poten ve stoel die op elkaar moeten inhaken
• Genotsdimensie
• Voortplantingsdimensie
• Relationele dimensie
• Maatschappelijke dimensie
▪ Gevoelige link: neurose detector
• Dingen die zich plots uiten
o Er komt ergens een klacht rond iets, maar eigenlijk is er
sprake ve ernstigere klacht die er achter ligt
▪ Bepaalde act/feit
→ Latente conflicten triggeren
→ Probleem steekt de kop op
• Neurose detector (heel kleine dingen) toont de dynamiek vh
onderliggende probleem
o Eerste samenwerking met gynaecologische afdeling met opkomst vd pil.
Verdere samenwerking met opkomst v fertiliteitsbehandeling
▪ Eerst eindelijk seksualiteit zonder voortplanting
▪ Erna voortplanting zonder seksualiteit
- Kinderwens kan ook pathologisch/verslavend zijn
o Gaat niet op het kind
→ Gaat om een onvulbare leegte
1
,In vele gevallen wel anticonceptie nodig
→ Die de band tss seksualiteit en voorplanting tijdelijk lijkt door te knippen
- Contraceptie die altijd op het ♀ lichaam inwerkt
o Bij zwangerschap (voorkomen) ligt verantwoordelijkheid bij ♀
→ Bij contraceptie komt deze verantwoordelijkheid weer bij de ♀ te liggen
Door anticonceptie pil eindelijk bevrijdt vh noodlot dat seksualiteit leidt tot
zwangerschap, maar omgekeerd krijg je er terug de verantwoordelijkheid over
- Kenmerken goede contraceptiemethode
o Doeltreffend (efficacy)
▪ Het moet werken
• Geen enkel contraceptief middel is 100%
• Er kan altijd iets “fout” lopen
• Niet vrijen is het meest effectieve contraceptief middel
▪ Uitgedrukt door de Pearl Index (# zwangerschappen per 1200 cycli)
• Verschilt per methode
▪ Kanttekening: middelgebonden vs. persoonsgebonden falen
• Persoonsgebonden falen
→ Inconscience scientific
o Veel attitudes die zogezegd doordacht gebeuren, zijn niet
gebaseerd op evidence maar zijn gebaseerd op vooroordelen
o Artsen laten zich hier ook onbewust door leiden
o Veilig zijn
▪ Geen gevaarlijke verwikkelingen en nevenwerkingen
• Bv. Gewicht verhoogd, vermoeidheid, ...
o Aanvaardbaar
▪ ‘Geen inname zonder aanname’ → Psychologische factor
• Is iets voor de seksualiteit/intimiteit aanvaardbaar?
• In welke mate is het belevingsgewijs aanvaardbaar?
▪ → Keuze v contraceptie altijd in overleg
• Wat vindt een koppel aanvaardbaar en wat niet?
o Bv. Diafragma er iedere keer moeten uithalen
o Bv. Vrouwencondoom aanvaardbaar?
o Omkeerbaar
▪ Ideale contraceptieve middelen zijn omkeerbaar
• Vandaar dat sterilisatie zoveel minder gebeurt dan vroeger, want het
is niet omkeerbaar
o ♀: Kan ongedaan gemaakt w adhv operatie
▪ Nooit 100% zekerheid dat vrouw terug vruchtbaar w
▪ Kans op buitenbaarmoedelijke zwangerschap
o ♂: Technisch makkelijker om het omkeerbaar te maken
▪ Hoe meer tijd tss sterilisatie en omkering, hoe kans
♂ antistoffen heeft aangemaakt tegen eigen sperma
▪ Niet 100% kan garanderen dat het omkeerbaar is, moet je eigenlijk zeggen
dat het onomkeerbaar is
2
, Samenvattend:
- Contraceptie heeft een echte omwenteling teweeggebracht in de interactie tss gynaecoloog
en patiënt
- De vrouw heeft voor een maatschappelijke verandering gezorgd in relatievorming, maar ook
in de medische praktijkvoering
o Probleem v nabijheid en distantie
▪ Gynaecologen waren ‘meesters’ in het afblokken v alles wat emotioneel is
→ Grens nu steeds moeilijker te maken
Belangrijk deze grens te bewaken
▪ Tijdens een therapiesessie…
• Paranoïde = meestal snel merkbaar → makkelijk van te distantiëren
• Overdracht
o = gevoelens die patiënt op therapeut projecteert, welke eig
een vertalingen zijn van heel basale gevoelens die de patiënt
vroeger had tegenover zijn/haar betekenisvolle andere
▪ Bv. Iemand projecteert in therapie zaken van zijn
vader uit het verleden op de therapeut
o Altijd afvragen in welke positie de patiënt je wilt krijgen
▪ ~ Bij personen die al enige tijd in therapie zitten
→ Grotere kans op overdrachtsgevoelens
• Tegenoverdracht = projectie vd therapeut op de patiënt
o Zaken die je onbewust niet onder controle hebt en/of
doorwegen van vroeger
• Altijd blijven reflecteren over manier waarop patiënt bij je langskomt
De Psychologische Aspecten v Contraceptie
4 dimensies v contraceptie:
1) Gebonden of niet gebonden aan coïtus:
o Gebonden aan coïtus = condoom
o Niet gebonden aan coïtus = pil
2) Actief of passief:
o Actief = pil, condoom
o Passief = spiraal
3) Vrouwelijk of mannelijk
o Vrouwelijk = pil
o Mannelijk = condoom
4) Omkeerbaar of onomkeerbaar
Laatste 15j evolutie in contraceptief gebruik
- pil (41% → 33%)
- spiraaltje (19% → 26%) en condoomgebruik (5%)
Contraceptie= zwangerschap proberen te voorkomen
▪ 10% zwangerschappen eindigen in abortus Contraceptie gefaald
3
Inleiding Fertiliteit: Contraceptie en Kinderwens
- Wie vindt dat fertiliteitsbehandelingen moeten w terugbetaald?
o Kinderloos zijn, is dat een ziekte?
o Geneeskunde bemoeit zich
▪ Geneeskunde is het voorkomen of behandelen v ziekte
→ Definitie verbreden naar psychosociaal leed, veroorzaakt door niet
realiseren ve fundamenteel menselijk verlangen?
Hoe ver ga je in het opentrekken v ziekte?
o Is dat ziekte verhelpen?
▪ Ja, als je een biopsychosociale definitie hebt v wat ziekte is en
overeenstemmende endpoints hebt
• Bv. Onsuccesvolle fertilisatie, maar koppel heeft nu vrede
→ Meetellen als succes
- Hoe komt het nu dat psychiaters, psychologen en seksuologen daarbij betrokken moeten
zijn?
→ Verbondenheid tss seksualiteit en voortplanting
▪ Gezonde seksualiteit als 4 poten ve stoel die op elkaar moeten inhaken
• Genotsdimensie
• Voortplantingsdimensie
• Relationele dimensie
• Maatschappelijke dimensie
▪ Gevoelige link: neurose detector
• Dingen die zich plots uiten
o Er komt ergens een klacht rond iets, maar eigenlijk is er
sprake ve ernstigere klacht die er achter ligt
▪ Bepaalde act/feit
→ Latente conflicten triggeren
→ Probleem steekt de kop op
• Neurose detector (heel kleine dingen) toont de dynamiek vh
onderliggende probleem
o Eerste samenwerking met gynaecologische afdeling met opkomst vd pil.
Verdere samenwerking met opkomst v fertiliteitsbehandeling
▪ Eerst eindelijk seksualiteit zonder voortplanting
▪ Erna voortplanting zonder seksualiteit
- Kinderwens kan ook pathologisch/verslavend zijn
o Gaat niet op het kind
→ Gaat om een onvulbare leegte
1
,In vele gevallen wel anticonceptie nodig
→ Die de band tss seksualiteit en voorplanting tijdelijk lijkt door te knippen
- Contraceptie die altijd op het ♀ lichaam inwerkt
o Bij zwangerschap (voorkomen) ligt verantwoordelijkheid bij ♀
→ Bij contraceptie komt deze verantwoordelijkheid weer bij de ♀ te liggen
Door anticonceptie pil eindelijk bevrijdt vh noodlot dat seksualiteit leidt tot
zwangerschap, maar omgekeerd krijg je er terug de verantwoordelijkheid over
- Kenmerken goede contraceptiemethode
o Doeltreffend (efficacy)
▪ Het moet werken
• Geen enkel contraceptief middel is 100%
• Er kan altijd iets “fout” lopen
• Niet vrijen is het meest effectieve contraceptief middel
▪ Uitgedrukt door de Pearl Index (# zwangerschappen per 1200 cycli)
• Verschilt per methode
▪ Kanttekening: middelgebonden vs. persoonsgebonden falen
• Persoonsgebonden falen
→ Inconscience scientific
o Veel attitudes die zogezegd doordacht gebeuren, zijn niet
gebaseerd op evidence maar zijn gebaseerd op vooroordelen
o Artsen laten zich hier ook onbewust door leiden
o Veilig zijn
▪ Geen gevaarlijke verwikkelingen en nevenwerkingen
• Bv. Gewicht verhoogd, vermoeidheid, ...
o Aanvaardbaar
▪ ‘Geen inname zonder aanname’ → Psychologische factor
• Is iets voor de seksualiteit/intimiteit aanvaardbaar?
• In welke mate is het belevingsgewijs aanvaardbaar?
▪ → Keuze v contraceptie altijd in overleg
• Wat vindt een koppel aanvaardbaar en wat niet?
o Bv. Diafragma er iedere keer moeten uithalen
o Bv. Vrouwencondoom aanvaardbaar?
o Omkeerbaar
▪ Ideale contraceptieve middelen zijn omkeerbaar
• Vandaar dat sterilisatie zoveel minder gebeurt dan vroeger, want het
is niet omkeerbaar
o ♀: Kan ongedaan gemaakt w adhv operatie
▪ Nooit 100% zekerheid dat vrouw terug vruchtbaar w
▪ Kans op buitenbaarmoedelijke zwangerschap
o ♂: Technisch makkelijker om het omkeerbaar te maken
▪ Hoe meer tijd tss sterilisatie en omkering, hoe kans
♂ antistoffen heeft aangemaakt tegen eigen sperma
▪ Niet 100% kan garanderen dat het omkeerbaar is, moet je eigenlijk zeggen
dat het onomkeerbaar is
2
, Samenvattend:
- Contraceptie heeft een echte omwenteling teweeggebracht in de interactie tss gynaecoloog
en patiënt
- De vrouw heeft voor een maatschappelijke verandering gezorgd in relatievorming, maar ook
in de medische praktijkvoering
o Probleem v nabijheid en distantie
▪ Gynaecologen waren ‘meesters’ in het afblokken v alles wat emotioneel is
→ Grens nu steeds moeilijker te maken
Belangrijk deze grens te bewaken
▪ Tijdens een therapiesessie…
• Paranoïde = meestal snel merkbaar → makkelijk van te distantiëren
• Overdracht
o = gevoelens die patiënt op therapeut projecteert, welke eig
een vertalingen zijn van heel basale gevoelens die de patiënt
vroeger had tegenover zijn/haar betekenisvolle andere
▪ Bv. Iemand projecteert in therapie zaken van zijn
vader uit het verleden op de therapeut
o Altijd afvragen in welke positie de patiënt je wilt krijgen
▪ ~ Bij personen die al enige tijd in therapie zitten
→ Grotere kans op overdrachtsgevoelens
• Tegenoverdracht = projectie vd therapeut op de patiënt
o Zaken die je onbewust niet onder controle hebt en/of
doorwegen van vroeger
• Altijd blijven reflecteren over manier waarop patiënt bij je langskomt
De Psychologische Aspecten v Contraceptie
4 dimensies v contraceptie:
1) Gebonden of niet gebonden aan coïtus:
o Gebonden aan coïtus = condoom
o Niet gebonden aan coïtus = pil
2) Actief of passief:
o Actief = pil, condoom
o Passief = spiraal
3) Vrouwelijk of mannelijk
o Vrouwelijk = pil
o Mannelijk = condoom
4) Omkeerbaar of onomkeerbaar
Laatste 15j evolutie in contraceptief gebruik
- pil (41% → 33%)
- spiraaltje (19% → 26%) en condoomgebruik (5%)
Contraceptie= zwangerschap proberen te voorkomen
▪ 10% zwangerschappen eindigen in abortus Contraceptie gefaald
3
