Samenvatting 1Ba Humane Wetenschappen 1

Humane wetenschappen 1



Hoofdstuk 1: Geest, gedrag en psychologische wetenschap

Kernvraag 1: Wat is psychologie?
= de studie van de geest, de wetenschap van gedrag en mentale processen.

Interne geestelijke processen Externe geestelijke processen
- Niet direct waarneembaar - Direct waarneembaar
- Denken, voelen, begeren - Praten, lachen, lopen
Psychologie: de wetenschap
(gebaseerd op objectieve, verifieerbare gebeurtenissen) van gedrag en mentale processen
Verschillende soorten psychologie:

 Experimentele psychologie
 Arbeids- en organisatie (in bedrijven)
 Klinische psychologie
 Onderwijs
 Neuropsychologie
 Gerontopsychologie1
 Schoolpsychologie
 Omgevingspsychologie2
 Forensische psychologie
 Sportpsychologie

1
ouderen helpen hun welzijn en gezondheid te behouden
2
vooral in Nederlands onderzoek naar bv. groen in de omgeving



3 groepen in psychologen:

 Experimentele psychologen = doen onderzoek, in combinatie met les geven op universiteit
Docent psychologen = lesgeven in bachelor opleidingen
 Toegepaste psychologen = gebruiken kennis (van experimentele psychologen) om mensen te helpen,
in kliniek, school, bedrijf…

Psychologie ≠ psychiatrie
 Psychiater: een medisch specialisme, behandelen mensen met ernstige psychische stoornissen,
kunnen medicatie voorschrijven.
 Psychologen behandelen hun cliënten (niet patiënten) vanuit een psychologische invalshoek.
 Psychotherapie = behandelvorm

Pseudopsychologie ≠ psychologie
 Pseudopsychologie= niet- onderbouwde psychologische aannamens gepresenteerd als
wetenschappelijke waarheden (vb. horoscopen, zesde zintuig…)
 Kritisch kunnen nadenken over informatie (vb gezondheid en welzijn)




Kritisch nadenken (6 vaardigheden)
1

,Humane wetenschappen 1



1. Bron? (een expert of uitleg gevraagd aan een expert)

2. Bewering redelijk of extreem? (buitengewone beweringen buitengewoon bewijs nodig)

3. Bewijsmateriaal? (anekdotisch bewijsmateriaal)

4. Conclusie beïnvloed door bias? (bias = vertekening van uitkomst)

 Emotionele bias = oordeel vellen op basis van attitudes en gevoelens ipv op rationele analyse
 Confirmation bias = gebeurtenissen of informatie herinneren die anamnese bevestigen en
tegenstrijdig bewijs negeren
 Expectancy bias = onbewust invloed uitoefenen op gedrag participanten gebaseerd op
verwachtingen onderzoeker

5. Veel voorkomende denkfouten vermeden? (correlatie-causaliteit-denkfout = als 2 dingen gelijktijdig
gebeuren dan moet het 1 het andere veroorzaken)

6. Oplossing probleem verschillende invalshoeken nodig?

Kernvraag 2: wat zijn de 6 belangrijkste perspectieven

 Biologische perspectief (1)
 Cognitief perspectief (2)
 Behavioristisch perspectief (3)
 Perspectief van gehele persoon (4)
 Ontwikkelingsperspectief (5)
 Sociocultureel perspectief (6)


1) = invloed van lichaam op mentale processen (oorzaken van gedrag zoeken in functioneren van genen,
hersenen, zenuwstelsel en hormoonstelsel)

René Descartes (Franse filosoof)  Je pense, donc je suis
 Rationalisme (belang van denken): radicaal idee + ontdekking
 1ste radicaal idee: ‘scheiding tussen spirituele geest en fysieke lichaam”
 Ontdekking omzetting stimulatie zintuigen tot zenuwimpulsen en spierreacties (dmv
aantonen biologische processen voor reflexmatige gedragingen zorgen)

↔ empirisme: denken storend en onnodig in wetenschap en filosofie, enige ware bronnen zijn
waarnemingen en ervaringen
Francis Beacon  Denken vertroebelt waarneming
John Locke  Tabula rasa (mens bij geboorte niets, krijgt door ervaringen, leerprocessen persoonlijkheid en
intelligentie)


 Neurowetenschap = gericht op hoe hersenen gedachten, gevoelens, bewustzijn, herinneringen
creëren
 Evolutionaire psychologie = beschouwen gedrag/mentale processen obv genetische
aanpassingen aan overleving en voortplanting (Darwin: natuurlijke selectie, waar individuen die
best aangepast zijn aan omgeving blijven overleven)
2) = mentale processen als vorm van informatieverwerking

2

,Humane wetenschappen 1




Wilhelm Wundt (Duitse wetenschapper)  elementen van bewuste waarneming
 Toepassen wetenschappelijke methoden om geest en lichaam te bestuderen (experimentele
psychologie)
 Structuralisme: basisstructuren geest en gedachten trachten ontrafelen
 1879: 1ste psychologische laboratorium: introspectie (beschrijving eigen innerlijke, bewuste
ervaring)



Edward Bradford Titchener bracht
‘structuralisme’ naar Amerika (pupil van
Wundt)
Veel kritiek  subjectiviteit introspectie
Moderne introspectie: analyse slaap en
dromen



Gestaltpsychologie: bewustzijn meer dan zintuigelijke ervaringen, ervaringen kunnen niet gereduceerd
worden tot afzonderlijke elementen  perceptuele gehelen

William James  psychische processen begrijpen in licht van hun adaptieve nut en functie
↔ functionalisme
 Ideeën van Darwin: relatie emoties tot lichaam en gedrag en organisme moeten aanpassen
aan hun omgeving (ontwikkeling toegepaste psychologie)

 Nu nadruk op cognitie (= mentale processen)
 Gedachten en handelingen resultaat van unieke cognitieve patronen van waarnemingen en
interpretaties van ervaringen
 Objectievere observatiemethoden (brain imaging technieken)

3) = focus op uiterlijk waarneembaar gedrag

John B. Watson  psychologie uitsluitend met waarneembare gebeurtenissen moest bezighouden
 Behaviorisme: wetenschap van gedrag en meetbare omstandigheden in omgeving die dit
beïnvloeden
 Idee mens bij geboorte tabula rasa, gedachten en emoties irrelevant
 Handelen gevormd door consequenties ervan  krachten in omgeving invloed op menselijk
vermogen om te leren.

4) = # psychologische perspectieven draaien om globaal inzicht in persoonlijkheid: psychodynamische
psychologie, humanistische psychologie en psychologie van karaktertrekken en temperament

Sigmund Freud  onbewuste processen domineren persoonlijkheid
 Psychodynamische psychologie: nadruk op begrijpen menselijk functioneren in termen van
onbewuste behoeften, verlangens, herinneringen en conflicten
--> Probleem: niet falsificeerbaar

Carl Rogers & Abraham Maslow (grondleggers)
 Humanistische psychologie: nadruk op innerlijke processen en focust oppositieve, onze
mogelijkheden, groei en vrije wil mens
3

, Humane wetenschappen 1



 Opvattingen over jezelf grote invloed op gedachten, emotie en handelingen  impact op
ontwikkeling potentieel

 Psychologie van karaktertrekken en temperament: persoonlijkheid geregeerd door 4
humores (bloed, slijm, zwarte en gele gal)
 Idee van persoonlijkheid behouden
 Verschillen tussen mensen ontstaan uit verschillende stabiele kenmerken

5) = belang van ontwikkeling op alle psychologische processen

 Psychologische verandering gevolg van interactie tussen genen en omgeving
 Nature en nurture
 Ontwikkeling in psychologie waarneembaar bij verwerven taal, logisch denken

6) = belang van sociale omgeving en cultuur

Nadruk op belang sociale interactie, sociaal leren, cultureel perspectief
Cultuur = complexe mix van taal, opvattingen, gewoonten, waarden en tradities die wordt
ontwikkeld door een groep van mensen en wordt gedeeld met anderen in dezelfde omgeving
 Belang sociale invloed
 Deze perspectieven helpen holistisch beeld te krijgen van menselijk gedrag




Kernvraag 3: hoe vergaren psychologen nieuwe kennis
https://www.studocu.com/nl-be/document/odisee-hogeschool/inleiding-in-de-
psychologie/samenvatting-psychologie-inleiding/4556944


Wetenschappelijke methode: 4 stappen, 5 soorten psych onderzoek, procedure voor empirisch onderzoek van
hypothese, omstandigheden zijn zo gekozen dat vooroordelen en subjectieve oordelen worden uitgesloten
Empirisch onderzoek= gegevens verzameld dmv objectieve informatie uit eerste hand, gebaseerd op
sensorische ervaring en observatie

4 stappen van de wetenschappelijke methode:

1) Een hypothese ontwikkelen
 Hypothese: voorspelling van uitkomst van wetenschappelijk onderzoek, een bewering over
relatie tussen variabelen in een onderzoek
 Hypothese moet falsificeerbaar zijn (kan bewezen worden)
 Variabele: invloedrijk element moeten op hetgeen dat onderzocht wordt
 Operationele definitie  objectieve beschrijving van concept dat bij wetenschappelijk
onderzoek hoort
2) Hypothese toetsen
4