Hoorcolleges Gezondheidscommunicatie

Gezondheidscommunicatie:
Hoorcollege 1:
Definitie gezondheid:

- Dynamisch: ‘de vaardigheid om zich aan te passen en zichzelf te redden bij sociale, fysieke en
emotionele uitdagingen’, ‘health as the ability to adapt and to self manage’
- Multidimensionaal: objectief, subjectief en sociaal

Bevorderen gezondheid:

- Regelgeving
- Voorzieningen
- Communicatie

Gezondheidscommunicatie:

- Gezondheid steeds meer een ‘hot topic’
- Populaire sub-discipline van communicatiewetenschappen
- Paraplubegrip voor verschillende communicatieve praktijken in de gezondheidszorg
- Inzichten uit: psychologie, sociologie, taalkunde, filosofie, besluitvorming,
gezondheidswetenschappen

Motieven onder andere:

- Informeren
- Overtuigen
- Manipuleren
- Vermaken
- Of: combinatie

Niveaus onder andere:

- Individueel niveau, bijvoorbeeld besluitvorming behandelingen
- Maatschappelijk, bijvoorbeeld betrekken bij debat over vaccineren
- Politiek, bijvoorbeeld referendum over orgaandonatie
- Commercieel, bijvoorbeeld tv-programma over afvallen

Gezondheidscampagnes:

- Alle (communicatieve) activiteiten die kunnen worden ondernomen om te stimuleren dat
mensen zich op vrijwillige basis ‘gezonder’ willen en kunnen gedragen (Green & Kreuter, 1999)
- Belang van een planmatige en systemische aanpak

,Precede-Proceed Model (Lawrence Green):




Uitgangspunten Precede-Proceed Model:

- Gezondheid heeft vele determinanten
- Noodzaak multi-dimensionele aanpak (bijvoorbeeld gedrag en sociale omgeving)

Fase 1: Social assessment:

- Wat is de impact op de kwaliteit van leven?
 Gaat uit van een vastomlijnde doelgroep/risicogroep
 Uitgangspunt: ervaren gezondheidsprobleem vermindert kwaliteit van leven
- Voorbeeld gehoorschade:
 Jongeren een risicogroep
 Een verminderd gehoor kan de kwaliteit van leven verminderen
 Gehoorschade kan het gevolg zijn blootstelling aan te hard geluid
 Kan voorkomen worden

Fase 2: Epidemiological assessment:

- 2.1 analyse van (volks)gezondheid
- 2.2 analyse genetische, gedrags- en omgevingsfactoren
- Voorbeeld gehoorschade 2.1:
 54,4% van de jongeren risico op gehoorschade
 Gehoorschade tijdelijk, maar ook permanent
 Momenteel 450.000 jongeren gehoorverlies van 10 dB
 Jaarlijks 25.000 jongeren getroffen
 18,3% jongeren in Nederland tinnitus
- Voorbeeld gehoorschade 2.2:
 Gedragsfactoren: afstand houden van de boxen en oordoppen dragen helpt. 89% van
de Nederlandse jongeren doet dit niet
 Omgevingsfactoren: festivals/grootschalig concert kan een geluidsniveau hebben van
100 tot 140 decibel. Grens voor gehoorschade: 80 db

, Gezondheidsdoel:

- Aantal nieuwe gevallen van jongeren met gehoorschade in de komende 10 jaar verminderen
tot 5000 per jaar

Gedragsdoel:

- Na de interventie maakt 75% van de jongeren die naar festivals gaan gebruik van oordopjes om
gehoorbeschadiging te voorkomen

Fase 3: Educational and ecological assessment:

- Waarom gedraagt de doelgroep zich op deze manier?
 Predisposing factors
 Kennis, attitude, opvattingen, waarden, percepties
 Reinforcing factors
 Beloning, goedkeuring (sociaal)
 Enabling factors
 Vaardigheden, middelen en barrières die gedragsverandering helpen of
hinderen (individueel of omgeving)

Fase 4: Program development:

- Interventieontwikkeling:
 Ontwikkeling programma’s
 Uitrollen processen

Interventie:

1. Wanneer festivalgangers in de rij staan voor de tassencontrole zullen zij een piep horen,
vergelijkbaar met wat mensen die lijden aan tinnitus ervaren
2. Oordoppen gratis
3. Tickets duurder

Fase 5-8: Proceed:

- Implementeren
- Evalueren
 Proces
 Werd de interventie op de juiste manier uitgevoerd?
 Impact
 Was de interventie effectief in het behalen van de gedrags- en
veranderdoelen?
 Uitkomst
 Was de interventie effectief in het verbeteren van gezondheid en kwaliteit
van leven?

Fase 5-8: Evaluatieplan:

- (evaluatie)doelen
- Proces- en evaluatievragen
- Onderzoeksdesign (survey, interview, focusgroep)
- Meetinstrumenten (bijvoorbeeld vragenlijsten)
- Respondenten