Samenvattingen literatuur criminologie
De pandemie als criminologisch experiment
De ontwikkeling van de criminaliteit tijdens een aar coronamaatregelen
Twee Amerikaanse criminologen (Stickle & Felson 2020) noemen dit het ‘grootste
criminologische experiment in de geschiedenis’. De sociale onthouding die overheden in
vele landen hebben opgelegd als reactie op de coronapandemie. Een belangrijke vraag is is
hoe criminaliteit zich ontwikkelt in tijden van gedwongen thuisblijven en afgenomen sociaal
verkeer.
In de analyses worden politiegegevens gebruikt van Corona Crime Change Monitor over een
gedeelte van 12 maanden. De criminaliteit van een jaar daarvoor worden met elkaar
vergeleken.
Criminaliteit in tijden van sociale ontwrichting: theoretische inzichten
Criminologische en sociologische theorievorming bieden een kader om de ontwikkeling van
criminaliteit in tijden van een pandemie te duiden. Sociologische literatuur. Die lijkt zich hier
vooral te richten op natuurrampen, die net zoals een pandemie tot sociale ontwrichting
kunnen leiden. 1 stroming legt daarbij nadruk op sociale cohesie en altruïsme.
In een samenleving die aan een ramp is blootgesteld, zullen sociale bindingen en prosociaal
gedrag toenemen, met uiteindelijke daling van de criminaliteit.
Frits:’ gedrag na een ramp wordt gekenmerkt door altruïsme en is gericht op het herstel van
de gemeenschap. Het zichtbare lijden in een gemeenschap zou ervoor zorgen dat sociale
scheidslijnen wegvallen (iedereen lijdt immers) en empathie neemt toe’ (Fritz 1961)
Een andere stroming wijst juist op de sociale afbraak en desorganisatie die optreedt na
natuurrampen. Een ramp zou ook juist bestaande ongelijkheden kunnen vergroten in plaats
van verminderen. Een ramp leidt over het algemeen tot een afbraak van sociale cohesie en
mechanismen van sociale controle, waardoor individuen meer geneigd zijn om als
antisociaal te gedragen. Zegt de sociale desorganisatietheorie (Zahran, Curtis, Hogdkinson
en Andresen)
Vooral de gelegeheidstheoretische benadering biedt houvast bij de criminologische
theorievorming. De sociale cohesie benadering gaat van daling uit en de sociale
desorganisatietheorie gaat van stijging in de criminaliteit uit.
De gelegenheid theoretische benadering is een stroming in de criminologie die, in
tegenstelling tot veel andere benaderingen niet de nadruk legt op persoonlijke
daderkenmerken, maar juist zoekt naar factoren die gelegenheid bieden voor criminaliteit.
‘Gelegenheid maakt de dief’.
De routineactiviteitentheorie is een bekend voorbeeld van gelegenheidstheorie. Cohen en
Felson stellen dat crimineel activiteiten vaak de samenkomst in ruimte en tijd vereisen van
drie omstandigheden: geschikte doelwitten, gemotiveerde daders en de aanwezigheid van
, de adequaat toezicht. Terugdringing van (de samenkomst) van deze omstandigheden leidt
tot een afname van criminaliteit.
Barrièremodel1
De gelegenheid theoretische benadering ligt aan de basis van situationele
criminaliteitspreventie, die je terug kan zien in de verschillende barrièremiddelen die in de
loop van de jaren zijn ontwikkeld. In een barrièremiddel wordt voor een specifiek type delict
stapsgewijs beschreven wat er nodig is voor de totstandkoming van dat delict, om
vervolgens per stap na te gaan welke drempel (barrière) opgeworpen kan worden om te
totstandkoming te hinderen.
Door de opgelegde sociale onthouding zijn mensen bijvoorbeeld vaker thuis, waardoor hun
woning vaker onder ‘toezicht’ staat en dus minder aantrekkelijk voor criminelen. Mensen
zullen meer gebruikmaken van digitale diensten, waardoor het aantal doelwitten online juist
kan toenemen. De gelegenheidstheorie benadering lijkt dan ook juist ondersteuning te
vinden in empirisch onderzoek dat tot nu toe is uitgevoerd naar de ontwikkeling van de
criminaliteit gedurende pandemie.
Eerder empirisch onderzoek
Onderzoek laat zien dat stay-at- home maatregelen in het algemeen gepaard gingen met
een sterke daling van de geregistreerde criminaliteit. Een ondersteuning van de
routineactiviteitentheorie is hier in terug te zien. de gemiddelde daling in dit onderzoek
betrof 37 % maar er is een grote variatie te zien tussen verschillende steden en soorten
criminaliteit. Ook concluderen de onderzoekers dat de mate van opgelegde of gevraagde
sociale onthouding ertoe doet: strengere maatregelen gaan gepaard met grote dalingen van
de criminaliteitscijfers. Dalingen in de criminaliteit tijdens de maatregelen die sociale
onthouding beogen, worden ook beschreven door Andresen en Hodgkinson.
Nivette vond een samenhang tussen de sterke van de criminaliteitsdaling enerzijds en de
zwaarte van de ingevoerde maatregelen anderzijds.
Ook is er onderzoek gedaan naar de inwerking van huiselijk geweld van de pandemie en
eerdere sociaal ontwrichtende gebeurtenissen. Piquero voerde een meta-analyse uit van 18
empirische studies naar huiselijk geweld tijdens de periode van de lockdown. En de meeste
studies laten inderdaad zien dat er een verhoging is van de gevallen van huiselijk geweld.
Steketee (in Nederland) deed een kwalitatief onderzoek naar de gevolgen van de
coronacrisis voor kwetsbare gezinnen. Zij concludeerde dat bij door hen onderzochte
gezinnen, geen toename was van huiselijk geweld.
Vermeulen deed onderzoek naar kindermishandeling en gebruikte daarvoor een survey van
444 personen die in een kinderopvang of in het onderwijs werken. Deze personen werden
gevraagd naar de vermoedens van kindermishandeling. Ze constateerde alleen dat er meer
emotionele verwaarlozing was tijdens de lockdown.
1
Er zijn barrieremodellen ontwikkeld voor onder meer de preventive van mensenhandel, kinderporno,
productie van drugs en mobiel banditisme.
De pandemie als criminologisch experiment
De ontwikkeling van de criminaliteit tijdens een aar coronamaatregelen
Twee Amerikaanse criminologen (Stickle & Felson 2020) noemen dit het ‘grootste
criminologische experiment in de geschiedenis’. De sociale onthouding die overheden in
vele landen hebben opgelegd als reactie op de coronapandemie. Een belangrijke vraag is is
hoe criminaliteit zich ontwikkelt in tijden van gedwongen thuisblijven en afgenomen sociaal
verkeer.
In de analyses worden politiegegevens gebruikt van Corona Crime Change Monitor over een
gedeelte van 12 maanden. De criminaliteit van een jaar daarvoor worden met elkaar
vergeleken.
Criminaliteit in tijden van sociale ontwrichting: theoretische inzichten
Criminologische en sociologische theorievorming bieden een kader om de ontwikkeling van
criminaliteit in tijden van een pandemie te duiden. Sociologische literatuur. Die lijkt zich hier
vooral te richten op natuurrampen, die net zoals een pandemie tot sociale ontwrichting
kunnen leiden. 1 stroming legt daarbij nadruk op sociale cohesie en altruïsme.
In een samenleving die aan een ramp is blootgesteld, zullen sociale bindingen en prosociaal
gedrag toenemen, met uiteindelijke daling van de criminaliteit.
Frits:’ gedrag na een ramp wordt gekenmerkt door altruïsme en is gericht op het herstel van
de gemeenschap. Het zichtbare lijden in een gemeenschap zou ervoor zorgen dat sociale
scheidslijnen wegvallen (iedereen lijdt immers) en empathie neemt toe’ (Fritz 1961)
Een andere stroming wijst juist op de sociale afbraak en desorganisatie die optreedt na
natuurrampen. Een ramp zou ook juist bestaande ongelijkheden kunnen vergroten in plaats
van verminderen. Een ramp leidt over het algemeen tot een afbraak van sociale cohesie en
mechanismen van sociale controle, waardoor individuen meer geneigd zijn om als
antisociaal te gedragen. Zegt de sociale desorganisatietheorie (Zahran, Curtis, Hogdkinson
en Andresen)
Vooral de gelegeheidstheoretische benadering biedt houvast bij de criminologische
theorievorming. De sociale cohesie benadering gaat van daling uit en de sociale
desorganisatietheorie gaat van stijging in de criminaliteit uit.
De gelegenheid theoretische benadering is een stroming in de criminologie die, in
tegenstelling tot veel andere benaderingen niet de nadruk legt op persoonlijke
daderkenmerken, maar juist zoekt naar factoren die gelegenheid bieden voor criminaliteit.
‘Gelegenheid maakt de dief’.
De routineactiviteitentheorie is een bekend voorbeeld van gelegenheidstheorie. Cohen en
Felson stellen dat crimineel activiteiten vaak de samenkomst in ruimte en tijd vereisen van
drie omstandigheden: geschikte doelwitten, gemotiveerde daders en de aanwezigheid van
, de adequaat toezicht. Terugdringing van (de samenkomst) van deze omstandigheden leidt
tot een afname van criminaliteit.
Barrièremodel1
De gelegenheid theoretische benadering ligt aan de basis van situationele
criminaliteitspreventie, die je terug kan zien in de verschillende barrièremiddelen die in de
loop van de jaren zijn ontwikkeld. In een barrièremiddel wordt voor een specifiek type delict
stapsgewijs beschreven wat er nodig is voor de totstandkoming van dat delict, om
vervolgens per stap na te gaan welke drempel (barrière) opgeworpen kan worden om te
totstandkoming te hinderen.
Door de opgelegde sociale onthouding zijn mensen bijvoorbeeld vaker thuis, waardoor hun
woning vaker onder ‘toezicht’ staat en dus minder aantrekkelijk voor criminelen. Mensen
zullen meer gebruikmaken van digitale diensten, waardoor het aantal doelwitten online juist
kan toenemen. De gelegenheidstheorie benadering lijkt dan ook juist ondersteuning te
vinden in empirisch onderzoek dat tot nu toe is uitgevoerd naar de ontwikkeling van de
criminaliteit gedurende pandemie.
Eerder empirisch onderzoek
Onderzoek laat zien dat stay-at- home maatregelen in het algemeen gepaard gingen met
een sterke daling van de geregistreerde criminaliteit. Een ondersteuning van de
routineactiviteitentheorie is hier in terug te zien. de gemiddelde daling in dit onderzoek
betrof 37 % maar er is een grote variatie te zien tussen verschillende steden en soorten
criminaliteit. Ook concluderen de onderzoekers dat de mate van opgelegde of gevraagde
sociale onthouding ertoe doet: strengere maatregelen gaan gepaard met grote dalingen van
de criminaliteitscijfers. Dalingen in de criminaliteit tijdens de maatregelen die sociale
onthouding beogen, worden ook beschreven door Andresen en Hodgkinson.
Nivette vond een samenhang tussen de sterke van de criminaliteitsdaling enerzijds en de
zwaarte van de ingevoerde maatregelen anderzijds.
Ook is er onderzoek gedaan naar de inwerking van huiselijk geweld van de pandemie en
eerdere sociaal ontwrichtende gebeurtenissen. Piquero voerde een meta-analyse uit van 18
empirische studies naar huiselijk geweld tijdens de periode van de lockdown. En de meeste
studies laten inderdaad zien dat er een verhoging is van de gevallen van huiselijk geweld.
Steketee (in Nederland) deed een kwalitatief onderzoek naar de gevolgen van de
coronacrisis voor kwetsbare gezinnen. Zij concludeerde dat bij door hen onderzochte
gezinnen, geen toename was van huiselijk geweld.
Vermeulen deed onderzoek naar kindermishandeling en gebruikte daarvoor een survey van
444 personen die in een kinderopvang of in het onderwijs werken. Deze personen werden
gevraagd naar de vermoedens van kindermishandeling. Ze constateerde alleen dat er meer
emotionele verwaarlozing was tijdens de lockdown.
1
Er zijn barrieremodellen ontwikkeld voor onder meer de preventive van mensenhandel, kinderporno,
productie van drugs en mobiel banditisme.
