Samenvatting Revalidatie En Kinesitherapie Bij Kinderen 2 (D012725A)

Revalidatie en kinesitherapie bij kinderen

Hoofdstuk 1: Klinisch handelen in de kinderkinesitherapie
 doelstelling pediatrie = participatie van het kind of jongere bevorderen
o kind- en familiegericht werken  ouders en kind bepalen waar ze naartoe gaan
o hulpvraag ouders en kind stemmen niet altijd helemaal overeen
o LT-doelstelling  zoveel mogelijk op vlak van activiteiten en participatie
 procesgericht werken (bv. krachttraining)
o kunnen gekoppelde doelstellingen op activiteiten/participatieniveau bereikt worden?
 taakgericht werken (bv. stappen op de loopband verbeteren)
o motorische vaardigheid aanleren en/of verbeteren
 rekening houden met effect op LT  kinderen zijn volop in ontwikkeling op alle vlakken

Taakgericht werken: ‘motorisch leren’ bij kinderen

- iets is geleerd indien er retentie en transfer is
- dynamische systeemtheorie: actie, perceptie en cognitie van het individu in rekening brengen, naast
de taak en de omgeving
- zie voorbeeld Stan (pagina 10-12)
- maatwerk + leerervaring aanpassen aan kindkenmerken, taakkenmerken en fase van het leerproces
- aanbevelingen:
o verbale instructies
 taalgebruik aanpassen aan cognitieve mogelijkheden
 sleutelwoorden (bv. buig-spreid-strek bij schoolslag)
 niet te veel instructies tegelijk
 expliciete instructies beter bij goede werkgeheugens
 impliciete instructies beter bij zwakke werkgeheugens
o demonstreren
 in cognitieve fase
 demonstratie van uitgevoerde fout kan ook nuttig zijn
 observeren/analyseren van andere kinderen
 duidelijk maken waarop kind moet letten tijdens demonstratie
o manueel leiden van beweging
 bv. hoofdplaatsing bij koprol
 opgelet: ervaring is niet hetzelfde als zelf uitvoeren!
o feedback
 bij aanvang van leren  aandacht voor uitvoeringswijze
 als uitvoering gekend is  aandacht voor resultaat
 feedback door vraagstelling  hogere kans op transfer
 positieve feedback  kinderen leren sneller vergeleken met negatieve feedback
 te veel feedback verstoort leerproces
 externe focus
 verhoogt leerproces vergeleken met interne focus (eigen lichaam)
 echter wel impliciete leervorm
 interne focus
 aandacht voor eigen lichaam
 meer bewust van de uitvoering


1

, o motivatie
 zelfdeterminatietheorie (ABC van motivatie):
 autonomie: samen onderhandelen over doelen
 betrokkenheid: derden bij therapie betrekken, ondersteunende begeleider
 competentie: succesbeleving, snel bereiken van doelen
o variatie
 factoren wijzigen
 speels karakter ontwikkelen


Hoofdstuk 2: Revaki bij kinderen met centraal neurologische aandoeningen
(CNA)
 motorische beperkingen agv stoornis van CZS
o door trauma, infectie, degeneratie, tumoren, structurele defecten, verstoring bloedstroom,
congenitale genetische of metabole problemen
 CZS = hersenen + RM
 indeling op basis van plaats van het letsel
o upper motorneuronlaesies
 UMN  aansturen van bewegingen
 elke schade aan motorneuronen boven de kernen van de hersenzenuwen of de
voorhoorncellen van RM
 geeft typische symptomen  upper motor neuron syndrome (UMNS)
 grootste groep = cerebrale parese
 = groep blijvende aandoeningen van de ontwikkeling van houding en
beweging
o beperkingen in activiteiten
o niet-progressieve verstoringen die optreden in ontwikkelende
hersenen van foetus of baby
 houdings- en bewegingsstoornissen vaak geassocieerd met stoornissen van
sensoriek, perceptie, cognitie, communicatie, gedrag en epilepsie
 oorzaak: pre-, peri- of postnataal of later verworven
o lower motorneuronlaesie
 LMN  impulsen via perifere spinale zenuwen of hersenzenuwen naar skeletspieren
 bv. spina bifida, Guillain-Barré, musculaire dystrofie

1. Onderzoek bij kinderen met CNA
 aard van de verschillende functiestoornissen analyseren:
o stoornissen in spieractivatie
o stoornissen in biomechanische eigenschappen (collageen, myogeen, ossaal)

1.1 Onderzoek op functieniveau
Vertrekt vanuit de hulpvraag van het kind

1.1.1 Sensorische stoornissen
 incorrecte verwerking sensorische informatie  betekenis van een situatie niet kunnen herkennen 
geen juiste motorische planning en geen juist parametrisatie
 visus en somatosensoriek (proprioceptie, exteroceptie)
 in veel motorische taken zit een sensorische component (bv. beker heffen: gewicht en oppervlak correct inschatten)
 weinig mogelijkheden voor objectieve testing
 coöperatie van kind noodzakelijk  je kan niet zien of iemand een prikkel voelt
o compensatie met visus  somatosensoriek altijd met gesloten ogen testen
2

,1.1.2 Spasticiteit, clonus, rigiditeit (= actieve stoornissen)
 spasticiteit
o snelheidsafhankelijke weerstand wanneer een passieve beweging snel wordt ingezet gevolgd
door een release
o myotatische reflex = spier contraheert als reactie op plotseling en abrupt uitrekken van de pees
o peesreflexen verhoogd
o tonus antigravitatiespieren verhoogd (spieren die tegen de zwaartekracht werken)
o extensie in benen, flexie in armen
o hypertonie = constant, uniform verhoogde weerstand bij (langzaam) passief bewegen in een
gewricht tijdens de gehele ROM
 clonus
o herhalende myotatische reflex = agonistische aanspanning en ontspanning die alternerend
optreedt tegen een gelijkblijvende weerstand
o beoordeling hoe snel de reflex uitdooft
 rigiditeit
o lodenpijpfenomeen: snelheidsonafhankelijke weerstand, blijft constant gedurende volledige ROM
o co-activatie agonist en antagonist  meestal flexoren dominant

Modified Ashworth Scale (MAS): objectieve kwantificering van de mate van hypertonie

- 0: geen verhoogde tonus
- 1: licht verhoogde tonus, catch en ontspanning of minimale weerstand aan einde van beweging
- 1+: licht verhoogde tonus, catch en minimale weerstand gedurende <50% van ROM
- 2: duidelijke weerstand gedurende het grootste deel van de beweging
- 3: sterke weerstand, passief bewegen is moeilijk
- 4: rigide flexie of extensie
 rigiditeit wordt niet gedifferentieerd van spasticiteit, maar wordt ingebouwd als gradatie van ernst van
hypertonie
 geringe relatie tussen mate van spasticiteit en ernst van beperking

1.1.3 Mobiliteit
 oorzaak ROM-beperking
o primaire stoornissen  activatieniveau
o secundaire stoornissen  stijfheid, spierlengte, contracturen, deformiteiten
 contracturen
o myogene contractuur
 beperkte ROM met verend eindgevoel
 weerstand tijdens beweging mogelijk (snelheidsafhankelijk, niet verwarren met
knipmesfenomeen)  onvolledige release  licht stijfheid blijft door:
 crossbridge stiffness (verbindingen tussen actine en myosine laten moeilijk los)
 meer collageen in spier-peesapparaat
o collagene structuur
 beperkte ROM met stug, nauwelijks verend eindgevoel
 kapsulair patroon
o ossale contractuur
 beperkte ROM met blokkerend eindgevoel
 CNA  veranderde activatie en andere houdingen  structuren worden anders gebruikt dan normaal 
aanpassingssnelheid is per structuur anders (myogeen > collageen > ossaal)
 ROM-meting bij CNA is onbetrouwbaar  uiterste hoekstanden zijn twijfelachtig voor functionaliteit bij
CNA  eerder kijken naar minimale mobiliteit die nodig is voor een vaardigheid (bv. hoeveel heupextensie
nodig voor normaal gangbeeld?)
3

, 1.1.4 Spierkracht
 MMT, hand-held-dynamometer, grijp- en knijpkrachtdynamometers, dynamische SKT in functionele keten
 isometrische metingen bij CNA geeft weinig bruikbare info
o recrutering slow twitch vezels (type 1, aeroob)
o bij spasticiteit:
 type 1 minst geatrofieerd
 type 2 meest afgebroken
 DUS: belemmering grote functionele bewegingen, houdingen makkelijk aanhouden
 range van maximale kracht is beperkt  indien meting buiten dit gebied: kracht ± afwezig
o DAAROM: voorkeur dynamische spierkrachtmetingen
 nadeel: duur
 oplossing: actieve MMT 3x tegen zwaartekracht = waarde 3
 spierkrachttest in functionele situatie = meest zinvol  taakspecifiek oefenen
 snelkracht trainen (type 2)
o 8 tot 12 of 20 HH
o 50-80% 1RM
 problemen bij spierkrachtmeting:
o krachtsverlies door reduced output-parese of substratcion-parese?
 reduced output-parese: spierkracht afgenomen door verminderde activatie
 substraction parese: spierkracht lijkt verminderd door hypertonie antagonist (remming)
o differentiatie:
 beweging uitvoeren in pathologische bewegingspatroon  geeft meer reciproke inhibitie
van antagonist  kracht van agonist wordt zuiverder getest over grotere ROM
 indien zwakte blijft  reduced output-parese
 test uitvoeren voor en na inhibitie van antagonist
 na inhibitie duidelijk meer kracht  substraction-parese

1.1.5 Evenwicht
 onderdeel van posturale controle
 ook oprichtreacties en beschermingsreacties (steun- en opvangreacties)
 beoordeling in hoeverre de reacties adequaat zijn tov de uit te voeren taak
o mogelijk in lage of hoge houdingen?
o VA, zijwaarts of rotatoir?

1.1.6 Uithouding
 CNA: verlaagde aerobe en anaerobe capaciteit
 6MWT, 10- of 7.5-meter shuttle-run-test


1.2 Onderzoek op activiteitenniveau

1.2.1 Gross Motor Function Measure (GMFM)

GMFM is ontwikkeld om grofmotorische vaardigheden te meten bij kinderen met cerebrale parese

 88 items met 5 dimensies van motoriek: liggen en rollen, kruipen en knielen, zitten, staan en lopen
 kinderen van 5 jaar met een normale motorische ontwikkeling kunnen alle items uitvoeren
 dimensie- en totaalscores
 4-puntschaal
o score 0 = kind doet geen poging om taak uit te voeren
o score 3 = kind kan conform de beschrijving de taak uitvoeren
 variant: GMFM-66 (enkel totaalscore)
4