Natuurkunde samenvatting H13 (Natuurkunde Overal – V5)
Krachten tussen magnetische ertsen en mineralen zijn magnetische krachten, magnetische ertsen
bevatten nikkel, ijzer of kobalt. Kunstmatige magneten die langer werken dan magnetische ertsen
heten permanente magneten. Deze magneten hebben twee polen, een noordpool (N) en een
zuidpool (Z). Ongelijknamige polen trekken elkaar aan en gelijknamige polen stoten elkaar af.
Je kunt een voorwerp beïnvloeden met behulp van een magneet – magnetische influentie. Je houdt
hierbij een magneet bij een ijzeren voorwerp, het voorwerp wordt automatisch ook een magneet
met een noord- en zuidpool. Als je het ijzeren voorwerp bij de noordpool houdt van de magneet,
wordt de dichtstbijzijnde pool van het voorwerp de zuidpool.
De ruimte rond een magneet wordt een magnetisch veld genoemd. Dit kun je aantonen met een
kompasnaald. De grootte en richting van het magnetische veld in punt P geef je aan met ⃗
B.
Als je een groot aantal kompasnaalden rond een magneet legt krijg je een lijnenpatroon –
magnetische veldlijnen. Elke veldlijn begint bij een noordpool en eindigt bij een zuidpool. Binnen de
magneet lopen de lijnen van de zuidpool naar de noordpool. Als er sprake is van een homogeen
magnetisch vel lopen de veldlijnen evenwijdig en op een gelijke afstand. De veldsterkte ⃗ B is dan
overal gelijk.
Er is sprake van declinatie, omdat de echte noordpool niet helemaal samenvalt met de magnetische
noordpool. Er is een kleine afwijking, die afhangt van de plek op aarde.
De hoek die de magnetische veldsterkte ter plaatse maakt aan het oppervlakte noem je inclinatie.
De rechterhandregel houdt in dat je je duim van je rechterhand laat wijzen in de richting van de
stromen, je gebogen vingers geven de richting van de veldlijnen aan. Je duim wijst dan in de richting
van het magnetische veld binnen de spoel.
Je kunt een voorwerp magnetiseren door het in een uitwendig magneetveld te plaatsen. Je kunt een
voorwerp ook demagnetiseren door het voorwerp te laten vallen of verhitten.
Je hebt verschillende soorten magnetisme: bij baanmagnetisme is er sprake van een magneetveld bij
een elektron die rond een kern beweegt in een elektronbaan. Bij spinmagnetisme is er sprake van
een magneetveld bij een elektron die een bolbeweging maakt rond zijn as. Baan- of spinmagnetisme
die voor resulterende magneetvelden zorgen zijn elementaire magneten.
Magnetisbare voorwerpen bestaan uit kleine gebiedjes, weissgebiedjes, waarin elementaire
magneetje georiënteerd zijn.
Stroomdraden die evenwijdig aan elkaar lopen oefenen een magnetische kracht op elkaar uit:
lorentzkracht (FL). Dit kun je berekenen met: F L =B∗I∗l . Bij een rechte stroomdraad met een
loodrechte lengte op de veldlijnen van een homogeen veld geldt:
- De lorentzkracht is recht evenredig met de magnetische veldsterkte B.
- De lorentzkracht is recht evenredig met de stroomsterkte door de draad.
- De lorentzkracht is recht evenredig met de lengte van de draad.
- Als de richting ⃗I gelijk of tegengesteld is op de magnetische velden geldt FL = 0 N
- Bij een hoek α tussen de richting en het magnetische veld geldt: F L =B∗I∗l∗sin α.
Eenheid van magnetische veldsterkte = tesla (T), 1 T = 1 N A -1 m-1
Krachten tussen magnetische ertsen en mineralen zijn magnetische krachten, magnetische ertsen
bevatten nikkel, ijzer of kobalt. Kunstmatige magneten die langer werken dan magnetische ertsen
heten permanente magneten. Deze magneten hebben twee polen, een noordpool (N) en een
zuidpool (Z). Ongelijknamige polen trekken elkaar aan en gelijknamige polen stoten elkaar af.
Je kunt een voorwerp beïnvloeden met behulp van een magneet – magnetische influentie. Je houdt
hierbij een magneet bij een ijzeren voorwerp, het voorwerp wordt automatisch ook een magneet
met een noord- en zuidpool. Als je het ijzeren voorwerp bij de noordpool houdt van de magneet,
wordt de dichtstbijzijnde pool van het voorwerp de zuidpool.
De ruimte rond een magneet wordt een magnetisch veld genoemd. Dit kun je aantonen met een
kompasnaald. De grootte en richting van het magnetische veld in punt P geef je aan met ⃗
B.
Als je een groot aantal kompasnaalden rond een magneet legt krijg je een lijnenpatroon –
magnetische veldlijnen. Elke veldlijn begint bij een noordpool en eindigt bij een zuidpool. Binnen de
magneet lopen de lijnen van de zuidpool naar de noordpool. Als er sprake is van een homogeen
magnetisch vel lopen de veldlijnen evenwijdig en op een gelijke afstand. De veldsterkte ⃗ B is dan
overal gelijk.
Er is sprake van declinatie, omdat de echte noordpool niet helemaal samenvalt met de magnetische
noordpool. Er is een kleine afwijking, die afhangt van de plek op aarde.
De hoek die de magnetische veldsterkte ter plaatse maakt aan het oppervlakte noem je inclinatie.
De rechterhandregel houdt in dat je je duim van je rechterhand laat wijzen in de richting van de
stromen, je gebogen vingers geven de richting van de veldlijnen aan. Je duim wijst dan in de richting
van het magnetische veld binnen de spoel.
Je kunt een voorwerp magnetiseren door het in een uitwendig magneetveld te plaatsen. Je kunt een
voorwerp ook demagnetiseren door het voorwerp te laten vallen of verhitten.
Je hebt verschillende soorten magnetisme: bij baanmagnetisme is er sprake van een magneetveld bij
een elektron die rond een kern beweegt in een elektronbaan. Bij spinmagnetisme is er sprake van
een magneetveld bij een elektron die een bolbeweging maakt rond zijn as. Baan- of spinmagnetisme
die voor resulterende magneetvelden zorgen zijn elementaire magneten.
Magnetisbare voorwerpen bestaan uit kleine gebiedjes, weissgebiedjes, waarin elementaire
magneetje georiënteerd zijn.
Stroomdraden die evenwijdig aan elkaar lopen oefenen een magnetische kracht op elkaar uit:
lorentzkracht (FL). Dit kun je berekenen met: F L =B∗I∗l . Bij een rechte stroomdraad met een
loodrechte lengte op de veldlijnen van een homogeen veld geldt:
- De lorentzkracht is recht evenredig met de magnetische veldsterkte B.
- De lorentzkracht is recht evenredig met de stroomsterkte door de draad.
- De lorentzkracht is recht evenredig met de lengte van de draad.
- Als de richting ⃗I gelijk of tegengesteld is op de magnetische velden geldt FL = 0 N
- Bij een hoek α tussen de richting en het magnetische veld geldt: F L =B∗I∗l∗sin α.
Eenheid van magnetische veldsterkte = tesla (T), 1 T = 1 N A -1 m-1
