1
H10 handhaving
10.1 inleiding
Handhaving hoofdstuk 5 van Awb
Handhaving heeft als doel om iemand te bestraffen voor de gemaakte overtreding.
10.2 toezicht op de naleving
Toezicht houdt in dat door daartoe bevoegde personen (toezichthouders)
gecontroleerd wordt of de regels worden nageleefd.
Toezichthouders (de controleurs) hebben een aantal bevoegdheden (art 5:15 t/m
5:19 Awb):
Het binnentreden van plaatsen
Het vorderen van inlichtingen
Het inzage vorderen van een ID, zakelijke gegevens en bescheiden
Onderzoeken van zaken
Iedereen moet medewerking verlenen aan een vordering van een toezichthouder tot
uitoefening van zijn bevoegdheden (art 5:20 lid 1 Awb).
Een toezichthouder mag niet elke bevoegdheid in elke situatie gebruiken: het
evenredigheidsbeginsel speelt in het kader van toezicht een grote rol. Dat beginsel
betekent dat een toezichthouder slecht van zijn bevoegdheden gebruik mag maken
voor zover dat redelijkwijs voor de vervulling van zijn taak nodig is (art 5:13 Awb).
Verschil tussen toezichthouder en opsporingsambtenaar:
Een opsporingsambtenaar houdt zich in hoofzaak bezig met het opsporen van
strafbare feiten.
Een toezichthouder kijkt op de bestuursrechtelijke regels wel in acht zijn genomen.
10.3 soorten sancties
Een bestuursorgaan kan handhavend optreden door middel van:
1. Het opleggen van bestuurlijke sancties
2. Strafrechtelijke sancties
10.4 de bestuursrechtelijke sancties
Er zijn twee soorten bestuursrechtelijke sancties:
1. De herstelsanctie: last onder bestuursdwang, de last onder dwangsom (art
5:21 en art 5:31d Awb) en de intrekking of wijziging van een begunstigde
beschikking;
2. De bestraffende sanctie: de bestuurlijke boete (art 5:40 Awb)
De doelstelling van de herstelsanctie is om een met bet wettelijk voorschrift strijdige
situatie te herstellen (repareren) in een situatie die met het wettelijk voorschrift in
overeenstemming is.
Herstelsanctie ≠ reparatoire sanctie.
De doelstelling van de bestraffende sanctie is om de dader te straffen en
genoegdoening te verschaffen aan de maatschappij.
Bestraffende sanctie ≠ punitieve sanctie
, 2
10.4.1 last onder bestuursdwang
Art 5:21 Awb
De last onder bestuursdwang is een herstelsanctie.
Een last onder bestuursdwang houdt in dat de overheid zelf een overtreding oplost.
Er komen dan toezichthouders om de boel op te ruimen of weg te halen.
Bestuursdwang wil zeggen dat het bestuursorgaan de illegale situatie die door de
overtreding is ontstaan, feitelijk ongedaan maakt. Door het toepassen van
bestuursdwang wordt een onrechtmatige situatie weer rechtmatig gemaakt. Daarom
noemen we dit herstelsanctie.
Overgaan tot het opleggen van een last onder bestuursdwang kan alleen als de wet
dit toestaat (art 5:4 Awb).
Het legaliteitsbeginsel is van toepassing. Dat wil zeggen dat de bevoegdheid om
over te gaan tot handhaving terug te vinden is in de wet.
Als een bestuursorgaan optreedt met bestuursdwang, is het van belang dat de
nadelige gevolgen van het besluit niet onevenredig zijn in verhouding tot de met het
besluit te dienen doelen (=evenredigheidsbeginsel).
Tegen de last onder bestuursdwang is beroep mogelijk (art 8:1 Awb).
10.4.2 last onder dwangsom
Een dwangsom betekent het betalen van een bepaald bedrag aan het
bestuursorgaan.
Een last onder dwangsom is vooral geschikt voor overtredingen die regelmatig
terugkomen.
Een last onder dwangsom mag alleen worden gericht aan de overtreder.
Een combinatie van bestuursdwang en een last onder dwangsom is niet mogelijk.
Aan de overtreder wordt door het bestuursorgaan de verplichting opgelegd om een
geldsom te betalen, tenzij binnen de gestelde termijn wordt voldaan aan de in de
beschikking opgenomen last.
De last onder dwangsom begint met een dwangsombeschikking, waarin precies
wordt beschreven welk gedrag van de belanghebbende wordt gevraagd (de last) en
welk bedrag hij moet betalen als hij de last overtreedt (dwangsom)
In de beschikking staat hoe hoog de dwangsom bedraagt en het maximumbedrag.
Er zijn drie mogelijkheden voor de op te leggen dwangsom (art 5:32b Awb):
1. De overtreden moet per overtreding betalen
2. De overtreden moet een bedrag ineens betalen als de overtreding op een
door het bestuursorgaan bepaalde dag nog voortduurt.
3. De overtreder moet per tijdseenheid (dag, week) dat hij de overtreding begaat/
in stand laat/herhaalt een bedrag betalen.
Het is ook mogelijk preventief een last onder dwangsom op te leggen (art 5:7 Awb).
Dat wil zeggen dat er nog geen overtreding heeft plaatsgevonden. Hert is echter wel
duidelijk dat een overtreding gaat plaatsvinden.
H10 handhaving
10.1 inleiding
Handhaving hoofdstuk 5 van Awb
Handhaving heeft als doel om iemand te bestraffen voor de gemaakte overtreding.
10.2 toezicht op de naleving
Toezicht houdt in dat door daartoe bevoegde personen (toezichthouders)
gecontroleerd wordt of de regels worden nageleefd.
Toezichthouders (de controleurs) hebben een aantal bevoegdheden (art 5:15 t/m
5:19 Awb):
Het binnentreden van plaatsen
Het vorderen van inlichtingen
Het inzage vorderen van een ID, zakelijke gegevens en bescheiden
Onderzoeken van zaken
Iedereen moet medewerking verlenen aan een vordering van een toezichthouder tot
uitoefening van zijn bevoegdheden (art 5:20 lid 1 Awb).
Een toezichthouder mag niet elke bevoegdheid in elke situatie gebruiken: het
evenredigheidsbeginsel speelt in het kader van toezicht een grote rol. Dat beginsel
betekent dat een toezichthouder slecht van zijn bevoegdheden gebruik mag maken
voor zover dat redelijkwijs voor de vervulling van zijn taak nodig is (art 5:13 Awb).
Verschil tussen toezichthouder en opsporingsambtenaar:
Een opsporingsambtenaar houdt zich in hoofzaak bezig met het opsporen van
strafbare feiten.
Een toezichthouder kijkt op de bestuursrechtelijke regels wel in acht zijn genomen.
10.3 soorten sancties
Een bestuursorgaan kan handhavend optreden door middel van:
1. Het opleggen van bestuurlijke sancties
2. Strafrechtelijke sancties
10.4 de bestuursrechtelijke sancties
Er zijn twee soorten bestuursrechtelijke sancties:
1. De herstelsanctie: last onder bestuursdwang, de last onder dwangsom (art
5:21 en art 5:31d Awb) en de intrekking of wijziging van een begunstigde
beschikking;
2. De bestraffende sanctie: de bestuurlijke boete (art 5:40 Awb)
De doelstelling van de herstelsanctie is om een met bet wettelijk voorschrift strijdige
situatie te herstellen (repareren) in een situatie die met het wettelijk voorschrift in
overeenstemming is.
Herstelsanctie ≠ reparatoire sanctie.
De doelstelling van de bestraffende sanctie is om de dader te straffen en
genoegdoening te verschaffen aan de maatschappij.
Bestraffende sanctie ≠ punitieve sanctie
, 2
10.4.1 last onder bestuursdwang
Art 5:21 Awb
De last onder bestuursdwang is een herstelsanctie.
Een last onder bestuursdwang houdt in dat de overheid zelf een overtreding oplost.
Er komen dan toezichthouders om de boel op te ruimen of weg te halen.
Bestuursdwang wil zeggen dat het bestuursorgaan de illegale situatie die door de
overtreding is ontstaan, feitelijk ongedaan maakt. Door het toepassen van
bestuursdwang wordt een onrechtmatige situatie weer rechtmatig gemaakt. Daarom
noemen we dit herstelsanctie.
Overgaan tot het opleggen van een last onder bestuursdwang kan alleen als de wet
dit toestaat (art 5:4 Awb).
Het legaliteitsbeginsel is van toepassing. Dat wil zeggen dat de bevoegdheid om
over te gaan tot handhaving terug te vinden is in de wet.
Als een bestuursorgaan optreedt met bestuursdwang, is het van belang dat de
nadelige gevolgen van het besluit niet onevenredig zijn in verhouding tot de met het
besluit te dienen doelen (=evenredigheidsbeginsel).
Tegen de last onder bestuursdwang is beroep mogelijk (art 8:1 Awb).
10.4.2 last onder dwangsom
Een dwangsom betekent het betalen van een bepaald bedrag aan het
bestuursorgaan.
Een last onder dwangsom is vooral geschikt voor overtredingen die regelmatig
terugkomen.
Een last onder dwangsom mag alleen worden gericht aan de overtreder.
Een combinatie van bestuursdwang en een last onder dwangsom is niet mogelijk.
Aan de overtreder wordt door het bestuursorgaan de verplichting opgelegd om een
geldsom te betalen, tenzij binnen de gestelde termijn wordt voldaan aan de in de
beschikking opgenomen last.
De last onder dwangsom begint met een dwangsombeschikking, waarin precies
wordt beschreven welk gedrag van de belanghebbende wordt gevraagd (de last) en
welk bedrag hij moet betalen als hij de last overtreedt (dwangsom)
In de beschikking staat hoe hoog de dwangsom bedraagt en het maximumbedrag.
Er zijn drie mogelijkheden voor de op te leggen dwangsom (art 5:32b Awb):
1. De overtreden moet per overtreding betalen
2. De overtreden moet een bedrag ineens betalen als de overtreding op een
door het bestuursorgaan bepaalde dag nog voortduurt.
3. De overtreder moet per tijdseenheid (dag, week) dat hij de overtreding begaat/
in stand laat/herhaalt een bedrag betalen.
Het is ook mogelijk preventief een last onder dwangsom op te leggen (art 5:7 Awb).
Dat wil zeggen dat er nog geen overtreding heeft plaatsgevonden. Hert is echter wel
duidelijk dat een overtreding gaat plaatsvinden.
