Samenvatting MKA specialistisch deel

MKA - Specialistisch
Het gebit

 4 kwadranten
o Rechtsboven, linksboven, linksonder en rechtsonder
 Twee soorten

1.Tijdelijke (melk)gebit

 5 elementen per kwadrant
o een centrale snijtand (incisief)
o een laterale snijtand (incisief)
o een hoektand (cuspidaat)
o twee kiezen (molaren)

2. Blijvende gebit

 7 of 8 elementen per kwadrant
o een centrale snijtand (incisief)
o een laterale snijtand (incisief)
o een hoektand (cuspidaat)
o twee premolaren
o twee molaren
o eventueel: derde molaar (verstandskies)




1

,Doorbraakstoornissen
 Bij meisjes treedt tandwisseling eerder op dan bij jongens
 Doorbraakstoornissen komen bijna altijd in het blijvende gebit voor
 Soorten

1.Vervroegde doorbraak (geboortetand)

 Soorten
o Bij de geboorte (natal tooth)
o Eerste levensmaand (neonatal tooth)
 Verloop
o Er zijn in deze periode een of meer tandachtige structuren zichtbaar
o Meestal in het onderfront
 Voorkomen bij
o Pachyonychia congenita
o Chondro-ectodermale dysplasie
o Mandibulo-oculo-faciale dysplasie
 Behandeling
o Geen reden tot verwijdering, tenzij problematiek
 Problemen bij borstvoeding
 Ulceratie slijmvlies tong


2. Vertraagde of uitblijvende doorbraak

 Oorzaak
o Vertraagd of onmogelijk door ruimtegebrek of een afwijkende ligging
 Geimpacteerd / geretineerd gebitselement
o Element dat niet kan doorbreken
 Gevolgen
o Gedeeltelijk doorgebroken gebitselement
 Pericoronitis
 Ontsteking rond de kroon
 Cariës in aangrenzende elementen bevorderen
o Niet-doorgebroken element
 In de follikel kan een cysteuze of neoplastische verandering plaatsvinden
o Dentitio difficilis
 Moeilijk verlopende doorbraak
 Hierbij ontstaat soms zwelling van de wang en kaakklem (trismus)
 Behandeling
o Gedeeltelijk doorgebroken gebitselement
 Verwijderen (ook zonder klachten!)
o Niet-doorgebroken gebitselement
 Verschilt per locatie
 Bij de onderkaak het risico op schade n. alveolaris inferior afwegen tegen
voordelen




2

,Afwijking in aantal gebitselementen
Ontbrekende gebitselementen

 Anodontie
o Niet aangelegd zijn van alle gebitselementen
o Zeldzaam
o Komt voor in het tijdelijke én blijvende gebit
 Agenesie
o Niet aangelegd zijn van een of enkele gebitselementen
o Minder zeldzaam
o Komt voor in het tijdelijke én blijvende gebit
o Erfelijk
o Oligodontie / hypodontie
 Zes of meer elementen zijn agenetisch
 Oligodontie komt voor bij
 Chondro-ectodermale dysplasie
o Voorkomen
 Bij een agenetisch blijvende tand  melkvoorganger – wortelresorptie pas veel
later
 Hierdoor kan dit tijdelijke element veel langer of permanent blijven zitten


Eén missend gebitselement komt vaak voor bij

 De laterale incisief in de bovenkaak (soms dubbelzijdig)
 De tweede premolaar in de onder en bovenkaak
 De verstandskiezen



Hyperdontie

 Overtallig gebitselement
 Oorzaak
o Vanuit een extra, derde knop van de tandlijst
o Splitsing tandkiem
 Meest voorkomende
o Mesiodens in de maxilla
 Geretineerd blijvend en onderontwikkeld gebitselement tussen de centrale
incisieven
 Kan leiden tot het niet doorbreken van de centrale bovenicisieven




3

, Verworven afwijkingen
Abrasie

 Pathologische afslijting van
o Snijranden
o Occlusale vlakken
o Andere delen van het glazuur
 Oorzaak
o Grove tandpasta
o Onjuist tandenpoetsen
o Blaasmusici
o Pijproken
 Abrasie van de frontelementen
o Tandenknarsen (bruxisme)



Attritie

 Fysiologische afwijking van tandweefsel
 Locatie
o Occlusale vlak
o Incisale randen
o Approximale vlakken
 In tijdelijk en blijvend gebit
 Verloop
o Dentine komt bloot te liggen hierdoor wordt door de in de pulpa gelegen odontoblasten
nieuw, tertiair dentine gevormd. Hierdoor kan de pulpakamer op hogere leeftijd geheel
door dentine ingenomen zijn!!!!



Erosie

 Verlies van tandweefsel door een chemische oorzaak
 Oorzaak
o Drinken van veelvuldig grote hoeveelheden
 Zure citrusvruchten
 Citroensap
 Bepaalde frisdrank
o Frequent overgeven
 Gevolg
o Door frequent overgeven kan glazuur op linguale en palantinale vlakken van de
voortanden verloren gaan
o Door maagzuur, bij bv. Boulimia




4