Samenvatting fasen van (praktijk)onderzoek

Praktijkonderzoek in de school

Oriëntatiefase
Wat kan een aanleiding zijn voor je praktijkproblemen?
 School signaleert een probleem
 Kwaliteitsrapportage
 Schoolplan met doelen en ontwikkelpunten

Technieken om tot een praktijkprobleem te komen:
 Brainstormen vanuit vragen en problemen
 Logboek bijhouden
 Reflecteren
 Observatie
 In gesprek gaan met collega’s, kinderen etc.
 Interne bronnen screenen

Waar moet een praktijkprobleem aan voldoen?
 Het probleem interesseert jou
 Het probleem leeft bij collega’s
 Het probleem is maatschappelijk relevant
 Het probleem is belangrijk voor het verbeteren van het onderwijs aan leerlingen
 Voor jouw beroepsmatig functioneren is het prioriteit om je hierin te verdiepen
 Het heeft voor de school prioriteit dat je je verdiept in dit probleem
 Door met dit probleem aan de slag te gaan word je een betere leraar
 Er is over dit probleem nog weinig bekend op de school
 Je kan vanuit je eigen rol invloed uitoefenen op de oplossing van het praktijkprobleem
 Een onderzoek over dit probleem levert je …. op
 Een onderzoek op de school levert hen …. op

Het praktijkprobleem beschrijven
 Wat is het probleem?
(gaat er iets niet goed? Is er iets niet wenselijk? Wordt er iets gemist? Wat kan beter?)
 Wie heeft er mee te maken?
(betrokkenen en belanghebbende, wat voor een rol spelen de betrokkenen bij het
probleem? Welke verschillen zijn er in de wijze waarop de betrokkenen het probleem
ervaren?)
 Wanneer treedt het op?
(met welke frequentie? Op welke momenten?)
 Waarom is het een probleem?
(zijn er bepaalde normen of prioriteiten waaraan voldaan moet zijn? waarom wordt het
als een probleem ervaren? Wat is het nut van het oplossen van het probleem?)
 Waar doet het probleem zich voor?
(in welke ruimtes? In welke situaties?)
 Hoe is het probleem ontstaan?
(wat is de aanleiding? Wat is er aan het probleem voorafgegaan?)

, Na het oriënteren beschrijf je de volgende onderdelen die later worden toegevoegd aan je
onderzoeksplan:
- Aanleiding
Waarom ga je het onderzoek uitvoeren? Heeft iemand je hiervoor benaderd en waarom?
Voor wie moeten de resultaten iets opleveren?
- Context
Beschrijf binnen welke context het onderzoek plaatsvindt. Hier benoem je de specifieke
kenmerken van de schoolorganisatie die relevant zijn voor je onderzoek (wat is de visie,
waarin is de school zich aan het ontwikkelen, hoe is de situatie nu op de school etc.)
- Onderzoeksorganisatie
Met wie werk je samen, wie is de opdrachtgever en in welke context zullen de
onderzoeksactiviteiten plaatsvinden?
- Aansluiting van het onderzoek in de school
Hoe sluit het onderzoek aan bij het beleid van de school?
- Resultaten literatuurverkenning
Presenteer een samenvattend overzicht van de belangrijkste kernbegrippen en deelaspecten
en leg relaties met je praktijkprobleem. Verwijs hierbij naar je bronnen.
(Je gebruikt bv regelmatig het begrip zelfsturing. Wat zegt de literatuur over dit begrip?)
- Praktijkprobleem
Beschrijf je praktijkprobleem (zie ‘het praktijkprobleem beschrijven’)

Richtfase
Tijdens de richtfase ga je je in eerste instantie verdiepen in je probleem. Je zoekt literatuur en
verdiept je hierin. Doordat je meer kennis krijgt over het onderwerp, kun je je probleem specificeren.

Nadat je je voldoende hebt verdiept in de literatuur en je een beter beeld hebt gekregen van het
probleem kun je je onderzoeksdoel gaan formuleren. Met het onderzoeksdoel geef je richting aan de
opbrengsten die je onderzoek moet opleveren. Het doel maakt duidelijk of je onderzoek enkel moet
leiden tot nieuwe kennis of dat je ook geïnteresseerd bent in de vertaling ervan in de praktijk.
Het onderzoekdoel bepaalt hoe de rest van je thesis/onderzoek zal gaan verlopen.

Er zijn vijf richtlijnen bij het opstellen van je onderzoeksdoel:
- Het doel is gebaseerd op de probleemanalyse
- Het doel is geformuleerd in termen van opbrengsten
(het verwerven van nieuwe kennis en inzichten  iets willen weten en het realiseren van
verbeteringen in de praktijk  iets willen verbeteren)
- Het doel is voldoende afgebakend en eenduidig geformuleerd
Begrippen als ‘steeds’, ‘goed’, ‘na verloop van tijd’ en ‘beter’ moeten worden vermeden. Dit
is te ruim. Wees specifiek.
- Het doel leent zich voor het opdoen van praktijkonderzoek
Je moet kunnen aangeven hoe je kunt bijdragen aan het bereiken van je onderzoeksdoel
- Het doel is besproken met belanghebbende in de school