Week 2: introductie wetenschapsfilosofie wetenschapsfilosofische stromingen
Wat is wetenschapsfilosofie?
Klassieke wetenschapsfilosofie> logisch positivisme en kritisch rationalisme
Empirische wending binnen de wetenschapsfilosofie
Voorbeeld onderwerp waarin wetenschapsfilosofie belangrijk m.b.t. de gezondheidszorg: discussie in
de media over vaccinaties. Beide kampen beroepen zich selectief op de autoriteit van wetenschap.
Welke kennis en bronnen kunnen we nu aannemen als waar en feitelijk? (vragen waar
wetenschapsfilosofie over gaat)
Demarcatie (afbakenen) vraagstuk: Het afbakenen van de grens tussen wetenschap en niet
wetenschap. Dit is GEEN neutrale vraag. (te zien bij het corona vraagstuk)
Wetenschapsfilosofen richten zich in hun werk op het karakteriseren van wetenschappen,
onderzoeken in hoeverre bijzondere aanspraken van wetenschapen gerechtvaardigd zijn en geven
inzicht in plaats van wetenschappen binnen cultuur en samenleving.
Taak van wetenschapsfilosofen: ‘een karakterisering van wetenschappen te geven, te onderzoeken in
hoeverre de bijzondere aanspraken (ze claimen een bijzondere aanspraak ten opzichten van andere
vormen van kennis) van de wetenschappen gerechtvaardigd zijn en inzicht te geven in de plaats van
de wetenschappen in de cultuur en samenleving.
Kennis die bij wetenschap ligt wordt geclaimd dat die dichter bij de waarheid ligt dan andere
alledaagse kennis (praktijk ervaring, intuïtie, verhalen vertellen).
, Kernvragen binnen de wetenschapsfilosofie:
Ontologische vraag: welke dingen zijn er in de wereld? En welke kenmerken heeft het object?
- Zintuigelijk waarneembaar of niet?
- Algemeen verschijnsel of unieke gebeurtenis
- Constant door de tijd heen of veranderlijk?
Epistemologische vraag: kennisleer, kentheoretisch: hoe kunnen we het object van onderzoek leren
kennen? Onderzoek welke voorwaarden kunnen we tot een geldige kennis komen?
- Isoleren in laboratorium of in context bestuderen?
- Ingrijpen of observeren op afstand?
- Mee praten of alleen meten?
Methodologische vraag: praktische uitwerking van epistemologische vraag
- Hoe gaan we daarbij te werk
- Praktische uitwerking
Verhouding tussen natuurwetenschap en sociale wetenschap
Is er sprake van universele criteria? Sociale wetenschap richten zich op mens en samenleving en
natuurwetenschap op onderzoeken natuurwetten.
Zou er bij beide dezelfde criteria moeten gelden voor wetenschap? (dit is een ontologische vraag,
want heeft betrekking op aard van object van onderzoek)
Emile Durkheim (socioloog): hypotheses en patronen. Gericht op natuurwetenschappen
Max Weber (socioloog): maatschappij leren begrijpen (verstehen) kennis zit vooral het tot in de
diepte begrijpen van mens en samenleving (met subjectieve betekenis)
(de vries) Beperkingen toepassen natuurwetenschappelijke methode binnen sociale wetenschap
- Aard van het object van onderzoek die fundamenteel anders is, mensen geven betekenis aan
handelingen wat natuurlijke fenomenen niet doen
- Ethische bezwaren tegen bepaalde experimenten
- Complexiteit en veranderlijkheid (objecten van onderzoek zijn niet stabiel en voorspelbaar)
- Reflexiviteit: resultaten van wetenschap veranderen object van onderzoek door,
herzieningen sociale handelingen, veel psychologische onderzoeken worstelen hiermee. (dat
mensen anders handelen en zich anders gedragen op basis van wetenschappelijke inzichten)
Het ‘standaardbeeld’ van wetenschap, wetenschap gericht op waarheidsvinding.
Goede wetenschap volgens het standaardbeeld
- Empirische achtergrondinformatie moet correct zijn (zintuigelijke waarneming als enige bron
voor wetenschap)
- Persoonlijke bias (persoonlijke opvattingen, overtuigingen etc.) van onderzoeker mag geen
rol spelen
- Experiment onberispelijk (onweerlegbaar) zijn
- Theoretisch/conceptuele uitgangspunten moeten deugen
Wat is wetenschapsfilosofie?
Klassieke wetenschapsfilosofie> logisch positivisme en kritisch rationalisme
Empirische wending binnen de wetenschapsfilosofie
Voorbeeld onderwerp waarin wetenschapsfilosofie belangrijk m.b.t. de gezondheidszorg: discussie in
de media over vaccinaties. Beide kampen beroepen zich selectief op de autoriteit van wetenschap.
Welke kennis en bronnen kunnen we nu aannemen als waar en feitelijk? (vragen waar
wetenschapsfilosofie over gaat)
Demarcatie (afbakenen) vraagstuk: Het afbakenen van de grens tussen wetenschap en niet
wetenschap. Dit is GEEN neutrale vraag. (te zien bij het corona vraagstuk)
Wetenschapsfilosofen richten zich in hun werk op het karakteriseren van wetenschappen,
onderzoeken in hoeverre bijzondere aanspraken van wetenschapen gerechtvaardigd zijn en geven
inzicht in plaats van wetenschappen binnen cultuur en samenleving.
Taak van wetenschapsfilosofen: ‘een karakterisering van wetenschappen te geven, te onderzoeken in
hoeverre de bijzondere aanspraken (ze claimen een bijzondere aanspraak ten opzichten van andere
vormen van kennis) van de wetenschappen gerechtvaardigd zijn en inzicht te geven in de plaats van
de wetenschappen in de cultuur en samenleving.
Kennis die bij wetenschap ligt wordt geclaimd dat die dichter bij de waarheid ligt dan andere
alledaagse kennis (praktijk ervaring, intuïtie, verhalen vertellen).
, Kernvragen binnen de wetenschapsfilosofie:
Ontologische vraag: welke dingen zijn er in de wereld? En welke kenmerken heeft het object?
- Zintuigelijk waarneembaar of niet?
- Algemeen verschijnsel of unieke gebeurtenis
- Constant door de tijd heen of veranderlijk?
Epistemologische vraag: kennisleer, kentheoretisch: hoe kunnen we het object van onderzoek leren
kennen? Onderzoek welke voorwaarden kunnen we tot een geldige kennis komen?
- Isoleren in laboratorium of in context bestuderen?
- Ingrijpen of observeren op afstand?
- Mee praten of alleen meten?
Methodologische vraag: praktische uitwerking van epistemologische vraag
- Hoe gaan we daarbij te werk
- Praktische uitwerking
Verhouding tussen natuurwetenschap en sociale wetenschap
Is er sprake van universele criteria? Sociale wetenschap richten zich op mens en samenleving en
natuurwetenschap op onderzoeken natuurwetten.
Zou er bij beide dezelfde criteria moeten gelden voor wetenschap? (dit is een ontologische vraag,
want heeft betrekking op aard van object van onderzoek)
Emile Durkheim (socioloog): hypotheses en patronen. Gericht op natuurwetenschappen
Max Weber (socioloog): maatschappij leren begrijpen (verstehen) kennis zit vooral het tot in de
diepte begrijpen van mens en samenleving (met subjectieve betekenis)
(de vries) Beperkingen toepassen natuurwetenschappelijke methode binnen sociale wetenschap
- Aard van het object van onderzoek die fundamenteel anders is, mensen geven betekenis aan
handelingen wat natuurlijke fenomenen niet doen
- Ethische bezwaren tegen bepaalde experimenten
- Complexiteit en veranderlijkheid (objecten van onderzoek zijn niet stabiel en voorspelbaar)
- Reflexiviteit: resultaten van wetenschap veranderen object van onderzoek door,
herzieningen sociale handelingen, veel psychologische onderzoeken worstelen hiermee. (dat
mensen anders handelen en zich anders gedragen op basis van wetenschappelijke inzichten)
Het ‘standaardbeeld’ van wetenschap, wetenschap gericht op waarheidsvinding.
Goede wetenschap volgens het standaardbeeld
- Empirische achtergrondinformatie moet correct zijn (zintuigelijke waarneming als enige bron
voor wetenschap)
- Persoonlijke bias (persoonlijke opvattingen, overtuigingen etc.) van onderzoeker mag geen
rol spelen
- Experiment onberispelijk (onweerlegbaar) zijn
- Theoretisch/conceptuele uitgangspunten moeten deugen
