Persoonsverzekeringen
Deel 1: een algemeen kader
A. Definitie
Verzekeringsovereenkomst (art 5, 14° VW)
Verzekeraar (art 5, 1° VW) Verzekeringsnemer
= altijd rechtspersoon
Verzekeringsprestatie (art 55, 2° VW) Premiebetaling
- Vast bedrag (bv. levensverzekering) - Vaste premie
- Vergoeding van schade
- Variabele premie
(hospitalisatieverzekering)
- Leveren van dienst (Dela) Risico: leeftijd; gezondheid; eventueel
beroep (= segmenteringscriteria)
1) Definitie van persoonsverzekering art 5, 16° VW
= verzekering waarbij de verzekeringsprestatie afhankelijk is van een onzeker voorval dat het
leven, de fysieke integriteit (= werking van het lichaam) of de gezinstoestand van de VZ
aantast.
Definitie van levensverzekering art 160 VW
= wederkerig contract
Plichten:
- Verzekeraar:
o Uitkering geldsom aan de in het contract bepaalde begunstigde, indien de VD
overlijdt of op de overeengekomen datum nog in leven is
- Verzekeringnemer:
o Betaling premie obv sterftetabel en een bepaalde rentevoet
Art 166 VW: pas dekking na je premiebetaling
Zie eerder (premiebetaling)
o Meedelen van risico
Art 167 VW: geen verplichte premiebetaling
Art 58, 162, 163 VW
o Tijdige melding van schade
Art 168 VW: soms kan een andere ons verplichten om premies te betalen
(bv. SSV bank verplicht om de premies te betalen)
Art 74, 76 VW
Partijen:
- VA:
o Maatschappij gemachtigd tot afsluiten van levensverzekeringen
- VN:
o Onderschrijver van contract
1
, o = natuurlijk of rechtspersoon
o Bij levensverzekeringen: heeft eigendomsrechten
- VZ:
o Persoon (1 of 2 hoofden) die het risico uitmaakt van het contract
o = altijd natuurlijk persoon
o Art 5, 17° VW
- BG:
o Persoon aan wie de verzekeringsprestatie moet worden uitgekeerd
o Art 5, 18° VW, art 169, art 170, art 185, art 186 VW
o Is nominatief (per naam benoemen) of beschrijvend (mijn kinderen, mijn
echtgenoot); beschrijving moet duidelijk genoeg zijn!
o Wordt bepaald door VN
o aanvaarding begunstiging: door ondertekening bij VA – de VN mag geen
wijzigingen doen zonder akkoord BG (! Meestal niet interessant: BG enkel laten mee
tekenen bij kapitaal overdragen aan erfgenamen geen successierechten)
2) Indeling van de persoonsverzekeringen (zie lectuur 1)
1) Volgens VW:
a. Persoonsverzekering:
i. Art 102 VW (moreel belang) ↔ bij schadeverzekering: financieel belang
ii. art 103 VW (geen indeplaatsstelling (= bij derde terughalen)) enkel bij
schadeverzekeringen
iii. art 104 VW (samenloop) je mag 3 levensverzekeringen hebben lopen
b. Uitkering vast bedrag:
i. Behalve hospitalisatieverzekering: forfaitair + indemnitair
2) Volgens het risico:
a. Doel persoonsverzekering = bescherming vd persoon
3) Naargelang de verplichting tot onderschrijven:
a. Meestal facultatief, soms contractueel verplicht (bv. SSV)
B. Oorsprong persoonsverzekeringen
1) Sociale zekerheid
a. Sterftetafels levensverwachting
b. Mensen indekken tegen onvoorziene omstandigheden
i. Hoe?
1. Zelf sparen
2. Solidariteit
3. Om tekortkomingen op te vangen verplichte solidariteit
= sociale zekerheid
i. Financiering vervangingsinkomens
ii. Verplichte ziekteK verzekeren
c. Financiering sociale zekerheid België: repartitiesysteem (= huidige actieve bevolking
betaalt voor pensioenuitkering oudere generatie)
d. Evolutie? (SZ was onvoldoende, leg uit: EX!!)
i. Demografisch: vergrijzing/hogere levensverwachting
ii. Sociologisch: ↗ activiteitsgraad vrouwen/gezinsstructuren
2
, iii. Arbeidsontwikkeling: loopbaanmogelijkheden, brugpensioen, deeltijdse
arbeid
Oplossing: pijlersysteem
2) Pensioenpijlers
a. Pijlers:
i. 1ste pijler = legale pensioen
1. = wettelijk pensioen
de
ii. 2 pijler
1. = mogelijkheden vanuit de werkgever om het pensioen van zijn
werknemers te gaan verzekeren
2. groepsverzekering, VAPZ, BLV
de
iii. 3 pijler
1. = individueel pensioensparen – fiscale voordelen (30% terug via
belastingen)
a. LT-sparen
b. pensioensparen
de
iv. 4 pijler
1. = individueel niet-fiscaal sparen
v. 2de, 3de en 4de pijler = extralegale pensioenen extra pensioenopbouw
b. Opbouw pensioen (= pijler 1)
i. Mogelijke stelsels:
1. Werknemerspensioenen
2. Zelfstandigenpensioen
3. Ambtenarenpensioen
ii. Onderscheid:
1. Rustpensioen
a. = wettelijke uitkering ad pensioengerechtigde
2. Overlevingspensioen
a. Pensioen voor langstlevende echtgenoot bij overlijden vd
pensioengerechtigde
iii. Uitkering afhankelijk van 4 elementen:
1. Leeftijd
a. Pensioenleeftijd = 67 jaar; vervroegd pensioen = 62 jaar;
overlevingspensioen = 45 jaar OF kinderen ten laste, dan kan
dit vroeger zijn
2. Loon/inkomen
a. Minimum gewaarborgd pensioen bij onvoldoende rechten
b. 60 à 75% van ons loon wordt uitgekeerd als pensioen
3. Loopbaan
a. Minstens 40 jaar
b. ! lagere loopbaanduur = pensioen naar verhouding
4. Toestand op ogenblik van betaling
a. Andere inkomsten
3
, b. Gezinstoestand
c. Maatregelen Di Rupo
i. Strengere eisen voor vervroegde pensionering mbt minimum leeftijd en
minimum duurtijd loopbaan
ii. Vanaf 2016: min leeftijd 62 jaar + 40 jaar loopbaan
d. Maatregelen Michel I
i. Optrekken wettelijke pensioenleeftijd naar 67 jaar
e. Artikel op Toledo = te kennen!
C. Vormen van levensverzekering (zie schema!!)
1) Verzekering bij overlijden
a. = VA gaat verplichting aan om uitkering te betalen bij overlijden VZ voor een
afgesproken tijdstip ( enkel tussenkomen wanneer VD overlijdt voor bepaalde
datum, als hij blijft leven: geen tussenkomst)
b. 2 soorten:
i. Levenslange verzekering (levenslange dekking)
1) vb. http://www.dela.be/nl/uitvaartverzekering
2) doel = dekking vd financiële gevolgen bij overlijden (bv. begrafenisK,
successierechten…)
3) premiebetaling:
1. levenslange premiebetaling
2. tijdelijke premiebetaling
ii. Tijdelijke verzekering (dekking tijdens overeengekomen periode)
1) Doel = dekking v overlijden vd kostwinner met minimale premie
2) Kapitaal:
1. Constant kapitaal – vooraf afgesproken kapitaal
2. Met afnemend kapitaal – ifv looptijd (SSV)
2) Verzekering bij leven
a. = VA gaat verplichting aan om uitkering te betalen indien VZ op afgesproken tijdstip
nog in leven is (komt eigenlijk niet meer voor) ( enkel tussenkomst als VD nog leeft
voor bepaalde datum)
b. 3 soorten:
i. Lijfrente:
1) Aan BG periodiek bedrag uitkeren zolang VZ nog leeft ( wel veel
meer uitkeren bij leven dan bij overlijden)
2) Vb. Pension Life Plus Argenta
3) Doel = aanvulling op basisinkomen
4) Lijfrente:
1. Onmiddellijke lijfrente
2. Uitgestelde lijfrente
4
Deel 1: een algemeen kader
A. Definitie
Verzekeringsovereenkomst (art 5, 14° VW)
Verzekeraar (art 5, 1° VW) Verzekeringsnemer
= altijd rechtspersoon
Verzekeringsprestatie (art 55, 2° VW) Premiebetaling
- Vast bedrag (bv. levensverzekering) - Vaste premie
- Vergoeding van schade
- Variabele premie
(hospitalisatieverzekering)
- Leveren van dienst (Dela) Risico: leeftijd; gezondheid; eventueel
beroep (= segmenteringscriteria)
1) Definitie van persoonsverzekering art 5, 16° VW
= verzekering waarbij de verzekeringsprestatie afhankelijk is van een onzeker voorval dat het
leven, de fysieke integriteit (= werking van het lichaam) of de gezinstoestand van de VZ
aantast.
Definitie van levensverzekering art 160 VW
= wederkerig contract
Plichten:
- Verzekeraar:
o Uitkering geldsom aan de in het contract bepaalde begunstigde, indien de VD
overlijdt of op de overeengekomen datum nog in leven is
- Verzekeringnemer:
o Betaling premie obv sterftetabel en een bepaalde rentevoet
Art 166 VW: pas dekking na je premiebetaling
Zie eerder (premiebetaling)
o Meedelen van risico
Art 167 VW: geen verplichte premiebetaling
Art 58, 162, 163 VW
o Tijdige melding van schade
Art 168 VW: soms kan een andere ons verplichten om premies te betalen
(bv. SSV bank verplicht om de premies te betalen)
Art 74, 76 VW
Partijen:
- VA:
o Maatschappij gemachtigd tot afsluiten van levensverzekeringen
- VN:
o Onderschrijver van contract
1
, o = natuurlijk of rechtspersoon
o Bij levensverzekeringen: heeft eigendomsrechten
- VZ:
o Persoon (1 of 2 hoofden) die het risico uitmaakt van het contract
o = altijd natuurlijk persoon
o Art 5, 17° VW
- BG:
o Persoon aan wie de verzekeringsprestatie moet worden uitgekeerd
o Art 5, 18° VW, art 169, art 170, art 185, art 186 VW
o Is nominatief (per naam benoemen) of beschrijvend (mijn kinderen, mijn
echtgenoot); beschrijving moet duidelijk genoeg zijn!
o Wordt bepaald door VN
o aanvaarding begunstiging: door ondertekening bij VA – de VN mag geen
wijzigingen doen zonder akkoord BG (! Meestal niet interessant: BG enkel laten mee
tekenen bij kapitaal overdragen aan erfgenamen geen successierechten)
2) Indeling van de persoonsverzekeringen (zie lectuur 1)
1) Volgens VW:
a. Persoonsverzekering:
i. Art 102 VW (moreel belang) ↔ bij schadeverzekering: financieel belang
ii. art 103 VW (geen indeplaatsstelling (= bij derde terughalen)) enkel bij
schadeverzekeringen
iii. art 104 VW (samenloop) je mag 3 levensverzekeringen hebben lopen
b. Uitkering vast bedrag:
i. Behalve hospitalisatieverzekering: forfaitair + indemnitair
2) Volgens het risico:
a. Doel persoonsverzekering = bescherming vd persoon
3) Naargelang de verplichting tot onderschrijven:
a. Meestal facultatief, soms contractueel verplicht (bv. SSV)
B. Oorsprong persoonsverzekeringen
1) Sociale zekerheid
a. Sterftetafels levensverwachting
b. Mensen indekken tegen onvoorziene omstandigheden
i. Hoe?
1. Zelf sparen
2. Solidariteit
3. Om tekortkomingen op te vangen verplichte solidariteit
= sociale zekerheid
i. Financiering vervangingsinkomens
ii. Verplichte ziekteK verzekeren
c. Financiering sociale zekerheid België: repartitiesysteem (= huidige actieve bevolking
betaalt voor pensioenuitkering oudere generatie)
d. Evolutie? (SZ was onvoldoende, leg uit: EX!!)
i. Demografisch: vergrijzing/hogere levensverwachting
ii. Sociologisch: ↗ activiteitsgraad vrouwen/gezinsstructuren
2
, iii. Arbeidsontwikkeling: loopbaanmogelijkheden, brugpensioen, deeltijdse
arbeid
Oplossing: pijlersysteem
2) Pensioenpijlers
a. Pijlers:
i. 1ste pijler = legale pensioen
1. = wettelijk pensioen
de
ii. 2 pijler
1. = mogelijkheden vanuit de werkgever om het pensioen van zijn
werknemers te gaan verzekeren
2. groepsverzekering, VAPZ, BLV
de
iii. 3 pijler
1. = individueel pensioensparen – fiscale voordelen (30% terug via
belastingen)
a. LT-sparen
b. pensioensparen
de
iv. 4 pijler
1. = individueel niet-fiscaal sparen
v. 2de, 3de en 4de pijler = extralegale pensioenen extra pensioenopbouw
b. Opbouw pensioen (= pijler 1)
i. Mogelijke stelsels:
1. Werknemerspensioenen
2. Zelfstandigenpensioen
3. Ambtenarenpensioen
ii. Onderscheid:
1. Rustpensioen
a. = wettelijke uitkering ad pensioengerechtigde
2. Overlevingspensioen
a. Pensioen voor langstlevende echtgenoot bij overlijden vd
pensioengerechtigde
iii. Uitkering afhankelijk van 4 elementen:
1. Leeftijd
a. Pensioenleeftijd = 67 jaar; vervroegd pensioen = 62 jaar;
overlevingspensioen = 45 jaar OF kinderen ten laste, dan kan
dit vroeger zijn
2. Loon/inkomen
a. Minimum gewaarborgd pensioen bij onvoldoende rechten
b. 60 à 75% van ons loon wordt uitgekeerd als pensioen
3. Loopbaan
a. Minstens 40 jaar
b. ! lagere loopbaanduur = pensioen naar verhouding
4. Toestand op ogenblik van betaling
a. Andere inkomsten
3
, b. Gezinstoestand
c. Maatregelen Di Rupo
i. Strengere eisen voor vervroegde pensionering mbt minimum leeftijd en
minimum duurtijd loopbaan
ii. Vanaf 2016: min leeftijd 62 jaar + 40 jaar loopbaan
d. Maatregelen Michel I
i. Optrekken wettelijke pensioenleeftijd naar 67 jaar
e. Artikel op Toledo = te kennen!
C. Vormen van levensverzekering (zie schema!!)
1) Verzekering bij overlijden
a. = VA gaat verplichting aan om uitkering te betalen bij overlijden VZ voor een
afgesproken tijdstip ( enkel tussenkomen wanneer VD overlijdt voor bepaalde
datum, als hij blijft leven: geen tussenkomst)
b. 2 soorten:
i. Levenslange verzekering (levenslange dekking)
1) vb. http://www.dela.be/nl/uitvaartverzekering
2) doel = dekking vd financiële gevolgen bij overlijden (bv. begrafenisK,
successierechten…)
3) premiebetaling:
1. levenslange premiebetaling
2. tijdelijke premiebetaling
ii. Tijdelijke verzekering (dekking tijdens overeengekomen periode)
1) Doel = dekking v overlijden vd kostwinner met minimale premie
2) Kapitaal:
1. Constant kapitaal – vooraf afgesproken kapitaal
2. Met afnemend kapitaal – ifv looptijd (SSV)
2) Verzekering bij leven
a. = VA gaat verplichting aan om uitkering te betalen indien VZ op afgesproken tijdstip
nog in leven is (komt eigenlijk niet meer voor) ( enkel tussenkomst als VD nog leeft
voor bepaalde datum)
b. 3 soorten:
i. Lijfrente:
1) Aan BG periodiek bedrag uitkeren zolang VZ nog leeft ( wel veel
meer uitkeren bij leven dan bij overlijden)
2) Vb. Pension Life Plus Argenta
3) Doel = aanvulling op basisinkomen
4) Lijfrente:
1. Onmiddellijke lijfrente
2. Uitgestelde lijfrente
4
