Aantekeningen familierecht
Week 1
Bronnen:
- De wet (m.n. boek 1 BW)
- Internationale verdragen (m.n. EVRM en IVRK)
- Jurisprudentie (uit Nederland en Straatsburg)
Ordeningsinstituten ook wel ‘kapstokken’:
- Family life > week 1
- (Juridisch) ouderschap > week 2
- Huwelijk & partnerschap > week 3
- Ouderlijk gezag of voogdij > week 4
Art. 8 EVRM
1. Eenieder heeft het recht op respect voor zijn privéleven, zijn familie leven, zijn woning en zijn
correspondentie.
2. Geen inmenging van enig openbaar gezag is toegestaan in de uitoefening van dit recht, dan
voor zover bij wet is voorzien en in een democratische samenleving noodzakelijk is in het
belang van:
a. De nationale veiligheid
b. De openbare veiligheid of het economisch welzijn van het land,
c. Het voorkomen van wanordelijkheden en strafbare feiten,
d. De bescherming van de gezondheid of de goede zeden of
e. Voor de bescherming van de rechten en vrijheden van anderen
Doorwerking EVRM in Nederlandse rechtsorde
- Rechtstreekse werking > art. 93 Gw
- Voorrang boven nationaal recht > art. 94 Gw
- Effectief toezichtsmechanisme > EHRM in Straatsburg
Marckx-arrest EHRM, 13 juni 1979, Publ. ECHR. A, vol. 31, NJ 1980, 462
Baanbrekend arrest.
- Dynamische uitleg artikel 8 EVRM
- Niet alleen negatieve, maar ook positieve verplichtingen uit art. 8 EVRM
o Positieve verplichting houdt in dat de staat actief moet optreden ter bescherming
van het gezinsleven en de vereiste maatregelen dient te nemen ter uitoefening
hiervan. De negatieve verplichting houdt in dat de individuele burger wordt
beschermd tegen inmenging van de staat.
- Ook betrekkingen tussen andere verwanten (i.c. grootouders en kleinkinderen) vallen onder
het begrip family life.
De essentie van het arrest was: Het is discriminatoir om onderscheid te maken tussen een wettig en
een natuurlijk kind en tussen een gehuwde en een ongehuwde moeder. Dit arrest vormde de eerste
stap op weg naar het begrip family life. De positie van het buiten huwelijk geboren kind is hierdoor in
de Nederlandse wet verbeterd na de uitspraak van dit arrest.
,Belangrijke vragen bij art. 8 EVRM
1. Is er tussen bepaalde personen sprake van ‘family life’?
2. Welke consequenties heeft dat dan? (Welke rechten en of plichten brengt dat dan mee met
die personen?
Antwoorden op de voornoemde vragen:
- Op beide vragen zijn in de jurisprudentie van het EHRM en de HR antwoorden geformuleerd
- Later zijn deze antwoorden gecodificeerd in de Nederlandse wet.
- Nederlandse wet is nu grotendeels art. 8 EVRM-proof.
Antwoord op vraag 1:
Family life bestaat o.a. tussen:
- Echtgenoten
- Moeder en kind (louter door geboorte 1:198 sub a lid 1 BW)
- Juridisch vader (door bijvoorbeeld huwelijk of erkenning) en kind;
En verder onder omstandigheden tussen:
- Biologische vader en kind (mits er sprake is van bijkomende omstandigheden)
- Grootouders en kleinkind
- Pleegouders en kind
Bijv. na geboorte: intensief contact
Of voor geboorte: samenwonend paar dat bewust kind wilde
Kortom: family life is een autonoom begrip waarin talrijke betrekkingen van juridische, biologische
en feitelijke aard hun plaats vinden.
Juridische ouders zijn er altijd maar 2
Antwoord op vraag 2:
In de wet staat er i.p.v.. Family life het begrip nauwe persoonlijke betrekking. (1:197 BW)
Family life kan relevant zijn voor o.a.:
- Het recht op contact (zorgverdeling/omgang)
- Het recht op informatie
- Gezamenlijk gezag
- Recht van ouder en kind op verzorging en opvoeding van het kind door de ouder
- Aanspraak van het kind op levensonderhoud
- Aanspraken betreffende een geslachtsnaam
Minderjarigheid
- Iedereen die de leeftijd van 18 jaar nog niet heeft bereikt, is minderjarig (art. 1:233 BW),
tenzij…
- Uitzondering: jonge moeders van 16 of 17 jaar kunnen door de rechter meerderjarig worden
verklaard (art. 1:253ha BW)
, o Jonge moeder staat dan zelf niet meer onder gezag
o Jonge moeder kan wel zelf het gezag over haar kind uitoefenen
o Let op: trouwen mag pas echt als je de leeftijd van 18 hebt bereikt!, dus niet als je
meerderjarig bent verklaard.
Kenmerken:
1. Alle minderjarigen staan onder gezag;
2. Minderjarigen zijn voorwaardelijk handelingsbekwaam(art. 1:234 lid 1 BW), mits:
a. Met veronderstelde toestemming van wettelijke vertegenwoordiger (zie ook lid 3);
b. Voor zover de wet niet anders bepaalt. Bijv. een 16 jarige die studieboeken koopt.
Dus zover de maatschappelijke norm bepaalt.
De wet bepaalt wel anders t.a.v.:
- Maken van een testament;
- Sluiten van een arbeidsovereenkomst;
- Sluiten van een geneeskundige behandelingsovereenkomst;
- Verzoek handlichting (art. 1:235 BW)
- Verzoek benoeming bijzondere curator (art. 1:250 BW)
- Informele rechtsingang (art. 1:377g en 1:251a lid 4 BW evt. via schakelbepaling van art.
1:253a lid 4 BW)
Bloedverwanten en aanverwanten
Bloedverwanten zijn vader, moeder, zoon, dochter, broer, zus, oom, tante, neef en
nicht. Aanverwantschap is de verhouding tussen de ene echtgenoot of geregistreerde partner en
de bloedverwanten van de andere echtgenoot of geregistreerde partner. Aanverwantschap ontstaat
door een huwelijk of geregistreerd partnerschap.
Week 1
Bronnen:
- De wet (m.n. boek 1 BW)
- Internationale verdragen (m.n. EVRM en IVRK)
- Jurisprudentie (uit Nederland en Straatsburg)
Ordeningsinstituten ook wel ‘kapstokken’:
- Family life > week 1
- (Juridisch) ouderschap > week 2
- Huwelijk & partnerschap > week 3
- Ouderlijk gezag of voogdij > week 4
Art. 8 EVRM
1. Eenieder heeft het recht op respect voor zijn privéleven, zijn familie leven, zijn woning en zijn
correspondentie.
2. Geen inmenging van enig openbaar gezag is toegestaan in de uitoefening van dit recht, dan
voor zover bij wet is voorzien en in een democratische samenleving noodzakelijk is in het
belang van:
a. De nationale veiligheid
b. De openbare veiligheid of het economisch welzijn van het land,
c. Het voorkomen van wanordelijkheden en strafbare feiten,
d. De bescherming van de gezondheid of de goede zeden of
e. Voor de bescherming van de rechten en vrijheden van anderen
Doorwerking EVRM in Nederlandse rechtsorde
- Rechtstreekse werking > art. 93 Gw
- Voorrang boven nationaal recht > art. 94 Gw
- Effectief toezichtsmechanisme > EHRM in Straatsburg
Marckx-arrest EHRM, 13 juni 1979, Publ. ECHR. A, vol. 31, NJ 1980, 462
Baanbrekend arrest.
- Dynamische uitleg artikel 8 EVRM
- Niet alleen negatieve, maar ook positieve verplichtingen uit art. 8 EVRM
o Positieve verplichting houdt in dat de staat actief moet optreden ter bescherming
van het gezinsleven en de vereiste maatregelen dient te nemen ter uitoefening
hiervan. De negatieve verplichting houdt in dat de individuele burger wordt
beschermd tegen inmenging van de staat.
- Ook betrekkingen tussen andere verwanten (i.c. grootouders en kleinkinderen) vallen onder
het begrip family life.
De essentie van het arrest was: Het is discriminatoir om onderscheid te maken tussen een wettig en
een natuurlijk kind en tussen een gehuwde en een ongehuwde moeder. Dit arrest vormde de eerste
stap op weg naar het begrip family life. De positie van het buiten huwelijk geboren kind is hierdoor in
de Nederlandse wet verbeterd na de uitspraak van dit arrest.
,Belangrijke vragen bij art. 8 EVRM
1. Is er tussen bepaalde personen sprake van ‘family life’?
2. Welke consequenties heeft dat dan? (Welke rechten en of plichten brengt dat dan mee met
die personen?
Antwoorden op de voornoemde vragen:
- Op beide vragen zijn in de jurisprudentie van het EHRM en de HR antwoorden geformuleerd
- Later zijn deze antwoorden gecodificeerd in de Nederlandse wet.
- Nederlandse wet is nu grotendeels art. 8 EVRM-proof.
Antwoord op vraag 1:
Family life bestaat o.a. tussen:
- Echtgenoten
- Moeder en kind (louter door geboorte 1:198 sub a lid 1 BW)
- Juridisch vader (door bijvoorbeeld huwelijk of erkenning) en kind;
En verder onder omstandigheden tussen:
- Biologische vader en kind (mits er sprake is van bijkomende omstandigheden)
- Grootouders en kleinkind
- Pleegouders en kind
Bijv. na geboorte: intensief contact
Of voor geboorte: samenwonend paar dat bewust kind wilde
Kortom: family life is een autonoom begrip waarin talrijke betrekkingen van juridische, biologische
en feitelijke aard hun plaats vinden.
Juridische ouders zijn er altijd maar 2
Antwoord op vraag 2:
In de wet staat er i.p.v.. Family life het begrip nauwe persoonlijke betrekking. (1:197 BW)
Family life kan relevant zijn voor o.a.:
- Het recht op contact (zorgverdeling/omgang)
- Het recht op informatie
- Gezamenlijk gezag
- Recht van ouder en kind op verzorging en opvoeding van het kind door de ouder
- Aanspraak van het kind op levensonderhoud
- Aanspraken betreffende een geslachtsnaam
Minderjarigheid
- Iedereen die de leeftijd van 18 jaar nog niet heeft bereikt, is minderjarig (art. 1:233 BW),
tenzij…
- Uitzondering: jonge moeders van 16 of 17 jaar kunnen door de rechter meerderjarig worden
verklaard (art. 1:253ha BW)
, o Jonge moeder staat dan zelf niet meer onder gezag
o Jonge moeder kan wel zelf het gezag over haar kind uitoefenen
o Let op: trouwen mag pas echt als je de leeftijd van 18 hebt bereikt!, dus niet als je
meerderjarig bent verklaard.
Kenmerken:
1. Alle minderjarigen staan onder gezag;
2. Minderjarigen zijn voorwaardelijk handelingsbekwaam(art. 1:234 lid 1 BW), mits:
a. Met veronderstelde toestemming van wettelijke vertegenwoordiger (zie ook lid 3);
b. Voor zover de wet niet anders bepaalt. Bijv. een 16 jarige die studieboeken koopt.
Dus zover de maatschappelijke norm bepaalt.
De wet bepaalt wel anders t.a.v.:
- Maken van een testament;
- Sluiten van een arbeidsovereenkomst;
- Sluiten van een geneeskundige behandelingsovereenkomst;
- Verzoek handlichting (art. 1:235 BW)
- Verzoek benoeming bijzondere curator (art. 1:250 BW)
- Informele rechtsingang (art. 1:377g en 1:251a lid 4 BW evt. via schakelbepaling van art.
1:253a lid 4 BW)
Bloedverwanten en aanverwanten
Bloedverwanten zijn vader, moeder, zoon, dochter, broer, zus, oom, tante, neef en
nicht. Aanverwantschap is de verhouding tussen de ene echtgenoot of geregistreerde partner en
de bloedverwanten van de andere echtgenoot of geregistreerde partner. Aanverwantschap ontstaat
door een huwelijk of geregistreerd partnerschap.
