Volledige samenvatting diëtetiek S3

Aanbeveling per
Criteria 100 g

Vegetarisme vleesvervan
gers
Eiwit ≥ 10 g
Vetten totaal ≤ 10 g
Melk en alternatieven Verzadigde vetzuren ≤5g
Na < 650 mg
 Noten-, granen- en andere
plantaardige dranken → niet Fe > 0.7 mg
Vitamine B12 > 0.13 µg
geschikt voor zuigelingenvoeding
o Lagere eiwitkwaliteit Vitamine B1 > 0.06 mg
o Voldoen niet aan wettelijke normen
o Niet allemaal verrijkt met Ca
o Vaak gesuikerd
 Geen kunstvoedingen voor zuigelingen <1j obv soja eiwit beschikbaar
Extra aandacht voor:

Lacto-ovo-  Geen vlees, vis & gevogelte  Eiwitten
vegetariër  Wel zuivel & eieren  Vitamine B12, vitamine D
 Fe
 Omega vetzuren
Lacto-vegetariër  Geen vlees, vis, gevogelte  Eiwitten
& eieren  Vitamine B12, vitamine D
 Wel zuivel  Fe
 Omega vetzuren
Ovo-vegetariër  Geen vlees, vis, gevogelte  Eiwitten
& zuivel  Vitamine B12, vitamine D
 Wel eieren  Fe
 Ca
 Omega vetzuren
Veganist / vegan  Geen vlees, vis en dierlijke  Eiwitten
producten consumeren én  Vitamine B12, vitamine B2, vitamine D
gebruiken (bv. wol)  Fe
 Ca
Pesco-vegetariër  Geen vlees  Eiwitten
 Wel vis, eieren & zuivel  Vitamine B12
 Fe
 Opletten voor hoeveelheid kwik
Pollo-vegetariër  Geen vlees, vis  Omega 3 vetzuren
 Wel gevogelte

Semi-vegetariër  Eet bepaalde soorten vlees / zorgen voor een gevarieerd voedingspatroon
of vis niet, maar andere wel

Flexitariër  Eet vaak vegetarisch, maar / zorgen voor een gevarieerd voedingspatroon
niet altijd

 Wel groeimelken ≥1j obv soja eiwit
 Soja drink verrijkt met Ca en vitaminen heeft vergelijkbare voedingswaarde als
halfvolle koemelk→ kunnen vanaf 3j af ten toe geconsumeerd worden

1

, Vegetarische en veganistische voeding
Tofu (soja)  Rijkst aan EW (40%)
 Alle essentiële aminozuren + veel vitamines
 PDCAAS > 0.9 (vgl met vlees en zuivel)
 Veel vezels, weinig kcal
Tempeh (soja)  Gekookte, gefermenteerde sojabonen
 Hoog EW gehalte + veel vitamines
 Vleesachtige structuur
Seitan (tarwe)  Tarwegluten
 Hartige smaak
 Vleesachtige structuur
Peulvruchten  Veel eiwitten: 100g vlees vervangen door 75g peulvruchten
 Veel vezels, Fe, Ca en P
Noten  Eiwitrijk
 Onverzadigde vetten. Walnoot en hazelnoot rijk aan omega 3.
 Vetoplosbare vitamines ADEK, Fe
Tamari (sojasmaakmaker)  = sojasaus (sojabonen, water, zeezout, levende cultuur)
Quinoa  Rijk aan eiwitten (14%)
 Geschikt als onderdeel goede vleesvervanger
 Bron vitamine E, Ca, Fe, P

Aandachtspunten
Vitamine B12 alle leeftijdsgroepen → suppletie
Energie en eiwit opgroeiende kinderen, zwangere / lacterende vrouwen, ouderen
Calcium bij beperkte zuivelinname of hoge gehaltes aan fytaten → suppletie
Vitamine D suppletie (zoals niet vegetariërs)
Vitamine K suppletie bij borstvoeding (zoals niet vegetariërs)
Foliumzuur suppletie bij zwangere vrouwen (zoals niet vegetariërs)
Fe zwangere vrouwen, baby’s, vegetarische moeders, schoolgaande kinderen en
adolescenten
Koffie en Thee belemmeren de opname van ijzer en zink
Donkere bladgroenten Bron van foliumzuur (lage bio beschikbaarheid)
Boerenkool, kool, broccoli, rapen → bevat goed absorbeerbaar calcium door weinig
oxaalzuur
Spinazie, bieten, rabarber → bevatten veel oxaalzuur
Zeewier Leveren jodium en mineralen
Bevatten arseen, zware metalen zout
Fruit Vitamine C bevordert ijzeropname
Noten, zaden, pitten Walnoten, hennepzaad, lijnzaad, chiazaad rijk aan omega 3 vetzuren
Tarwekiemen Rijk aan eiwitten, ijzer, zink, fosfor, vitamine B2 en vitamine B6
PDCAAS Protein Digestibility Corrected Amino Acid Score
= eiwitverteerbaarheid
DIAAS Digestible Indispensable Amino Acid Score
2

, = eiwitkwaliteit
Hoeveelheid EW Volwassene : 0.83g/kg LG
Vegatariër : 1-1.2g/kg LG (20% verhogen)
Veganist: 1.3g/kg LG (30% verhogen)
100 g rauw (75g gaar) = 150g tofu = 100g peulvruchten (droog)
vlees, vis of kip = 100g tempeh = 250g peulvruchten (gaar)
= 150g mycoproteïnen = 2-3 eieren
= 100g seitan

Maagaandoeningen
Gastro oesophagale refluxziekte of Refluxklachten
Dieetbehandeling - Kleine frequente maaltijden
- Lichte vetbeperking
- Goed kauwen
- VM die druk op sfincter verhogen vermijden
 Koolzuurhoudende dranken
 Mousses
 Gasvormende VM
- VM die druk in OES verminderen vermijden
 Chocolade
 Pepermunt
 Vetrijke VM
 Alcohol
 Koffie
 Thee
 Cola
- Gewichtsverlies
- Advies tegen constipatie



Oesophagitis
Wat? Slokdarmontsteking
Dieetbehandeling Idem refluxklachten + irriterende VM kunnen klachten geven thv ontstoken deel slokdarm
Refluxklachten
- Kleine frequente maaltijden
- Lichte vetbeperking
- Goed kauwen
- VM die druk op sfincter verhogen vermijden
 Koolzuurhoudende dranken
 Mousses
 Gasvormende VM
- VM die druk in OES verminderen vermijden
 Chocolade
 Pepermunt
 Vetrijke VM
 Alcohol
 Koffie
 Thee
 Cola
- Gewichtsverlies

3

, - Advies tegen constipatie
Irritende VM
 Tomaten
 Citrusvruchten
 Overmatig gebruik kruiden
 Zeer warme of koude gerechten

Voorbeeld dagmenu aanpassingen:
 Sandwich: minder goede keuze, ofwel volkoren sandwich maar bij voorkeur
volkoren brood
 Sinaasappel: minder goede keuze, citrusvruchten kunnen klachten geven,
appel
 Olijfolie: goede keuze, in beperkte mate, overmatig gebruik vermijden
 Chocomousse: minder goede keuze gezien mousse en chocolade
 Zalm: goede keuze
 Tomatensap: minder goede keuze, tomaten kunnen bijkomende klachten
geven, alternatief wortelsap, groentesap
 Chocoladepuddingkoek: minder goede keuze, chocolade en vet
 Vetrijk, weinig vezels, chocolade -> vervangen door rogge verdomme of
rozijnenbol
 Brood, volkoren graanproducten en aardappelen




Achalasie
Wat? Bewegingsstoornis slokdarm
Dieetbehandeling - Kleine, frequente maaltijden
- Consistentie aanpassen (ontkorsten, pureren)
- Regelmatig rechtstaan tijdens maaltijd
- Diep ademhalen tijdens maaltijd
- Een glas water drinken tijdens maaltijd

Gasvorming
Dieetbehandeling Te vermijden:
- Voedingsvezelrijke producten
- Scherpe kruiden en specerijen
- Nieuwe aardappelen, gekookte aardappelen, afgekoelde aardappelen
- Peulvruchten, prei, koolsoorten, ui, paprika, spruiten, knoflook, komkommer, radijs
- Pruimen, meloen, onrijp of grote hoeveelheden fruit, gedrooge vijgen, kokos
- Grote hoeveelheden vet
- Sorbitol en light producten
- Koolzuurhoudende dranken
- Bier
- Slagroom, soufflé, versgebakken/warm brood, omelet
o

Gastritis
Wat? Ontsteking van het maagslijmvlies / maagontsteking
Etiologie Veroorzaakt door bacteriën, virussen, toxische stoffen en alcohol
Actute gastritis: Pijn maagstreek, opgeblazen gevoel, misselijkheid, braken → van korte
duur
Chronische gastritis: Geen klachten
Dieetbehandeling - Geen dieettheraphie

4