LOGOPEDISCHE VAARDIGHEDEN: FACILITATIETECHNIEKEN – BOONE EN MCFARLANE
Facilitatietechnieken
• Doel
o Optimale stem vinden
▪ Goed hoorbaar
▪ Goede klank
▪ Weinig inspanning
▪ Flexibel
▪ Representatief
o Combinatie van meerdere technieken
• Doelgroep
o Stemstoornissen van uiteenlopende aard
o Organische stemstoornissen
▪ Primaire en secundaire organische stemstoornissen
• vb. laryngaal web, contactulcus…
▪ Neurogene stemstoornissen
• vb. unilaterale stembandverlamming
o Functionele stemstoornissen
▪ Overmatige spierspanning
▪ Psychogene stemstoornis
o Professionele stemgebruikers
o INDIVIDUEEL en KORTSTONDIG
Pitch inflections ➔ toonhoogte
•
• Doelgroep
o Patiënten met een monotoon stemgeluid
o Patiënten met een functionele dysfonie
o Patiënten met overspanning in de vocalen
• Doel
o Duidelijke klemtoon-, intonatie- en stresspatronen geven aan de fonatie
• Procedure
o Bewustwording d.m.v. opname
o Wijzigingen in toonhoogte uitvoeren bij geïsoleerde klanken
o Verlagen en verhogen van de toonhoogte op woordniveau MAAR luidheid
blijft continu
o Zinsniveau
o Spontane spraak + opname
Nasal/glide stimulation ➔ kwaliteit
• Doelgroep
o Functionele dysfonie (bv. vocale hyperfunctie)
o Neurogene stemstoornis (bv. spasmatische dysfonie)
o Organische stemstoornis (bv. verdikking van de stembanden)
• Doel
o Productie van nasalen en liquidae
o Makkelijkere productie
o Betere/duidelijkere vocale expressie
• Procedure
o Nasalen oefenen
1
, ▪ Nasaal monosyllabisch woord + [a:] (bv. mɑn a: mɑn a: mɑn)
o Glijklanken oefenen
▪ Woord met glijklank + [a:] (bv. ru:r a: ru:r a: ru:r)
Digital manipulation ➔ toonhoogte + kwaliteit
• Doelgroep
o Patiënten met mutatiefalsetstem
o Patiënten met stemproblemen ten gevolge van hyperfunctie
o Eenzijdige stembandverlamming
• Doel
o Lagere toonhoogte
o Monitoren verticale beweging
o Meer functionele stem
• ➔ Drie vormen
• Procedure 1:
o Klinker foneren
o Vingers op thyroïd drukken
o Lagere toonhoogte bekomen
o Vingers verwijderen
o Herhalen tot behouden van lagere toonhoogte
o Oefenen zonder vingers
• Procedure 2:
o Klinker [a:] foneren van laag naar hoog
o Voelbaar aan thyroïd
o Succesvol ervaren
o Bewust maken voor normale spraak
• Procedure 3:
o Hoofd recht + klinker foneren
o Vingers kant stembandverlamming
o Druk andere kant
o Hoofd kant stembandverlamming + druk lamina
o Druk andere kant
o Hoofd andere kant + druk lamina
o Druk andere kant
o ➔ Luidere en stevigere stem
Establishing a new pitch ➔ toonhoogte + kwaliteit
• Oprichten van nieuwe toonhoogte
• Doelgroep
o Te hoge / te lage toonhoogte
o Te laag: veel kracht, inspanning
o Te hoog: vermoeiend
• Doel
o Meer natuurlijke toonhoogte
o + Effect op de stem, verbetering van luidheid en kwaliteit
• Procedure
o Verschillende toonhoogtes opnemen + feedback
o Verlengde [i:] foneren (5 seconden) + opnemen
o Instrumenten: real-time opnemen
o Klankniveau: [a:] en [i:]
o Woordniveau: woorden nazeggen
2
Facilitatietechnieken
• Doel
o Optimale stem vinden
▪ Goed hoorbaar
▪ Goede klank
▪ Weinig inspanning
▪ Flexibel
▪ Representatief
o Combinatie van meerdere technieken
• Doelgroep
o Stemstoornissen van uiteenlopende aard
o Organische stemstoornissen
▪ Primaire en secundaire organische stemstoornissen
• vb. laryngaal web, contactulcus…
▪ Neurogene stemstoornissen
• vb. unilaterale stembandverlamming
o Functionele stemstoornissen
▪ Overmatige spierspanning
▪ Psychogene stemstoornis
o Professionele stemgebruikers
o INDIVIDUEEL en KORTSTONDIG
Pitch inflections ➔ toonhoogte
•
• Doelgroep
o Patiënten met een monotoon stemgeluid
o Patiënten met een functionele dysfonie
o Patiënten met overspanning in de vocalen
• Doel
o Duidelijke klemtoon-, intonatie- en stresspatronen geven aan de fonatie
• Procedure
o Bewustwording d.m.v. opname
o Wijzigingen in toonhoogte uitvoeren bij geïsoleerde klanken
o Verlagen en verhogen van de toonhoogte op woordniveau MAAR luidheid
blijft continu
o Zinsniveau
o Spontane spraak + opname
Nasal/glide stimulation ➔ kwaliteit
• Doelgroep
o Functionele dysfonie (bv. vocale hyperfunctie)
o Neurogene stemstoornis (bv. spasmatische dysfonie)
o Organische stemstoornis (bv. verdikking van de stembanden)
• Doel
o Productie van nasalen en liquidae
o Makkelijkere productie
o Betere/duidelijkere vocale expressie
• Procedure
o Nasalen oefenen
1
, ▪ Nasaal monosyllabisch woord + [a:] (bv. mɑn a: mɑn a: mɑn)
o Glijklanken oefenen
▪ Woord met glijklank + [a:] (bv. ru:r a: ru:r a: ru:r)
Digital manipulation ➔ toonhoogte + kwaliteit
• Doelgroep
o Patiënten met mutatiefalsetstem
o Patiënten met stemproblemen ten gevolge van hyperfunctie
o Eenzijdige stembandverlamming
• Doel
o Lagere toonhoogte
o Monitoren verticale beweging
o Meer functionele stem
• ➔ Drie vormen
• Procedure 1:
o Klinker foneren
o Vingers op thyroïd drukken
o Lagere toonhoogte bekomen
o Vingers verwijderen
o Herhalen tot behouden van lagere toonhoogte
o Oefenen zonder vingers
• Procedure 2:
o Klinker [a:] foneren van laag naar hoog
o Voelbaar aan thyroïd
o Succesvol ervaren
o Bewust maken voor normale spraak
• Procedure 3:
o Hoofd recht + klinker foneren
o Vingers kant stembandverlamming
o Druk andere kant
o Hoofd kant stembandverlamming + druk lamina
o Druk andere kant
o Hoofd andere kant + druk lamina
o Druk andere kant
o ➔ Luidere en stevigere stem
Establishing a new pitch ➔ toonhoogte + kwaliteit
• Oprichten van nieuwe toonhoogte
• Doelgroep
o Te hoge / te lage toonhoogte
o Te laag: veel kracht, inspanning
o Te hoog: vermoeiend
• Doel
o Meer natuurlijke toonhoogte
o + Effect op de stem, verbetering van luidheid en kwaliteit
• Procedure
o Verschillende toonhoogtes opnemen + feedback
o Verlengde [i:] foneren (5 seconden) + opnemen
o Instrumenten: real-time opnemen
o Klankniveau: [a:] en [i:]
o Woordniveau: woorden nazeggen
2
