Neurologie
Inleidende ppt
Structuur van het zenuwstelsel
Centraal ZS: hersenen en ruggenmerg
Perifeer ZS: ganglia en perifere zenuwen
Hersenen: grote hersenen (cerebrum), kleine hersenen (cerebellum), tussenhersenen (diencefalon),
basale kernen, hersenstam ( mesencefalon, pons, medulla oblongata)
Ruggenmerg
- Motore banen: tractus corticospinalis (voor motoriek en beweging)
- Sensibele banen: tractus spinothalamicus en achterstrengen (gevoelsbanen)
- Autonome en reflexbanen
Ruggenmerg wordt beschermd door vliezen = meningen
Tractus corticospinalis -> willekeurige motoriek
Achterstrengen -> grove tast, vibratie- en positiezin
Tr. Spinothalamicus -> pijn, lichte tast
Bloedvoorziening ruggenmerg
Radiculaire arterieen, vanuit segmentale arterieen splitsen in anterior and posterior radiculaire
arterieen langsheen ventrale en dorsale wortels om het ruggenmerg te bereiken.
Voornaamste bloedvoorziening ter hoogte van thoracale, lumbale en sacrale segmenten.
Grootste RA is de Arterie van Adamkiewicz, lumbaal
Ruggenmerg
Elke zenuwwortel ontvangt sensibele informatie van een specifiek huidgebied -> dermatoom
Ruggenmerg:
- 50% overlap
- Segmentale innervatie
- 31 paar spinale zenuwen
,Ppt 2
Het neurologisch onderzoek
Je moet bij elke patiënt een minimum basis aan onderzoek doen, je moet niet altijd elke test doen
- Beoordeel: bv: de articulatie van de patiënt, de inhoud van de spraak en de algemene
mentale status
- Inspecteer: bv: de gezichtsuitdrukking van de patiënt, gezichtsbewegingen en noteer de
asymmetrie, let op de oogbewegingen, het knipperen en de relatie van de oogleden tot de
iris
- Observeren: bv: kijk hoe de patiënt speeksel inslikt en ademt, inspecteer de houding en zoek
naar onwillekeurige bewegingen
De geschiedenis en voorlopige waarnemingen en observaties richten zich op specifieke symptomen,
motorische of sensorische systemen en hersenfuncties
Als de geschiedenis wijst op een laesie van de wervelkolom -> test elk dermatoom op sensorisch
niveau
Als de geschiedenis een celebrale laesie suggereert -> doe testen op het geheugen
Neurologisch onderzoek:
- Mentale toestand, geestelijke toestand
- Hersenzenuwen
- Motorisch onderzoek
- Reflexen
- Zintuigelijk onderzoek
- Coördinatie en lopen
Onderzoek naar mentale status:
1. Niveau van alertheid, aandacht en samenwerking
We kunnen de aandacht testen door te kijken naar hoe alert de patiënt kan blijven tijdens het
uitvoeren van een eenvoudige taak
, 2. Oriëntatie voor tijd, plaats en persoon
Vraag naar de patiënt zijn naam, de locatie, de datum
3. Spraak en taal
Spontane spraak: let op vloeiendheid, zinslengte, snelheid, let op tonale modulatie en fouten in
lettergrepen en grammatica
Begrip: kijk of de patiënt eenvoudige vragen begrijpt, het begrijpen van grammaticale structuren
moet getest worden
Naamgeving: vraag de patiënt om eenvoudige en moeilijke objecten te benoemen
Herhaling: kijk of de client woorden en zinnen kan herhalen
Lezen: laat de client enkele woorden, teksten hardop lezen en test of hij het begrepen heeft
Schrijven: laat de client woorden en zinnen schrijven
4. Geheugen voor recente gebeurtenissen
Recent geheugen: laat de client een kort verhaal herinneren, na 3 minuten moet de client dit verhaal
herhalen, zorg voor afleiding
Geheugen op afstand: vraag naar persoonlijke of actuele gebeurtenissen
Het geheugen kan op verschillende tijdschalen worden aangetast
Verminder vermogen om iets te herinneren en registreren binnen een paar seconden nadat het
gezegd is -> een afwijking in de categorie van verminderde aandacht
5. Berekeningen van links en rechts oriëntatie, vinger agnosie en agrafie
Syndroom van Gerstmann -> als deze 4 functies zijn aangetast
Wordt veroorzaakt door laesies in de dominante pariëtale kwab
6. Apraxie
= een primair motorisch tekort of taalstoornis
Veroorzaak door een tekort in de planning van hogere orde van de motorische taak
Soms heeft apraxie invloed op de mond en het gezicht of de bewegingen van het lichaam
7. Constructies en verwaarlozing
De term Hemineglect is een afwijking in aandacht voor één kant van het universum, dit valt niet te
wijten aan primaire sensorische of motorische verstoring
Bij sensorische verwaarlozing negeren patiënten visuele en auditieve stimuli aan de aangedane kant,
ondanks een intact primair gevoel
8. Logica en abstracties
Kan de client eenvoudige problemen oplossen?
Hoe goed kan de client overeenkomsten begrijpen?
9. Opeenvolging van taken
Frontale kwablaesies bij volwassenen kunnen de terugkeer van bepaalde primitieve reflexen
veroorzaken die normaal enkel aanwezig zijn bij baby’s
Iemand met frontale kwablaesies heeft moeite met van de ene actie naar de volgende te gaan
10. Waanideeën en hallucinaties
Heeft die client waanideeën, hallucinaties?
Deze afwijkingen kunnen gezien worden bij toxische of metabole afwijkingen
Abnormale sensorische verschijnselen worden veroorzaakt door focale laesies of epileptische
aanvallen in de visuele of auditieve cortex
11. Stemming
Tekens van depressie -> droevige stemming, verandering in slaap- en eetpatroon, verlies van energie,
laag zelfbeeld, slechte concentratie, geen plezier,..
, Angststoornissen worden gekenmerkt door preoccupatie met zorgelijke gedachten
Manie zorgt ervoor dat patiënten abnormaal acties en cognitief ongeorganiseerd zijn
Folstein mini-mental status exam:
= een screeningsinstrument, wordt gebruikt om de cognitieve achteruitgang te volgen, gaat vaak
gepaard met dementie
In gebruik sinds 1975, duurt 5 tot 10 minuten om het in te vullen
Het is niet geschikt om een diagnose te stellen, kan wel gebruikt worden om de aanwezigheid van
cognitieve stoornissen aan te geven, bij vermoeden van dementie
De hersenzenuwen
1. De reukzin
Wordt niet veel getest -> tenzij er vermoeden is van een frontale kwabtumor
Reukzin kan beschadigt zijn bij patiënten met gesloten hoofdletsel, virale infecties
Het is abnormaal bij ziekten zoals Parkinson, MS
Je kan reukzin testen door de patiënt te laten ruiken aan dingen
2. De oogzenuw
Gezichtsscherpte testen met prenten
Verlies van kleurenzicht -> vooral rood -> is een belangrijk symptoom van optische neuritis
Visuele velden -> testen door dingen te tellen
Fundoscopie = de oogarts bekijkt de binnenkant van het oog, zo kunnen de netvliezen onderzocht
worden
3. Extra oculaire bewegingen
Observeer de ogen in rust om te zien of er afwijkingen zijn
Test de soepele achtervolging door de patiënt een object te laten volgen
Test convergentiebewegingen door de patiënt te laten fixeren op een object terwijl het langzaam
verplaatst
4. Pupilreacties
De grootte en vorm van de pupil moet in rust worden geregistreerd
Let op de directe respons, vernauwing van de pupil
Test de pupilreacties op accommodatie
5. Gezichtssensaties en spieren van masticatie
Test het gezichtsgevoel met scherpe en zachte voorwerpen
Voel de kauwspieren tijdens het klemmen van de kaak
Test op de kaakstootreflex
6. Spieren van gezichtsuitdrukking en smaak
Zoek naar asymmetrie in de gezichtsvorm en groeven
Vraag de client om te lachen, wenkbrauwen op te heffen,..
Oude foto’s van de client kunnen helpen bij het herkennen van veranderingen
Controleer de smaak van de client door hem dingen te laten proeven
7. Gehoor en balans
Vestibulaire testen worden niet vaak gedaan
Test om te zien of de client gefluister of zachte bewegingen kan horen en identificeren
8. Platale verhoging en kokhalsreflex
Kijk op het gehemelte van de client zich symmetrisch heft als de client ‘aah’ zegt
Kijk of hij moet kokhalzen als de keelholte wordt geborsteld
Inleidende ppt
Structuur van het zenuwstelsel
Centraal ZS: hersenen en ruggenmerg
Perifeer ZS: ganglia en perifere zenuwen
Hersenen: grote hersenen (cerebrum), kleine hersenen (cerebellum), tussenhersenen (diencefalon),
basale kernen, hersenstam ( mesencefalon, pons, medulla oblongata)
Ruggenmerg
- Motore banen: tractus corticospinalis (voor motoriek en beweging)
- Sensibele banen: tractus spinothalamicus en achterstrengen (gevoelsbanen)
- Autonome en reflexbanen
Ruggenmerg wordt beschermd door vliezen = meningen
Tractus corticospinalis -> willekeurige motoriek
Achterstrengen -> grove tast, vibratie- en positiezin
Tr. Spinothalamicus -> pijn, lichte tast
Bloedvoorziening ruggenmerg
Radiculaire arterieen, vanuit segmentale arterieen splitsen in anterior and posterior radiculaire
arterieen langsheen ventrale en dorsale wortels om het ruggenmerg te bereiken.
Voornaamste bloedvoorziening ter hoogte van thoracale, lumbale en sacrale segmenten.
Grootste RA is de Arterie van Adamkiewicz, lumbaal
Ruggenmerg
Elke zenuwwortel ontvangt sensibele informatie van een specifiek huidgebied -> dermatoom
Ruggenmerg:
- 50% overlap
- Segmentale innervatie
- 31 paar spinale zenuwen
,Ppt 2
Het neurologisch onderzoek
Je moet bij elke patiënt een minimum basis aan onderzoek doen, je moet niet altijd elke test doen
- Beoordeel: bv: de articulatie van de patiënt, de inhoud van de spraak en de algemene
mentale status
- Inspecteer: bv: de gezichtsuitdrukking van de patiënt, gezichtsbewegingen en noteer de
asymmetrie, let op de oogbewegingen, het knipperen en de relatie van de oogleden tot de
iris
- Observeren: bv: kijk hoe de patiënt speeksel inslikt en ademt, inspecteer de houding en zoek
naar onwillekeurige bewegingen
De geschiedenis en voorlopige waarnemingen en observaties richten zich op specifieke symptomen,
motorische of sensorische systemen en hersenfuncties
Als de geschiedenis wijst op een laesie van de wervelkolom -> test elk dermatoom op sensorisch
niveau
Als de geschiedenis een celebrale laesie suggereert -> doe testen op het geheugen
Neurologisch onderzoek:
- Mentale toestand, geestelijke toestand
- Hersenzenuwen
- Motorisch onderzoek
- Reflexen
- Zintuigelijk onderzoek
- Coördinatie en lopen
Onderzoek naar mentale status:
1. Niveau van alertheid, aandacht en samenwerking
We kunnen de aandacht testen door te kijken naar hoe alert de patiënt kan blijven tijdens het
uitvoeren van een eenvoudige taak
, 2. Oriëntatie voor tijd, plaats en persoon
Vraag naar de patiënt zijn naam, de locatie, de datum
3. Spraak en taal
Spontane spraak: let op vloeiendheid, zinslengte, snelheid, let op tonale modulatie en fouten in
lettergrepen en grammatica
Begrip: kijk of de patiënt eenvoudige vragen begrijpt, het begrijpen van grammaticale structuren
moet getest worden
Naamgeving: vraag de patiënt om eenvoudige en moeilijke objecten te benoemen
Herhaling: kijk of de client woorden en zinnen kan herhalen
Lezen: laat de client enkele woorden, teksten hardop lezen en test of hij het begrepen heeft
Schrijven: laat de client woorden en zinnen schrijven
4. Geheugen voor recente gebeurtenissen
Recent geheugen: laat de client een kort verhaal herinneren, na 3 minuten moet de client dit verhaal
herhalen, zorg voor afleiding
Geheugen op afstand: vraag naar persoonlijke of actuele gebeurtenissen
Het geheugen kan op verschillende tijdschalen worden aangetast
Verminder vermogen om iets te herinneren en registreren binnen een paar seconden nadat het
gezegd is -> een afwijking in de categorie van verminderde aandacht
5. Berekeningen van links en rechts oriëntatie, vinger agnosie en agrafie
Syndroom van Gerstmann -> als deze 4 functies zijn aangetast
Wordt veroorzaakt door laesies in de dominante pariëtale kwab
6. Apraxie
= een primair motorisch tekort of taalstoornis
Veroorzaak door een tekort in de planning van hogere orde van de motorische taak
Soms heeft apraxie invloed op de mond en het gezicht of de bewegingen van het lichaam
7. Constructies en verwaarlozing
De term Hemineglect is een afwijking in aandacht voor één kant van het universum, dit valt niet te
wijten aan primaire sensorische of motorische verstoring
Bij sensorische verwaarlozing negeren patiënten visuele en auditieve stimuli aan de aangedane kant,
ondanks een intact primair gevoel
8. Logica en abstracties
Kan de client eenvoudige problemen oplossen?
Hoe goed kan de client overeenkomsten begrijpen?
9. Opeenvolging van taken
Frontale kwablaesies bij volwassenen kunnen de terugkeer van bepaalde primitieve reflexen
veroorzaken die normaal enkel aanwezig zijn bij baby’s
Iemand met frontale kwablaesies heeft moeite met van de ene actie naar de volgende te gaan
10. Waanideeën en hallucinaties
Heeft die client waanideeën, hallucinaties?
Deze afwijkingen kunnen gezien worden bij toxische of metabole afwijkingen
Abnormale sensorische verschijnselen worden veroorzaakt door focale laesies of epileptische
aanvallen in de visuele of auditieve cortex
11. Stemming
Tekens van depressie -> droevige stemming, verandering in slaap- en eetpatroon, verlies van energie,
laag zelfbeeld, slechte concentratie, geen plezier,..
, Angststoornissen worden gekenmerkt door preoccupatie met zorgelijke gedachten
Manie zorgt ervoor dat patiënten abnormaal acties en cognitief ongeorganiseerd zijn
Folstein mini-mental status exam:
= een screeningsinstrument, wordt gebruikt om de cognitieve achteruitgang te volgen, gaat vaak
gepaard met dementie
In gebruik sinds 1975, duurt 5 tot 10 minuten om het in te vullen
Het is niet geschikt om een diagnose te stellen, kan wel gebruikt worden om de aanwezigheid van
cognitieve stoornissen aan te geven, bij vermoeden van dementie
De hersenzenuwen
1. De reukzin
Wordt niet veel getest -> tenzij er vermoeden is van een frontale kwabtumor
Reukzin kan beschadigt zijn bij patiënten met gesloten hoofdletsel, virale infecties
Het is abnormaal bij ziekten zoals Parkinson, MS
Je kan reukzin testen door de patiënt te laten ruiken aan dingen
2. De oogzenuw
Gezichtsscherpte testen met prenten
Verlies van kleurenzicht -> vooral rood -> is een belangrijk symptoom van optische neuritis
Visuele velden -> testen door dingen te tellen
Fundoscopie = de oogarts bekijkt de binnenkant van het oog, zo kunnen de netvliezen onderzocht
worden
3. Extra oculaire bewegingen
Observeer de ogen in rust om te zien of er afwijkingen zijn
Test de soepele achtervolging door de patiënt een object te laten volgen
Test convergentiebewegingen door de patiënt te laten fixeren op een object terwijl het langzaam
verplaatst
4. Pupilreacties
De grootte en vorm van de pupil moet in rust worden geregistreerd
Let op de directe respons, vernauwing van de pupil
Test de pupilreacties op accommodatie
5. Gezichtssensaties en spieren van masticatie
Test het gezichtsgevoel met scherpe en zachte voorwerpen
Voel de kauwspieren tijdens het klemmen van de kaak
Test op de kaakstootreflex
6. Spieren van gezichtsuitdrukking en smaak
Zoek naar asymmetrie in de gezichtsvorm en groeven
Vraag de client om te lachen, wenkbrauwen op te heffen,..
Oude foto’s van de client kunnen helpen bij het herkennen van veranderingen
Controleer de smaak van de client door hem dingen te laten proeven
7. Gehoor en balans
Vestibulaire testen worden niet vaak gedaan
Test om te zien of de client gefluister of zachte bewegingen kan horen en identificeren
8. Platale verhoging en kokhalsreflex
Kijk op het gehemelte van de client zich symmetrisch heft als de client ‘aah’ zegt
Kijk of hij moet kokhalzen als de keelholte wordt geborsteld
