Hoorcollege 1A – verhaal en voorrang algemeen
Glencore I: Partij heeft een pandrecht gevorderd op te produceren aluminium. De producent wordt
failliet verklaard. Na deze faillietverklaring wordt er nieuw aluminium gevorderd. Is er sprake van
vermening?
Glencore II: Na faillissement wordt het vat uitgezet en stolt de inhoud. Heeft er natrekking
plaatsgevonden? En wie heeft er dan aanspraak op de samentrekking.
Verhaal is in beginsel mogelijk op het gehele vermogen, dit is enkel anders voor zover de wet of de
overeenkomst anders bepaald (3:276). Voorbeelden van wettelijke uitzonderingen zijn; eerste
levensmiddelen, strikt persoonlijke eigendommen, kleding, levensmiddelen (zie o.a. art. 447 Rv).
Denk ook aan de beslagvrije voet bij beslag op loonvordering (art. 475a-c Rv).
In principe is verhaal niet mogelijk op goederen van derden, soms is dit wel mogelijk. Bijvoorbeeld bij
het retentierecht (3:292) en het bodemrecht van de fiscus ( art. 22 lid 3 IW). Ook derdenpand/-
hypotheek zijn vormen van mogelijkheid tot verhaal op een goed van een derden (soort borgstelling
voor een ander, maar dan in de vorm van pand-/hypotheek. Het goed van de een wordt als pand of
hypotheek gegeven voor de lening van een ander).
Het nemen van verhaal
Er moet een bevoegdheid bestaan tot het nemen van verhaal, dit is vaak de crediteur/schuldeiser.
Voor het uitvoeren van verhaal is een executoriale titel vereist, bijvoorbeeld een vonnis (art. 430 Rv).
Daarna kan men executoriaal beslag leggen (art. 439 Rv) Hierna zal het goed openbaar worden
verkocht en de opbrengst moet worden verdeeld wanneer er meerdere schuldeisers zijn.
Bij meerdere schuldeisers geldt in beginsel paritas creditorium, dit bepaalt hoe er moet worden
verdeeld wanneer er onvoldoende vermogen is om ieder in zijn gehele vordering te voldoen (3:277).
In beginsel geldt gelijkheid van schuldeisers. De netto-opbrengst ( de opbrengst na aftrek van
executiekosten) wordt naar evenredigheid van ieders vordering verdeeld. In een overeenkomst kan
worden besloten dat er sprake is van een achtergestelde vordering (lid 2). Dit houdt in dat de
vordering een lagere rang krijgt dan die van andere schuldeisers. Schuldeisers kunnen voorrang
hebben op andere schuldeisers (3:278). Dit kan ontstaan door voorrecht, pand en hypotheek en
andere gronden uit de wet.
Op paritas creditorium kent uitzonderingen. Zie bijv. 6:107 lid 4. Bovendien hoef je niet altijd
rekening te houden met dit beginsel.
Unitco: Betaling steunvorderingen door derde is niet ontoelaatbaar wegens doorbreking van paritas
creditorium. Het staat derde vrij om hangende de procedure tot failliet verklaring steunvorderingen
te betalen. Zie r.o. 3.3.2.
Bij faillissement komen de verhaalsrechten het beste naar voren. Van faillissement is sprake wanneer
een toestand bestaat van te hebben opgehouden te betalen (art. 1 FW). In Faillissement wordt het
gehele vermogen van de schuldenaar worden uitgewonnen (art. 20 Fw). De schuldernaar verliest
beheer en beschikking over zijn vermogen (art. 23 en 24 Fw). Individuele beslagen gaan op in het
faillissementsbeslag (art. 33 FW). Het vermogen wordt tot geld gemaakt en verdeeld aan de
schuldeisers.
Er bestaat een gesloten stelsel aan voorrangsrechten. Voorrang vloeit voort uit pand, hypotheek en
voorrecht en andere in de wet aangegeven gronden (art. 3:278 lid 1). Voorrechten ontstaan alleen
uit de wet. Zij rusten of op bepaalde goederen of op alle goederen uit een vermogen (lid 2).
,De voorrangsregels:
- Pand en hypotheek gaan voor voorrecht (art. 3:279)
- Bijzondere voorrechten gaan voor algemene voorrechten (3:280 BW)
- Bijzondere voorrechten op hetzelfde goed, hebben gelijke rang, wanneer de vordering is
ontstaan speelt geen rol. (3:281 lid 1)
- De verhouding tussen voorrechten op alle goederen wordt bepaald door de volgorde waarin
de wet hen plaats.
Pand en hypotheekrecht hebben een hoge voorrang en kennen het recht van parate executie; er is
geen executoriale titel vereist (3:248/269. Pand en hypotheekhouder oefenen in geval van
faillissement hun recht uit alsof er geen faillissement was (seperatist). Bovendien kennen deze
rechten zaaksgevolg. Deze voordelen kent het voorrecht (in beginsel) niet.
,Hoorcollege 1B – pandrecht, in het bijzonder op roerende zaken
De Jong / KBC : Er worden 26 casco’s in china geproduceerd, eigenaar is DMA. Om dit te financieren
heeft DMA een lening van de bank KBC. Hiervoor wil KBS een pandrecht als zekerheid.
Er
wordt opnieuw een pandrecht gevestigd wanneer de casco’s zich bevinden in Nederland om
problemen met IPR te verkopen. Zo betstaat er zekerheid over de vestiging van het pandrecht.
, Er blijft onduidelijkheid hoe het arrest moet worden gezien. Geldt het alleen voor de uitzonderlijke
gevallen, of moet het breder worden gezien?
I) Hoger gerangschikte schuldeiser executeert verpande zaak:
- art. 480 (551) Rv: (lagere) pandhouder geldt bij de verdeling als beperkt gerechtigde wiens
recht door executie is vervallen;
II) Lager gerangschikte schuldeiser executeert verpande zaak:
- art. 3:248 lid 3 BW; (hogere) pandrecht blijft in principe bestaan… tenzij derdenbescherming
(3:86 lid 2 BW)
Glencore I: Partij heeft een pandrecht gevorderd op te produceren aluminium. De producent wordt
failliet verklaard. Na deze faillietverklaring wordt er nieuw aluminium gevorderd. Is er sprake van
vermening?
Glencore II: Na faillissement wordt het vat uitgezet en stolt de inhoud. Heeft er natrekking
plaatsgevonden? En wie heeft er dan aanspraak op de samentrekking.
Verhaal is in beginsel mogelijk op het gehele vermogen, dit is enkel anders voor zover de wet of de
overeenkomst anders bepaald (3:276). Voorbeelden van wettelijke uitzonderingen zijn; eerste
levensmiddelen, strikt persoonlijke eigendommen, kleding, levensmiddelen (zie o.a. art. 447 Rv).
Denk ook aan de beslagvrije voet bij beslag op loonvordering (art. 475a-c Rv).
In principe is verhaal niet mogelijk op goederen van derden, soms is dit wel mogelijk. Bijvoorbeeld bij
het retentierecht (3:292) en het bodemrecht van de fiscus ( art. 22 lid 3 IW). Ook derdenpand/-
hypotheek zijn vormen van mogelijkheid tot verhaal op een goed van een derden (soort borgstelling
voor een ander, maar dan in de vorm van pand-/hypotheek. Het goed van de een wordt als pand of
hypotheek gegeven voor de lening van een ander).
Het nemen van verhaal
Er moet een bevoegdheid bestaan tot het nemen van verhaal, dit is vaak de crediteur/schuldeiser.
Voor het uitvoeren van verhaal is een executoriale titel vereist, bijvoorbeeld een vonnis (art. 430 Rv).
Daarna kan men executoriaal beslag leggen (art. 439 Rv) Hierna zal het goed openbaar worden
verkocht en de opbrengst moet worden verdeeld wanneer er meerdere schuldeisers zijn.
Bij meerdere schuldeisers geldt in beginsel paritas creditorium, dit bepaalt hoe er moet worden
verdeeld wanneer er onvoldoende vermogen is om ieder in zijn gehele vordering te voldoen (3:277).
In beginsel geldt gelijkheid van schuldeisers. De netto-opbrengst ( de opbrengst na aftrek van
executiekosten) wordt naar evenredigheid van ieders vordering verdeeld. In een overeenkomst kan
worden besloten dat er sprake is van een achtergestelde vordering (lid 2). Dit houdt in dat de
vordering een lagere rang krijgt dan die van andere schuldeisers. Schuldeisers kunnen voorrang
hebben op andere schuldeisers (3:278). Dit kan ontstaan door voorrecht, pand en hypotheek en
andere gronden uit de wet.
Op paritas creditorium kent uitzonderingen. Zie bijv. 6:107 lid 4. Bovendien hoef je niet altijd
rekening te houden met dit beginsel.
Unitco: Betaling steunvorderingen door derde is niet ontoelaatbaar wegens doorbreking van paritas
creditorium. Het staat derde vrij om hangende de procedure tot failliet verklaring steunvorderingen
te betalen. Zie r.o. 3.3.2.
Bij faillissement komen de verhaalsrechten het beste naar voren. Van faillissement is sprake wanneer
een toestand bestaat van te hebben opgehouden te betalen (art. 1 FW). In Faillissement wordt het
gehele vermogen van de schuldenaar worden uitgewonnen (art. 20 Fw). De schuldernaar verliest
beheer en beschikking over zijn vermogen (art. 23 en 24 Fw). Individuele beslagen gaan op in het
faillissementsbeslag (art. 33 FW). Het vermogen wordt tot geld gemaakt en verdeeld aan de
schuldeisers.
Er bestaat een gesloten stelsel aan voorrangsrechten. Voorrang vloeit voort uit pand, hypotheek en
voorrecht en andere in de wet aangegeven gronden (art. 3:278 lid 1). Voorrechten ontstaan alleen
uit de wet. Zij rusten of op bepaalde goederen of op alle goederen uit een vermogen (lid 2).
,De voorrangsregels:
- Pand en hypotheek gaan voor voorrecht (art. 3:279)
- Bijzondere voorrechten gaan voor algemene voorrechten (3:280 BW)
- Bijzondere voorrechten op hetzelfde goed, hebben gelijke rang, wanneer de vordering is
ontstaan speelt geen rol. (3:281 lid 1)
- De verhouding tussen voorrechten op alle goederen wordt bepaald door de volgorde waarin
de wet hen plaats.
Pand en hypotheekrecht hebben een hoge voorrang en kennen het recht van parate executie; er is
geen executoriale titel vereist (3:248/269. Pand en hypotheekhouder oefenen in geval van
faillissement hun recht uit alsof er geen faillissement was (seperatist). Bovendien kennen deze
rechten zaaksgevolg. Deze voordelen kent het voorrecht (in beginsel) niet.
,Hoorcollege 1B – pandrecht, in het bijzonder op roerende zaken
De Jong / KBC : Er worden 26 casco’s in china geproduceerd, eigenaar is DMA. Om dit te financieren
heeft DMA een lening van de bank KBC. Hiervoor wil KBS een pandrecht als zekerheid.
Er
wordt opnieuw een pandrecht gevestigd wanneer de casco’s zich bevinden in Nederland om
problemen met IPR te verkopen. Zo betstaat er zekerheid over de vestiging van het pandrecht.
, Er blijft onduidelijkheid hoe het arrest moet worden gezien. Geldt het alleen voor de uitzonderlijke
gevallen, of moet het breder worden gezien?
I) Hoger gerangschikte schuldeiser executeert verpande zaak:
- art. 480 (551) Rv: (lagere) pandhouder geldt bij de verdeling als beperkt gerechtigde wiens
recht door executie is vervallen;
II) Lager gerangschikte schuldeiser executeert verpande zaak:
- art. 3:248 lid 3 BW; (hogere) pandrecht blijft in principe bestaan… tenzij derdenbescherming
(3:86 lid 2 BW)
