Hoofdstuk 1: inleiding
1.1 Doelstelling van dit boek
Informatie verzamelen over de client en diens omgeving met het oog op het ontwerpen van
de meest adequate aanpak van de problemen die door de client zelf of door diens omgeving
zijn gesignaleerd.
1.2 De noodzaak van de opleiding
Het onderscheiden van personen naar hun individuele psychische kenmerken, zoals die zich
manifesteren in hun typische gedrags- en uitingsvormen, en wel met behulp van tests. Om zo
te komen tot een ongewapend oordeel, dus een oordeel zonder beroep te doen op
methodologische principes of systematische procedures die kunnen voorkomen dat er
fouten en onterechte vertekingen in het oordeel optreden.
Hoofdstuk 2: uitgangspunten
2.1 Wetenschappelijke diagnostiek
Wanneer we de algemene menselijke grondstructuur van het probleemoplossend omgaan
met persoonlijkheids- en gedragsproblemen ondersteunen met wetenschappelijk-empirische kennis,
spreken we van wetenschappelijke diagnostiek. De diagnosticus is wetenschappelijker naarmate
hij/zij:
- Explicieter werkt met theorieën en de verschillende theorieniveaus duidelijker met elkaar in
verband brengt;
- Er zich bewust van rekenschap van geeft in welke gevallen hij wel en in welke gevallen hij
niet voor een bepaalde theorie kiest;
- Duidelijker de denkstappen vastlegt die geleid hebben tot het advies;
- Onderzoek doet naar de waarde van theorieën voor de problemen waar ze betrekking op
hebben en naar het effect van ingrepen;
- De resultaten van het eigen werk uitwisselt met collega’s
2.2 Verschillende foutenbronnen
Het onderzoek naar de kwaliteit van en de foutenbronnen in oordelen en beslissen is zo
omvangrijk dat ze zijn gemaakt tot de volgende 3:
- Onderzoek naar de wijze waarop mensen met kansen en waarschijnlijkheden omgaan
- Onderzoek naar vuistregels en heuristieken die mensen doorgaans geneigd zijn te volgen
- Onderzoek naar de kwaliteit van professionele diagnostiek
2.3 Besliskundige ondersteuning
Het beslissingsprobleem is zo te beschrijven als een keuzeprobleem waarbij verschillende
opties verschillende consequenties kunnen hebben met betrekking tot het doel. De descriptieve
beslissingstheorie houdt zich immers ook bezig met het verklaren van het beslissingsgedrag. De
normatieve beslissingstheorie, daarentegen, gaat verder dan beschrijven en verklaren, en schrijft ook
voor hoe de beslisser formeel te werk moet gaan op basis van een aantal rationele axioma’s.
2.4 prescriptieve diagnostiek
Prescriptief kan opgevat worden als methodologisch-heuristisch. De voorschriften op zich garanderen
niet dat het ondrezoek ook feitelijk tot de oplossing van het onderzoeksprobleem bijdraagt. Wel
,wordt aangenomen dat het volgen van de voorschriften op termijn de kans op het leveren van een
bijdrage aan de oplossing verhoogt. De tak van de methodologie die zich bezighoudt met het
funderen, formuleren en onderzoeken van diagnostische regels en procedures wordt normatieve
diagnostiek genoemd.
Het specifieke van de prescriptieve diagnostiek is dat de fundering van de spelregels gezocht wordt in
het analyseren en blootleggen van de grondkenmerken van het professionele diagnostisch proces.
Prescriptieve studies houden zich steeds bezig met de vraag hoe de diagnosticus het best het
diagnostisch proces vorm kan geven.
, Hoofdstuk 3: De Diagnostische cyclus
3.1. Van hulpvraag tot cyclus
Hulpvraag (C) type diagnostische hulpvraag (D) type vraagstelling (C &D) type onderzoek (D)
Als er sprake is van slechts 1 diagnostische hulpvraag, dan volgt een diagnostisch onderzoek van 1
bepaald type. Bij een combinatie van vragen volgt ook een combinatie van onderzoektypen. Kortom,
als er combinaties van hulpvragen voorkomen, dan is er nagenoeg nooit sprake van een willekeurige
of neutrale volgorde van de diverse typen onderzoek, maar van een intrinsiek noodzakelijke
volgorde. Deze geordende sequentie noemen we een diagnostisch scenario.
In principe is het niet uitgesloten dat de diagnosticus na het verhelderend onderzoek samen met de
client tot de conclusie komt dat verder onderzoek niet nodig is. In dit geval spreken we van een 0-
scenario, omdat er geen overgang is aar een volgend type onderzoek. Wanneer er wel verder
onderzoek plaatsvindt, dan benomen we het scenario aan de hand van het aantal overgangen dat
gemaakt wordt.
Onderzoekstype Stap Compoent Code
Verhelderend 1 Klachtanalyse KA
Onderkennend 2 Probleemanalyse PA
Verklarend 3 Verklaringsanalyse VA
Indicerend 4 Indicatieanalyse IA
De term diagnose wordt in de praktijk doorgaans in de volgende 2 verschillende betekenissen
gebruikt:
- Als onderkenning van een stoornis (er is sprake van …)
- Als verklaring voor het probleem of de stoornis
3.2. De diagnostische cyclus
In de diagnostische cyclus hangt de beslissing van de
diagnosticus om door te gaan, stappen te herhalen of terug te
gaan af van de mate van zekerheid van de informatie die de
betreffende stap oplevert.
- Klachtenanalyse: de uitkomst van de klachtenanalyse is een ordening van de klachten die
door de client onderschreven en herkend worden en waarop diens hulpvragen betrekking
hebben de verhelderende diagnose
1.1 Doelstelling van dit boek
Informatie verzamelen over de client en diens omgeving met het oog op het ontwerpen van
de meest adequate aanpak van de problemen die door de client zelf of door diens omgeving
zijn gesignaleerd.
1.2 De noodzaak van de opleiding
Het onderscheiden van personen naar hun individuele psychische kenmerken, zoals die zich
manifesteren in hun typische gedrags- en uitingsvormen, en wel met behulp van tests. Om zo
te komen tot een ongewapend oordeel, dus een oordeel zonder beroep te doen op
methodologische principes of systematische procedures die kunnen voorkomen dat er
fouten en onterechte vertekingen in het oordeel optreden.
Hoofdstuk 2: uitgangspunten
2.1 Wetenschappelijke diagnostiek
Wanneer we de algemene menselijke grondstructuur van het probleemoplossend omgaan
met persoonlijkheids- en gedragsproblemen ondersteunen met wetenschappelijk-empirische kennis,
spreken we van wetenschappelijke diagnostiek. De diagnosticus is wetenschappelijker naarmate
hij/zij:
- Explicieter werkt met theorieën en de verschillende theorieniveaus duidelijker met elkaar in
verband brengt;
- Er zich bewust van rekenschap van geeft in welke gevallen hij wel en in welke gevallen hij
niet voor een bepaalde theorie kiest;
- Duidelijker de denkstappen vastlegt die geleid hebben tot het advies;
- Onderzoek doet naar de waarde van theorieën voor de problemen waar ze betrekking op
hebben en naar het effect van ingrepen;
- De resultaten van het eigen werk uitwisselt met collega’s
2.2 Verschillende foutenbronnen
Het onderzoek naar de kwaliteit van en de foutenbronnen in oordelen en beslissen is zo
omvangrijk dat ze zijn gemaakt tot de volgende 3:
- Onderzoek naar de wijze waarop mensen met kansen en waarschijnlijkheden omgaan
- Onderzoek naar vuistregels en heuristieken die mensen doorgaans geneigd zijn te volgen
- Onderzoek naar de kwaliteit van professionele diagnostiek
2.3 Besliskundige ondersteuning
Het beslissingsprobleem is zo te beschrijven als een keuzeprobleem waarbij verschillende
opties verschillende consequenties kunnen hebben met betrekking tot het doel. De descriptieve
beslissingstheorie houdt zich immers ook bezig met het verklaren van het beslissingsgedrag. De
normatieve beslissingstheorie, daarentegen, gaat verder dan beschrijven en verklaren, en schrijft ook
voor hoe de beslisser formeel te werk moet gaan op basis van een aantal rationele axioma’s.
2.4 prescriptieve diagnostiek
Prescriptief kan opgevat worden als methodologisch-heuristisch. De voorschriften op zich garanderen
niet dat het ondrezoek ook feitelijk tot de oplossing van het onderzoeksprobleem bijdraagt. Wel
,wordt aangenomen dat het volgen van de voorschriften op termijn de kans op het leveren van een
bijdrage aan de oplossing verhoogt. De tak van de methodologie die zich bezighoudt met het
funderen, formuleren en onderzoeken van diagnostische regels en procedures wordt normatieve
diagnostiek genoemd.
Het specifieke van de prescriptieve diagnostiek is dat de fundering van de spelregels gezocht wordt in
het analyseren en blootleggen van de grondkenmerken van het professionele diagnostisch proces.
Prescriptieve studies houden zich steeds bezig met de vraag hoe de diagnosticus het best het
diagnostisch proces vorm kan geven.
, Hoofdstuk 3: De Diagnostische cyclus
3.1. Van hulpvraag tot cyclus
Hulpvraag (C) type diagnostische hulpvraag (D) type vraagstelling (C &D) type onderzoek (D)
Als er sprake is van slechts 1 diagnostische hulpvraag, dan volgt een diagnostisch onderzoek van 1
bepaald type. Bij een combinatie van vragen volgt ook een combinatie van onderzoektypen. Kortom,
als er combinaties van hulpvragen voorkomen, dan is er nagenoeg nooit sprake van een willekeurige
of neutrale volgorde van de diverse typen onderzoek, maar van een intrinsiek noodzakelijke
volgorde. Deze geordende sequentie noemen we een diagnostisch scenario.
In principe is het niet uitgesloten dat de diagnosticus na het verhelderend onderzoek samen met de
client tot de conclusie komt dat verder onderzoek niet nodig is. In dit geval spreken we van een 0-
scenario, omdat er geen overgang is aar een volgend type onderzoek. Wanneer er wel verder
onderzoek plaatsvindt, dan benomen we het scenario aan de hand van het aantal overgangen dat
gemaakt wordt.
Onderzoekstype Stap Compoent Code
Verhelderend 1 Klachtanalyse KA
Onderkennend 2 Probleemanalyse PA
Verklarend 3 Verklaringsanalyse VA
Indicerend 4 Indicatieanalyse IA
De term diagnose wordt in de praktijk doorgaans in de volgende 2 verschillende betekenissen
gebruikt:
- Als onderkenning van een stoornis (er is sprake van …)
- Als verklaring voor het probleem of de stoornis
3.2. De diagnostische cyclus
In de diagnostische cyclus hangt de beslissing van de
diagnosticus om door te gaan, stappen te herhalen of terug te
gaan af van de mate van zekerheid van de informatie die de
betreffende stap oplevert.
- Klachtenanalyse: de uitkomst van de klachtenanalyse is een ordening van de klachten die
door de client onderschreven en herkend worden en waarop diens hulpvragen betrekking
hebben de verhelderende diagnose
