Pedagogiek
1. Pedagogiek en opvoeden
Pedagogiek: een wetenschappelijk kennisdomein over opvoeden
Pedagogische wetenschappen: bestuderen de opvoeding, het onderwijs en de hulpverlening aan
kinderen van jeugdigen, met oog op de verbetering van de praktijk.
Pedagogiek: De wetenschap over opvoeden, is geen exacte wetenschap. Het is een normatieve
wetenschap
Pedagogie: De handelingspraktijk van het opvoeden of het opvoedend bezig zijn in context of situatie
Opvoeder: Personen die aan het opvoeden zijn
Pedagoog: Personen die over opvoeden onderwijzen
Begrippen hangen aan elkaar
Omschrijvingen van opvoeden en algemeen pedagogisch handelen
Opvoeden: Een bepaalde vorm van omgang tussen volwassenen en jeugdigen die erop gericht is
steun en richting te geven aan het proces van volwassenwording
Algemeen pedagogisch handelen: Is gericht op het bevorderen van het welzijn en de ontwikkeling
van kinderen, zodat zij opgroeien tot individuen die zelfstandig
kunnen functioneren in de samenleving
Pedagogische basisbegrippen
Opvoedingscontext: waar de opvoeding plaats vindt
Opvoedingsrelatie: relatie tussen jeugdige en opvoeder
Pedagogisch leefklimaat: Wordt door opvoedingsrelatie gecreëerd
Opvoedingsmiddelen: Middel om opvoedingsdoel te bekomen
Pedagogische verantwoordelijkheid: neemt af naarmate het kind ouder wordt
Pedagogische sensitiviteit: Heeft opvoeder nodig om in te kunnen spelen op de noden van het kind
Pedagogische vraag: Opvoeder moet een pedagogisch aanbod kunnen leveren hierop
Keuzes: Moeten veel gemaakt worden door de opvoeder
Normatief: de keuzes worden beïnvloed door de waarden en de normen, dit maakt het normatief
Pedagogische basisprincipes: 3; -Veiligheid en ondersteuning bieden (steunen)
- Ruimte scheppen voor leren en ontwikkelen (stimuleren)
- Regels en grenzen stellen (sturen)
1
,Opvoedingsdoelen
Intentioneel opvoeden: Bewust iets willen bereiken met het opvoeden
doelen van opvoeden hangt samen met de maatschappelijke positie & culturele achtergrond
Maatschappelijke positie = opleiding, buurt waar je woont,…
Culturele achtergrond = Een patroon van gedrag, kennis en attitudes die van generatie op
generatie worden doorgegeven
De culturele context waarin een kind opgroeit bestaat uit
de materiële en sociale kenmerken van de omgeving
Bv. Kerstboom plaatsen + kerst vieren
de ideeën die ouders hebben over de opvoeding en ontwikkeling van
kinderen
Bv. Al dan niet samen slapen met je kinderen
het gedrag van ouders als opvoeders
Bv. Je kinderen samen laten slapen (wat er effectief uit voort komt)
Soorten culturen
Proximale interactie Distale interactie
= fysiek contact = kind naar u doen kijken
autonome- relatiegerichte cultuur: Mengeling collectivistisch en individualistisch model
2
, Opvoedingsstijl: Patroon in het opvoedingsgedrag van de ouders, dit is niet enkel afhankelijk van de
opvoedingsdoelen
Pedagogisch klimaat
= basis voor opvoeders/begeleiders
De relatie van het kind en de opvoeder staat centraal
6 pedagogische uitgangspunten
!om de pedagogische uitgangspunten waar te maken, gebruikt men opvoedingsmiddelen
1. Emotionele steun en sensitieve responsiviteit
Emotionele steun en veiligheid ervaren
Persoonlijke aandacht van opvoeder is belangrijk
Opvoeder toont belangstelling en geeft positieve aandacht
Opvoeder is veel in de groep aanwezig
2. Autonomie en ruimte
Kids ruimte geven voor initiatief te nemen en zelf problemen op te lossen
Stimuleer kids door aandacht te geven voor hun mogelijkheden
Zinvolle regels, dus niet teveel (maak ze samen)
Respecteer privacy en eigenheid
Blijf de jongeren accepteren achter het gedrag
3. Structuren en grenzen stellen
Structuur geeft een houvast, maak je verwachtingen duidelijk
Goede dagroutine die kan verschillen per jongeren
Leg uit waarom iets al dan niet kan
Vertrek vanuit de behoefte van de jongeren
Regels in overleg opstellen
4. Informatie geven en uitleggen
Werken met groep Belonen en straffen is niet voldoende/nodig
Geef kind informatie op een positieve manier
Leg uit waarom iets al dan niet goed gaat
Leg gevolg van een bepaald gedrag uit
5. Begeleiden van interacties tussen kinderen/jongeren
Interacties begeleiden
Incidenten bespreken, goed voor groepsdynamiek
6. Stimuleren en ondersteunen van interacties tussen kind en ouder
Zorg voor ruimte contact ouder en kind
Referentiekader en normatief opvoeden
opvoeden is nooit waardevrij, opvoeden is normatief
handelingen binnen opvoeden
Opvoeden
Materiële dimensie Kind die waarneembaar zijn
Ideële dimensie
3
wat je denkt
referentiekader
1. Pedagogiek en opvoeden
Pedagogiek: een wetenschappelijk kennisdomein over opvoeden
Pedagogische wetenschappen: bestuderen de opvoeding, het onderwijs en de hulpverlening aan
kinderen van jeugdigen, met oog op de verbetering van de praktijk.
Pedagogiek: De wetenschap over opvoeden, is geen exacte wetenschap. Het is een normatieve
wetenschap
Pedagogie: De handelingspraktijk van het opvoeden of het opvoedend bezig zijn in context of situatie
Opvoeder: Personen die aan het opvoeden zijn
Pedagoog: Personen die over opvoeden onderwijzen
Begrippen hangen aan elkaar
Omschrijvingen van opvoeden en algemeen pedagogisch handelen
Opvoeden: Een bepaalde vorm van omgang tussen volwassenen en jeugdigen die erop gericht is
steun en richting te geven aan het proces van volwassenwording
Algemeen pedagogisch handelen: Is gericht op het bevorderen van het welzijn en de ontwikkeling
van kinderen, zodat zij opgroeien tot individuen die zelfstandig
kunnen functioneren in de samenleving
Pedagogische basisbegrippen
Opvoedingscontext: waar de opvoeding plaats vindt
Opvoedingsrelatie: relatie tussen jeugdige en opvoeder
Pedagogisch leefklimaat: Wordt door opvoedingsrelatie gecreëerd
Opvoedingsmiddelen: Middel om opvoedingsdoel te bekomen
Pedagogische verantwoordelijkheid: neemt af naarmate het kind ouder wordt
Pedagogische sensitiviteit: Heeft opvoeder nodig om in te kunnen spelen op de noden van het kind
Pedagogische vraag: Opvoeder moet een pedagogisch aanbod kunnen leveren hierop
Keuzes: Moeten veel gemaakt worden door de opvoeder
Normatief: de keuzes worden beïnvloed door de waarden en de normen, dit maakt het normatief
Pedagogische basisprincipes: 3; -Veiligheid en ondersteuning bieden (steunen)
- Ruimte scheppen voor leren en ontwikkelen (stimuleren)
- Regels en grenzen stellen (sturen)
1
,Opvoedingsdoelen
Intentioneel opvoeden: Bewust iets willen bereiken met het opvoeden
doelen van opvoeden hangt samen met de maatschappelijke positie & culturele achtergrond
Maatschappelijke positie = opleiding, buurt waar je woont,…
Culturele achtergrond = Een patroon van gedrag, kennis en attitudes die van generatie op
generatie worden doorgegeven
De culturele context waarin een kind opgroeit bestaat uit
de materiële en sociale kenmerken van de omgeving
Bv. Kerstboom plaatsen + kerst vieren
de ideeën die ouders hebben over de opvoeding en ontwikkeling van
kinderen
Bv. Al dan niet samen slapen met je kinderen
het gedrag van ouders als opvoeders
Bv. Je kinderen samen laten slapen (wat er effectief uit voort komt)
Soorten culturen
Proximale interactie Distale interactie
= fysiek contact = kind naar u doen kijken
autonome- relatiegerichte cultuur: Mengeling collectivistisch en individualistisch model
2
, Opvoedingsstijl: Patroon in het opvoedingsgedrag van de ouders, dit is niet enkel afhankelijk van de
opvoedingsdoelen
Pedagogisch klimaat
= basis voor opvoeders/begeleiders
De relatie van het kind en de opvoeder staat centraal
6 pedagogische uitgangspunten
!om de pedagogische uitgangspunten waar te maken, gebruikt men opvoedingsmiddelen
1. Emotionele steun en sensitieve responsiviteit
Emotionele steun en veiligheid ervaren
Persoonlijke aandacht van opvoeder is belangrijk
Opvoeder toont belangstelling en geeft positieve aandacht
Opvoeder is veel in de groep aanwezig
2. Autonomie en ruimte
Kids ruimte geven voor initiatief te nemen en zelf problemen op te lossen
Stimuleer kids door aandacht te geven voor hun mogelijkheden
Zinvolle regels, dus niet teveel (maak ze samen)
Respecteer privacy en eigenheid
Blijf de jongeren accepteren achter het gedrag
3. Structuren en grenzen stellen
Structuur geeft een houvast, maak je verwachtingen duidelijk
Goede dagroutine die kan verschillen per jongeren
Leg uit waarom iets al dan niet kan
Vertrek vanuit de behoefte van de jongeren
Regels in overleg opstellen
4. Informatie geven en uitleggen
Werken met groep Belonen en straffen is niet voldoende/nodig
Geef kind informatie op een positieve manier
Leg uit waarom iets al dan niet goed gaat
Leg gevolg van een bepaald gedrag uit
5. Begeleiden van interacties tussen kinderen/jongeren
Interacties begeleiden
Incidenten bespreken, goed voor groepsdynamiek
6. Stimuleren en ondersteunen van interacties tussen kind en ouder
Zorg voor ruimte contact ouder en kind
Referentiekader en normatief opvoeden
opvoeden is nooit waardevrij, opvoeden is normatief
handelingen binnen opvoeden
Opvoeden
Materiële dimensie Kind die waarneembaar zijn
Ideële dimensie
3
wat je denkt
referentiekader
