KIJKEN NAAR KINDEREN: DEEL 4:
4. SAMEN AAN DE SLAG
4.1. PARTICIPATIE VAN KINDEREN
Leerlingenparticipatie is tot stand gekomen door de aanname van het Verdrag inzake de rechten van
het kind.
In 1990 werd dit verdrag internationaal en in 1992 trad het in België in werking.
In 2004 werd het Decreet betreffende participatie in de basis- en secundaire scholen gestemd.
Zowel het Kinderrechtenverdrag als het Participatiedecreet zorgen ervoor dat participatie van
kinderen een meer dwingend karakter heeft gekregen, waardoor scholen hierop moeten inzetten
Emancipatorisch opvoeden (= opvoeden vanuit het kind), waar participatie een groot deel van
uitmaakt, is dus niet vrijblijvend.
‘In elke lagere school kan een leerlingenraad opgericht worden. De oprichting is verplicht wanneer ten minste
10 procent van de leerlingen van de leeftijdsgroep 11 tot 13 jarigen erom vragen (ten minste 3 leerlingen).
Hoe wordt een leerlingenraad samengesteld?
De manier waarop een leerlingenraad in het lager onderwijs wordt samengesteld, moet worden vastgelegd in
het schoolreglement. Leerlingenraad kan via verkiezingen samengesteld worden of via rekening houdend met
de draagkracht en de leeftijd van de kinderen.
Welk kinderrecht kan je het meest linken aan ‘samenwerken’ en ‘leerlingenparticipatie'?
-> recht op een eigen mening en inspraak
Participatierecht
= het recht hebben om je mening te geven en je ideeën te uiten, en dat er rekening mee gehouden wordt bij
beslissingen die jou aanbelangen.
4.2. SAMENWERKEN
Om tot een goede samenwerking te komen met en tussen leerlingen, dient er sprake te zijn van een
positieve wederzijdse afhankelijkheid. Dwz dat leerlingen afhankelijk zijn van elkaar om het doel te bereiken.
Er wordt aan één doel gewerkt, dus er ontstaat een gevoel van verbondenheid waarbij vertrouwen een
belangrijke rol speelt. Daarnaast moet er ook een individuele verantwoordelijkheid zijn. Leerlingen moeten hun
verantwoordelijk voelen voor hun eigen inbreng. Hierbij ervaren ze autonomie en competentie. Over hoe meer
sociale vaardigheden de kinderen beschikken, hoe beter ze kunnen samenwerken.
NIVEAUS VAN SAMENWERKEN:
Er bestaan 3 verschillende niveaus van samenwerken met leerlingen:
1. Samenwerken met de klasgroep (VB: filosoferen met kinderen, klassenraad)
2. Samenwerken met een kleinere groep van je klas of klasoverschrijdend (VB: speelcontract)
3. Samenwerken met een individuele leerling (VB: kindcontact, portfoliocontact)
1
4. SAMEN AAN DE SLAG
4.1. PARTICIPATIE VAN KINDEREN
Leerlingenparticipatie is tot stand gekomen door de aanname van het Verdrag inzake de rechten van
het kind.
In 1990 werd dit verdrag internationaal en in 1992 trad het in België in werking.
In 2004 werd het Decreet betreffende participatie in de basis- en secundaire scholen gestemd.
Zowel het Kinderrechtenverdrag als het Participatiedecreet zorgen ervoor dat participatie van
kinderen een meer dwingend karakter heeft gekregen, waardoor scholen hierop moeten inzetten
Emancipatorisch opvoeden (= opvoeden vanuit het kind), waar participatie een groot deel van
uitmaakt, is dus niet vrijblijvend.
‘In elke lagere school kan een leerlingenraad opgericht worden. De oprichting is verplicht wanneer ten minste
10 procent van de leerlingen van de leeftijdsgroep 11 tot 13 jarigen erom vragen (ten minste 3 leerlingen).
Hoe wordt een leerlingenraad samengesteld?
De manier waarop een leerlingenraad in het lager onderwijs wordt samengesteld, moet worden vastgelegd in
het schoolreglement. Leerlingenraad kan via verkiezingen samengesteld worden of via rekening houdend met
de draagkracht en de leeftijd van de kinderen.
Welk kinderrecht kan je het meest linken aan ‘samenwerken’ en ‘leerlingenparticipatie'?
-> recht op een eigen mening en inspraak
Participatierecht
= het recht hebben om je mening te geven en je ideeën te uiten, en dat er rekening mee gehouden wordt bij
beslissingen die jou aanbelangen.
4.2. SAMENWERKEN
Om tot een goede samenwerking te komen met en tussen leerlingen, dient er sprake te zijn van een
positieve wederzijdse afhankelijkheid. Dwz dat leerlingen afhankelijk zijn van elkaar om het doel te bereiken.
Er wordt aan één doel gewerkt, dus er ontstaat een gevoel van verbondenheid waarbij vertrouwen een
belangrijke rol speelt. Daarnaast moet er ook een individuele verantwoordelijkheid zijn. Leerlingen moeten hun
verantwoordelijk voelen voor hun eigen inbreng. Hierbij ervaren ze autonomie en competentie. Over hoe meer
sociale vaardigheden de kinderen beschikken, hoe beter ze kunnen samenwerken.
NIVEAUS VAN SAMENWERKEN:
Er bestaan 3 verschillende niveaus van samenwerken met leerlingen:
1. Samenwerken met de klasgroep (VB: filosoferen met kinderen, klassenraad)
2. Samenwerken met een kleinere groep van je klas of klasoverschrijdend (VB: speelcontract)
3. Samenwerken met een individuele leerling (VB: kindcontact, portfoliocontact)
1
