Accountancy I Het boekhoudkundig proces
9 januari 2023
Inhoudsopgave
1 Boekhouden: definitie en situering 1
2 Basisaspecten, dubbel boekhouden, balans en resultatenreke-
ning 3
2.1 Stelsels van boekhouden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3
2.2 Uitgangspunten dubbel boekhouden . . . . . . . . . . . . . . . . . 4
2.3 De BalanS . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4
2.4 Resultatenrekening RR . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
3 Het boeken van transacties in journaal en grootboek 6
3.1 Boekhoudcyclus: van begin- tot eindbalans . . . . . . . . . . . . . 7
4 Boeken van eindejaarsverrichtingen en afsluiten van boekjaar 8
4.1 STAP 1 Opstellen proef en saldibalans . . . . . . . . . . . . . . . . 8
4.2 STAP 2 Eindejaarsverrichtingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
4.3 STAP 3 Aangepaste saldibalans . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16
4.4 STAP 4 Resultaatbepaling . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16
4.5 STAP 5 Resultaatverwerking . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16
4.6 STAP 6: eindafsluiting . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
4.7 STAP 7 Opstellen jaarrekening . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
5 Toepassing van het boekhoudproces 18
1 Boekhouden: definitie en situering
3 bedrijfscycli
• Operationele Cyclus
• Investeringscyclus
• Financieringscyclus
1
,Boekhoudprincipes en wetgevend kader
1. Principes mbt de fundamenten vd boekhouding
• Boekhoudkundige entiteit
• Principe van periodiciteit
• Continuı̈teitsbeginsel
• Kwantitatief
• Getrouw beeld (true & fair view)
2. Principes met betrekking tot waarderingsregels
• Geldwaarde-uitdrukking
• Historische kost
• Realisatieprincipe
• Overeenstemmingsprincipe
• Materialiteit
• Voorzichtigheid
• Consistentie
• Volledigheid
• Objectiviteitsbeginsel
GAAP General accepted accounting principles
Micro-vennootschappen .
• Kleine vennotschappen met rechtspersoonlijkheid die op datum van
jaarafsluiting geen dochtervennootschap of moedervennootschap zijn
• Die volgende criteria niet overschrijden
– Jaargemiddelde personeelsbestand: 10
– Jaaromzet exl. BTW €700.000
– Balanstotaal: €350.000
→ Een kleine niet beursgenoteerde onderneming die gedurende 2 opeen-
volgende boekjaren voldoet aan de criteria van een microvennootschap
mag een micromodel gebruiken voor het opmaken en neerleggen van haar
jaarrekening
Kleine ondernemingen .
• Vennootschappen met rechtspersoonlijkheid die op balansdatum van
het laatst afgesloten boekjaar niet meer dan één der volgende criteria
overschrijden
– Jaargem. personeelsbestand: 50
2
, – Jaaromzet exl BTW: €9.000.000
– Balanstotaal: €4.500.000
→ Indien gedurende 2 boekjaren blablabla mag verkort model gebruiken
(idem aan micro-vennootschap maar toelichting iets uitgebreider)
Grote onderneming Indien de vorige limieten overschreden zijn, deze moet
het volledige model gebruiken
2 Basisaspecten, dubbel boekhouden, balans en
resultatenrekening
Boekhouden noteren van gevolgen van beslissingen en activiteiten overeen-
komstig boekhoudprincipes en boekhoudrecht
Boekhouding het concretiseren van boekhouden in boeken, fiches, bestan-
den...
De jaarrekening periodieke synthese van registratie ≠ balans!
• Enkelvoudige jaarrekening
• Geconsolideerde jaarrekening
Nood aan:
Balans Staat van bezittingen en schulden
Resultatenrekening Opbrengsten en kosten
Toelichting Additionele informatie
Jaarrekening
2.1 Stelsels van boekhouden
Cameralistisch of kasboekhouden ∼ cash-baced accounting
Enkel boekhouden ∗ Financieel dagboek: kas- en bankboek
∗ Aankoopboek
∗ Verkoopboek
∗ Inventarisboek
→ accrual-based accounting
Dubbel boekhouden Elke verrichting krijgt een tegenboeking
∗ Eenvoudige boekhoudmethode
∗ Minder administratieve last (tijdbesparing)
∗ Gesloten karakter (geen openbaarmaking)
∗ Perfect zelf te doen (kosten besparen)
∗ Beperkte diepgang
∗ Kan niet worden gebruikt als beleidsinstrument
∗ Moeilijk monitoren financiële gezondheid onderneming
∗ Beperkte bewijskracht bij fiscus
3
,2.2 Uitgangspunten dubbel boekhouden
Dual effect principle
Per boeking voor zelfde bedrag debiteren en crediteren
Entiteitsbeginsel
Business Entity Concept / Seperate Entity Principle
De zaak is een zelfstandige eenheid met bezittingen en schulden →
onafhankelijk vd eigenaar
De zaak heeft bezittingen: B en heeft deze gefinancierd: S, dmv:
• Eigen vermogen (Se) = de schuld van de zaak aan de eigenaar of eigen
middelen (winst is ook eigen vermogen!)
• Vreemd vermogen (Sd) = de schuld ten aanzien van derden
Boekhoudkundige vergelijking
Accounting equation principle
B = Se + Sd
Assets = Capital + Liabilities
Figuur 1: Kern van boekhouden: je kan enkel uitgeven wat je hebt
2.3 De BalanS
Actief Passief
∗ Werkmiddelen = Bezittingen ∗ Financieringsmiddelen = Schulden
∗ Aanwending van het vermogen ∗ Oorsprong van het vermogen
Balans is een momentopname van het vermogen/ patrimonium op een welbe-
paald moment
Activa == Passiva!
Effect van transacties op balans
Actief = Passief
B = Se + Sd
• Mutaties in activa
Vb. geld uit kas (-B) op de bank (+B)
4
, • Mutaties in passiva
Vb. deel van een LT-lening (-Sd) binnen het jaar moet afgelost worden
(+Sd)
• Stijging van actief en stijging van passief
Vb. geld (+B) lenen (+Sd) bij een bank
• Daling van actief en daling van passief
Vb. betaling van schulden (-Sd) via een bankrekening (-B)
Boekhouden = verrichtingen ontleden en herleiden tot ±B, ±Se, ±Sd
2.4 Resultatenrekening RR
• Geeft netto-vermogenswijziging weer
• Complement voor balans
• Formele voorstelling van het resultaat van een onderneming over bepaalde
periode
• Gevolgen werken met balans en RR:
– Boekhoudkundig evenwicht verschuift van balansniveau naar globale
boekhouding (balans + RR)
– Slechts bij het einde van het jaar wordt de EINDBALANS terug in
evenwicht gebracht door resultaattoewijzing
5
, 3 Het boeken van transacties in journaal en groot-
boek
Iedere keer balans opstellen is Omslachtig en tijdrovend
Rekening staat per vermogensbestanddeel
• bijhouden van veranderingen in vermogensbestanddeel
• grootte van de vermogensbestanddelen af te lezen
• chronologische cijferevolutie; duidt grootte en wijzigingen aan
• dynamisch
Rekeningenstelsel geheel van rekeningen aangewend door onderneming
Balansrekeningen klasse 1-5 in MAR
Resultatenrekeningen 6-7
Orderekeningen 0
Grootboek verzameling van alle rekeningen
• Actiefrekeningen (A) 1-5
• Passiefrekeningen (P) 1-5
• Kostenrekeningen (K) 6
• Opbrengstenrekeningen (O) 7
Journaal bestand waarin op chronologische volgorde gebeurtenissen worden
genoteerd volgens een geijkte formule → Kern boekhoudsysteem: 2x de-
zelfde info registreren op een andere manier (grootboek/journaal)
Figuur 2: Inschrijven links = debiteren, rechts is crediteren
6
9 januari 2023
Inhoudsopgave
1 Boekhouden: definitie en situering 1
2 Basisaspecten, dubbel boekhouden, balans en resultatenreke-
ning 3
2.1 Stelsels van boekhouden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3
2.2 Uitgangspunten dubbel boekhouden . . . . . . . . . . . . . . . . . 4
2.3 De BalanS . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4
2.4 Resultatenrekening RR . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
3 Het boeken van transacties in journaal en grootboek 6
3.1 Boekhoudcyclus: van begin- tot eindbalans . . . . . . . . . . . . . 7
4 Boeken van eindejaarsverrichtingen en afsluiten van boekjaar 8
4.1 STAP 1 Opstellen proef en saldibalans . . . . . . . . . . . . . . . . 8
4.2 STAP 2 Eindejaarsverrichtingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
4.3 STAP 3 Aangepaste saldibalans . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16
4.4 STAP 4 Resultaatbepaling . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16
4.5 STAP 5 Resultaatverwerking . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16
4.6 STAP 6: eindafsluiting . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
4.7 STAP 7 Opstellen jaarrekening . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
5 Toepassing van het boekhoudproces 18
1 Boekhouden: definitie en situering
3 bedrijfscycli
• Operationele Cyclus
• Investeringscyclus
• Financieringscyclus
1
,Boekhoudprincipes en wetgevend kader
1. Principes mbt de fundamenten vd boekhouding
• Boekhoudkundige entiteit
• Principe van periodiciteit
• Continuı̈teitsbeginsel
• Kwantitatief
• Getrouw beeld (true & fair view)
2. Principes met betrekking tot waarderingsregels
• Geldwaarde-uitdrukking
• Historische kost
• Realisatieprincipe
• Overeenstemmingsprincipe
• Materialiteit
• Voorzichtigheid
• Consistentie
• Volledigheid
• Objectiviteitsbeginsel
GAAP General accepted accounting principles
Micro-vennootschappen .
• Kleine vennotschappen met rechtspersoonlijkheid die op datum van
jaarafsluiting geen dochtervennootschap of moedervennootschap zijn
• Die volgende criteria niet overschrijden
– Jaargemiddelde personeelsbestand: 10
– Jaaromzet exl. BTW €700.000
– Balanstotaal: €350.000
→ Een kleine niet beursgenoteerde onderneming die gedurende 2 opeen-
volgende boekjaren voldoet aan de criteria van een microvennootschap
mag een micromodel gebruiken voor het opmaken en neerleggen van haar
jaarrekening
Kleine ondernemingen .
• Vennootschappen met rechtspersoonlijkheid die op balansdatum van
het laatst afgesloten boekjaar niet meer dan één der volgende criteria
overschrijden
– Jaargem. personeelsbestand: 50
2
, – Jaaromzet exl BTW: €9.000.000
– Balanstotaal: €4.500.000
→ Indien gedurende 2 boekjaren blablabla mag verkort model gebruiken
(idem aan micro-vennootschap maar toelichting iets uitgebreider)
Grote onderneming Indien de vorige limieten overschreden zijn, deze moet
het volledige model gebruiken
2 Basisaspecten, dubbel boekhouden, balans en
resultatenrekening
Boekhouden noteren van gevolgen van beslissingen en activiteiten overeen-
komstig boekhoudprincipes en boekhoudrecht
Boekhouding het concretiseren van boekhouden in boeken, fiches, bestan-
den...
De jaarrekening periodieke synthese van registratie ≠ balans!
• Enkelvoudige jaarrekening
• Geconsolideerde jaarrekening
Nood aan:
Balans Staat van bezittingen en schulden
Resultatenrekening Opbrengsten en kosten
Toelichting Additionele informatie
Jaarrekening
2.1 Stelsels van boekhouden
Cameralistisch of kasboekhouden ∼ cash-baced accounting
Enkel boekhouden ∗ Financieel dagboek: kas- en bankboek
∗ Aankoopboek
∗ Verkoopboek
∗ Inventarisboek
→ accrual-based accounting
Dubbel boekhouden Elke verrichting krijgt een tegenboeking
∗ Eenvoudige boekhoudmethode
∗ Minder administratieve last (tijdbesparing)
∗ Gesloten karakter (geen openbaarmaking)
∗ Perfect zelf te doen (kosten besparen)
∗ Beperkte diepgang
∗ Kan niet worden gebruikt als beleidsinstrument
∗ Moeilijk monitoren financiële gezondheid onderneming
∗ Beperkte bewijskracht bij fiscus
3
,2.2 Uitgangspunten dubbel boekhouden
Dual effect principle
Per boeking voor zelfde bedrag debiteren en crediteren
Entiteitsbeginsel
Business Entity Concept / Seperate Entity Principle
De zaak is een zelfstandige eenheid met bezittingen en schulden →
onafhankelijk vd eigenaar
De zaak heeft bezittingen: B en heeft deze gefinancierd: S, dmv:
• Eigen vermogen (Se) = de schuld van de zaak aan de eigenaar of eigen
middelen (winst is ook eigen vermogen!)
• Vreemd vermogen (Sd) = de schuld ten aanzien van derden
Boekhoudkundige vergelijking
Accounting equation principle
B = Se + Sd
Assets = Capital + Liabilities
Figuur 1: Kern van boekhouden: je kan enkel uitgeven wat je hebt
2.3 De BalanS
Actief Passief
∗ Werkmiddelen = Bezittingen ∗ Financieringsmiddelen = Schulden
∗ Aanwending van het vermogen ∗ Oorsprong van het vermogen
Balans is een momentopname van het vermogen/ patrimonium op een welbe-
paald moment
Activa == Passiva!
Effect van transacties op balans
Actief = Passief
B = Se + Sd
• Mutaties in activa
Vb. geld uit kas (-B) op de bank (+B)
4
, • Mutaties in passiva
Vb. deel van een LT-lening (-Sd) binnen het jaar moet afgelost worden
(+Sd)
• Stijging van actief en stijging van passief
Vb. geld (+B) lenen (+Sd) bij een bank
• Daling van actief en daling van passief
Vb. betaling van schulden (-Sd) via een bankrekening (-B)
Boekhouden = verrichtingen ontleden en herleiden tot ±B, ±Se, ±Sd
2.4 Resultatenrekening RR
• Geeft netto-vermogenswijziging weer
• Complement voor balans
• Formele voorstelling van het resultaat van een onderneming over bepaalde
periode
• Gevolgen werken met balans en RR:
– Boekhoudkundig evenwicht verschuift van balansniveau naar globale
boekhouding (balans + RR)
– Slechts bij het einde van het jaar wordt de EINDBALANS terug in
evenwicht gebracht door resultaattoewijzing
5
, 3 Het boeken van transacties in journaal en groot-
boek
Iedere keer balans opstellen is Omslachtig en tijdrovend
Rekening staat per vermogensbestanddeel
• bijhouden van veranderingen in vermogensbestanddeel
• grootte van de vermogensbestanddelen af te lezen
• chronologische cijferevolutie; duidt grootte en wijzigingen aan
• dynamisch
Rekeningenstelsel geheel van rekeningen aangewend door onderneming
Balansrekeningen klasse 1-5 in MAR
Resultatenrekeningen 6-7
Orderekeningen 0
Grootboek verzameling van alle rekeningen
• Actiefrekeningen (A) 1-5
• Passiefrekeningen (P) 1-5
• Kostenrekeningen (K) 6
• Opbrengstenrekeningen (O) 7
Journaal bestand waarin op chronologische volgorde gebeurtenissen worden
genoteerd volgens een geijkte formule → Kern boekhoudsysteem: 2x de-
zelfde info registreren op een andere manier (grootboek/journaal)
Figuur 2: Inschrijven links = debiteren, rechts is crediteren
6
