Samenvatting Journalistieke
nieuwsgaring en productie
2de bach. Wout Vermeir ® 1
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: van massamaatschappij naar netwerkmaatschappij ..................................................4
1.1 Inleiding ................................................................................................................................4
1.2 Massamaatschappij: definiëring................................................................................................4
1.3 Netwerkmaatschappij: oorzaken en definiëring.......................................................................5
Globalisering: space of flows ......................................................................................................6
1.4 Gevolgen van de netwerkmaatschappij voor de journalistiek................................................7
1.5 Tegengestelde visies op evolutie van journalistiek in de netwerkmaatschappij..................7
(a) Pessimistische visie: commercialisering ..........................................................................7
(b) Optimistische visie: netwerkjournalistiek .....................................................................9
1.6 Conclusie .....................................................................................................................................9
Hoofdstuk 2: journalistiek als beroep ...............................................................................................10
2.1 Wie is de journalist? .................................................................................................................10
2.1.1 Inleiding ..............................................................................................................................10
2.1.2 Verschillende definities voor een journalist ...................................................................10
2.1.3 Invalshoek 1: definitie van een journalist gerelateerd aan journalistiek als beroep vs.
journalistiek als vakmanschap ..................................................................................................11
2.1.4 Invalshoek 2: definitie van journalist gerelateerd aan recht versus ethiek .................13
2.1.5 Rolopvattingen van professionele journalisten ..............................................................13
2.1.6 Vervangt robotjournalistiek de journalist in de toekomst? ...........................................17
2.1.7 Conclusie ............................................................................................................................17
2.2 het profiel van de professionele journalist .............................................................................18
2.2.1 Inleiding ..............................................................................................................................18
2.2.3 De eerste profielstudies ....................................................................................................18
2.2.4. Het profiel van de Belgische journalist (2018) ...............................................................19
2.2.5 Conclusie ............................................................................................................................22
Hoofdstuk 3: Nieuwsproductie...........................................................................................................23
3.1 nieuwsselectie ...........................................................................................................................23
3.1.1 Inleiding ..............................................................................................................................23
3.1.2 Vroege sociologische periode: de journalist als individuele beslisser ........................23
3.1.3 Middenperiode van sociologische studeis naar nieuwsselectie ..................................25
3.1.4 Late periode van sociologische studies ..........................................................................26
3.1.5 Integratie verschillende periodes van sociologisch onderzoek ...................................28
3.1.6 Nieuwsselectie in de netwerkmaatschappij ....................................................................30
3.1.7 Conclusie ............................................................................................................................33
3.2 Het brongebruik van journalisten ............................................................................................34
3.2.1 Inleiding ..............................................................................................................................34
3.2.2 Historisch overzicht naar journalistieke bronnen ..........................................................34
3.2.3 Vroege sociologische periode: de journalist als individuele beslisser ........................35
3.2.4 Middenperiode van sociologische studies naar nieuwsselectie ..................................35
3.2.5 Late periode van sociologische studies ..........................................................................38
3.2.6 Journalistieke bronnen in de netwerkmaatschappij ......................................................40
2.3.7 Conclusie ............................................................................................................................43
3.3 Framing in de nieuwsmedia .....................................................................................................44
3.3.1 Inleiding ..............................................................................................................................44
3.2.2 Het ontstaan en de evolutie van framing .........................................................................44
3.3.3 Media- versus audienceframes ........................................................................................45
3.3.4 Mediaframes verder uitgediept en onderzocht ...............................................................47
3.3.5 Diverse frames in het framingproces ..............................................................................48
3.3.6 Empirisch onderzoek naar mediaframes .........................................................................51
3.3.7 Conclusie ............................................................................................................................52
2de bach. Wout Vermeir ® 2
, Hoofdstuk 4: Het publiek als nieuwsconsument en nieuwsproducent ..........................................53
4.1 Inleiding .....................................................................................................................................53
4.2 Nieuwsconsumptie: van massapubliek naar ‘the daily me’ ..................................................53
De jonge nieuwsconsument: Kranten/Nieuws in de klas .......................................................54
De jonge nieuwsconsument: belangrijkste nieuwskanalen ...................................................55
Personalisering van nieuws: The Daily Me ..............................................................................55
Nieuwe consumptiepatronen .....................................................................................................56
Nieuwsconsumptie als ‘experience’ .........................................................................................57
4.3 Nieuwsproductie: het publiek als produser ...........................................................................57
(1) Burgerjournalistiek ............................................................................................................57
(2) Participatieve journalistiek................................................................................................58
4.4 Conclusie ...................................................................................................................................59
Hoofdstuk 5: Businessmodellen van nieuwsorganisaties ..............................................................60
5.1 Inleiding .....................................................................................................................................60
5.2 Dagbladen ..................................................................................................................................60
5.2.2 Op zoek naar nieuwe inkomsten ......................................................................................63
5.3 Audiovisuele media ..................................................................................................................66
5.4 Net-native nieuwssites .............................................................................................................67
5.5 Conclusie ...................................................................................................................................67
Hoofdstuk 6: actueel debat: Fake news ............................................................................................68
6.1 Inleiding .....................................................................................................................................68
6.2 Fake news: nieuw sinds 2016? ................................................................................................68
6.3 Fake news: waarom vandaag bovenaan de agenda? ............................................................69
6.4 Fake news: definitie ..................................................................................................................69
6.4.1 Fake news als genre ..........................................................................................................70
6.4.2 Fake news als label ...........................................................................................................71
6.5 De impact van fake news..........................................................................................................71
6.6 Hoe en door wie kan fake nieuws worden aangepakt? .........................................................71
6.7 Deepfakes: een beangstigend toekomstbeeld .......................................................................74
6.8 Conclusie ...................................................................................................................................75
2de bach. Wout Vermeir ® 3
nieuwsgaring en productie
2de bach. Wout Vermeir ® 1
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: van massamaatschappij naar netwerkmaatschappij ..................................................4
1.1 Inleiding ................................................................................................................................4
1.2 Massamaatschappij: definiëring................................................................................................4
1.3 Netwerkmaatschappij: oorzaken en definiëring.......................................................................5
Globalisering: space of flows ......................................................................................................6
1.4 Gevolgen van de netwerkmaatschappij voor de journalistiek................................................7
1.5 Tegengestelde visies op evolutie van journalistiek in de netwerkmaatschappij..................7
(a) Pessimistische visie: commercialisering ..........................................................................7
(b) Optimistische visie: netwerkjournalistiek .....................................................................9
1.6 Conclusie .....................................................................................................................................9
Hoofdstuk 2: journalistiek als beroep ...............................................................................................10
2.1 Wie is de journalist? .................................................................................................................10
2.1.1 Inleiding ..............................................................................................................................10
2.1.2 Verschillende definities voor een journalist ...................................................................10
2.1.3 Invalshoek 1: definitie van een journalist gerelateerd aan journalistiek als beroep vs.
journalistiek als vakmanschap ..................................................................................................11
2.1.4 Invalshoek 2: definitie van journalist gerelateerd aan recht versus ethiek .................13
2.1.5 Rolopvattingen van professionele journalisten ..............................................................13
2.1.6 Vervangt robotjournalistiek de journalist in de toekomst? ...........................................17
2.1.7 Conclusie ............................................................................................................................17
2.2 het profiel van de professionele journalist .............................................................................18
2.2.1 Inleiding ..............................................................................................................................18
2.2.3 De eerste profielstudies ....................................................................................................18
2.2.4. Het profiel van de Belgische journalist (2018) ...............................................................19
2.2.5 Conclusie ............................................................................................................................22
Hoofdstuk 3: Nieuwsproductie...........................................................................................................23
3.1 nieuwsselectie ...........................................................................................................................23
3.1.1 Inleiding ..............................................................................................................................23
3.1.2 Vroege sociologische periode: de journalist als individuele beslisser ........................23
3.1.3 Middenperiode van sociologische studeis naar nieuwsselectie ..................................25
3.1.4 Late periode van sociologische studies ..........................................................................26
3.1.5 Integratie verschillende periodes van sociologisch onderzoek ...................................28
3.1.6 Nieuwsselectie in de netwerkmaatschappij ....................................................................30
3.1.7 Conclusie ............................................................................................................................33
3.2 Het brongebruik van journalisten ............................................................................................34
3.2.1 Inleiding ..............................................................................................................................34
3.2.2 Historisch overzicht naar journalistieke bronnen ..........................................................34
3.2.3 Vroege sociologische periode: de journalist als individuele beslisser ........................35
3.2.4 Middenperiode van sociologische studies naar nieuwsselectie ..................................35
3.2.5 Late periode van sociologische studies ..........................................................................38
3.2.6 Journalistieke bronnen in de netwerkmaatschappij ......................................................40
2.3.7 Conclusie ............................................................................................................................43
3.3 Framing in de nieuwsmedia .....................................................................................................44
3.3.1 Inleiding ..............................................................................................................................44
3.2.2 Het ontstaan en de evolutie van framing .........................................................................44
3.3.3 Media- versus audienceframes ........................................................................................45
3.3.4 Mediaframes verder uitgediept en onderzocht ...............................................................47
3.3.5 Diverse frames in het framingproces ..............................................................................48
3.3.6 Empirisch onderzoek naar mediaframes .........................................................................51
3.3.7 Conclusie ............................................................................................................................52
2de bach. Wout Vermeir ® 2
, Hoofdstuk 4: Het publiek als nieuwsconsument en nieuwsproducent ..........................................53
4.1 Inleiding .....................................................................................................................................53
4.2 Nieuwsconsumptie: van massapubliek naar ‘the daily me’ ..................................................53
De jonge nieuwsconsument: Kranten/Nieuws in de klas .......................................................54
De jonge nieuwsconsument: belangrijkste nieuwskanalen ...................................................55
Personalisering van nieuws: The Daily Me ..............................................................................55
Nieuwe consumptiepatronen .....................................................................................................56
Nieuwsconsumptie als ‘experience’ .........................................................................................57
4.3 Nieuwsproductie: het publiek als produser ...........................................................................57
(1) Burgerjournalistiek ............................................................................................................57
(2) Participatieve journalistiek................................................................................................58
4.4 Conclusie ...................................................................................................................................59
Hoofdstuk 5: Businessmodellen van nieuwsorganisaties ..............................................................60
5.1 Inleiding .....................................................................................................................................60
5.2 Dagbladen ..................................................................................................................................60
5.2.2 Op zoek naar nieuwe inkomsten ......................................................................................63
5.3 Audiovisuele media ..................................................................................................................66
5.4 Net-native nieuwssites .............................................................................................................67
5.5 Conclusie ...................................................................................................................................67
Hoofdstuk 6: actueel debat: Fake news ............................................................................................68
6.1 Inleiding .....................................................................................................................................68
6.2 Fake news: nieuw sinds 2016? ................................................................................................68
6.3 Fake news: waarom vandaag bovenaan de agenda? ............................................................69
6.4 Fake news: definitie ..................................................................................................................69
6.4.1 Fake news als genre ..........................................................................................................70
6.4.2 Fake news als label ...........................................................................................................71
6.5 De impact van fake news..........................................................................................................71
6.6 Hoe en door wie kan fake nieuws worden aangepakt? .........................................................71
6.7 Deepfakes: een beangstigend toekomstbeeld .......................................................................74
6.8 Conclusie ...................................................................................................................................75
2de bach. Wout Vermeir ® 3
