Toets Taal Kennis in de
onderbouw
Taal en didactiek spelling
Pictografisch Oudste manier van woorden weergeven. Doormiddel
schriftsysteem van tekeningen en afbeeldingen.
Logografisch Schrift waarmee bij ieder woord een plaatje hoort.
schriftsysteem
Een schriftsysteem waarbij taal wordt weergegeven
Alfabetisch
door de afzonderlijke spraakklanken van een woord te
schriftsysteem
noteren. Het schrijven met klinkers en medeklinkers.
Ander woord voor spraakklank. Een spraakklank die
betekenisverschil veroorzaakt.
- Voor ieder foneem is een apart teken in de
Foneem nederlandse taal.
Gaaf/raaf is het verschil de G/R (dit maakt het verschil
in de betekenis van het woord, dus g/r zijn
verschillende fonemen.
Schriftelijke weergave van een foneem. Een letter of
lettercombinatie die verwijst naar een foneem. De e
Grafeem
en ee zijn de grafemen die de middelste klak van de
woorden ben en been weergeven.
Woorden waarin de spelling ook de uitspraak
Klankzuiver
weergeeft. je schrijft het zoals je het zegt.
Woorden zijn vaak opgebouwd uit kleinere elementen
die elk een eigen betekenis hebben. Deze
Morfemen
betekenisdragende elementen zijn morfemen. Onwijs
= wijs (verstandig) & on (onkunde)
Regel dat het woord, een voor- of achtervoegsel
Regel van wordt altijd hetzelfde geschreven. In kastje hoor je
gelijkvormigheid geen t, maar je schrijft hem wel omdat je te maken
heb met een kast.
De opbouw van een woord in de spelling is duidelijk.
Regel van de Grootte klink hetzelfde als grote maar met 2 t’s om
overeenkomst aan te geven dat dit woordt op dezelfde manier is
opgebouwd als lengte.
Een klankgroep (gedeelte van een woord) syllabe
Syllabe heeft niet perce een betekenis tenzij ze samenvallen
met een morfeem. Klankgroep zonder betekenis.
Lettergreep Lettergreep is een visuele verdeling van een woord.
Bakker = bak-ker = ba + kur. Ba + kur is een
, lettergreep.
Klankstuk eindigen op een lange klank, dan schrijf je
Verenkelingsregel aa/ee/uu/oo met a/e/u/o. Korte klank of lange klank
= 1 of 2 klinkers.
Als een klankstuk eindigt op een korte klank a/e/u/o
Verdubbelingsregel dan is de medeklinker dubbel. Koffer = ko (korte klank
o) is dus dubbel f.
De overweging die gemaakt wordt: hoe ‘makkelijk’ is
Leerbaarheid
deze vorm van spelling aan te leren?
Bruikbaarheid Hoevaak gebruiken we deze spelling?
Hoe aanvaardbaar is het om de spelling te veranderen
ten opzichte van bijvoorbeeld lees en schoolboeken?
Aanvaardbaarheid
Kan je het maken om de huidige spelling aan te
passen?
Akoestische identiteit De wijze waarop een woord klinkt.
Van ieder gelezen woord weet je wel hoe je het
Articulatorische identiteit
uitspreekt.
Overkoepelende naam van de akoestische en
Fonologische identiteit
articulatorische identiteit.
het weten van hoe woorden kunnen zijn opgebouwd
en hoe je met bestaande voor- en achtervoegsels
Morfologische identiteit
nieuwe woorden kunt vormen. dat is de
morfologische identiteit van een woord.
De betekenis van een woord zoals dit staat
beschreven in het woordenboek. Ook de manier van
Semantische identiteit
schrijven behoort hiertoe. Wij is iets anders dan wei,
maar je spreekt het hetzelfde uit.
Het gaat om de mogelijkheden van een woord om
met andere woorden gecombineerd te worden.
Syntactische identiteit vooral bij werkwoorden is dit belangrijk. denk hierbij
aan vind/vindt want *hij* vind = stam +t (voorbeeld
lopen)
De spelling van het woord. Hierbij gaat het over de
Orthografische identiteit specifieke combinatie van letters waardoor een woord
wordt weergegeven.
De manieren die een speller gebruikt om tot de juiste
Spellingstrategieën schrijfwijze van een woord te komen. directe &
indirecte.
Directe spellingstrategie Als het spellen geautomatiseerd is. Als een woord
vaak genoeg geschreven is, dan hoeven we niet meer
, na te denken over regels.
Als je bij het spellen van een woord een bepaalde
denkhandeling toepast. er zijn 5 indirecte
Indirecte spellingstrategie spellingsstrategieën: de fonologische strategie,
woordbeeldstrategie, regelstrategie, analogiestrategie
en hulpstrategie.
Elementaire Deze strategie leren de kinderen als eerste op de
spellinghandleiding basisschool. hakkend lezen m/aa/n
Hoe klinken bepaalde lettercombinaties samen?
Klankclusterstrategie
aai/ooi/oei/uw/eeuw/ieuw/eer/oor/eur/sch/nk/ng
Een woord goed schrijven door een beroep te doen
Woordbeeldstrategie op ons woordgeheugen. n= dus herinneren hoe een
woord geschreven moet worden.
Als je bij het schrijven van een woord nadenkt over
Regelstrategie bepaalde spellingsregels. (bijv. korte klank =
medeklinker dubbel zoals in koffer)
Je schrijft woorden op grond van zelf ontdekte
regelmaat in de spelling, zonder dat je de regels kent.
Analogiestrategie
(bijv. dromen lijkt op bomen, bomen is met 1 o dus zal
dromen dat ook zijn)
Zelfbedachte geheugensteuntjes en/of
Hulpstrategie
ezelsbruggetjes.
Maken vooral gebruik van elementaire
Beginnende spellers
spellinghandelingen (hakkend lezen).
Schrijven vaak met behulp van hun woordgeheugen,
Gevorderde spellers pas bij meerdere manieren van spellen (zoals bij
werkwoorden) word er gebruik gemaakt van regels.
De interesse die kinderen vanaf jonge leeftijd hebben
Geletterdheid
op taal
De geletterdheid bij kinderen tussen 0 en 4 jaar.
Ontluikende geletterdheid
(mondelinge taalontwikkeling)
Beginnende geletterdheid groep 1-2-3 het leren (herkennen) van letters.
na groep 3, heeft betrekking op het lezen en schrijven
Gevorderde geletterdheid van teksten. gaat meer in op de betekenis en doelen
van de tekst ipv het plat lezen.
Het vermogen om na t denken over de vorm en het
Metalinguïstisch
gebruik van taal en om onbewuste kennis over de
bewustzijn
regels in de taal te verwoorden.
Het vermogen om te kunnen reflecteren op de
Fonologisch bewustzijn
klankvorm van de taal.
Fonemisch bewustzijn Het besef dat woorden uit verschillende klanken zijn
onderbouw
Taal en didactiek spelling
Pictografisch Oudste manier van woorden weergeven. Doormiddel
schriftsysteem van tekeningen en afbeeldingen.
Logografisch Schrift waarmee bij ieder woord een plaatje hoort.
schriftsysteem
Een schriftsysteem waarbij taal wordt weergegeven
Alfabetisch
door de afzonderlijke spraakklanken van een woord te
schriftsysteem
noteren. Het schrijven met klinkers en medeklinkers.
Ander woord voor spraakklank. Een spraakklank die
betekenisverschil veroorzaakt.
- Voor ieder foneem is een apart teken in de
Foneem nederlandse taal.
Gaaf/raaf is het verschil de G/R (dit maakt het verschil
in de betekenis van het woord, dus g/r zijn
verschillende fonemen.
Schriftelijke weergave van een foneem. Een letter of
lettercombinatie die verwijst naar een foneem. De e
Grafeem
en ee zijn de grafemen die de middelste klak van de
woorden ben en been weergeven.
Woorden waarin de spelling ook de uitspraak
Klankzuiver
weergeeft. je schrijft het zoals je het zegt.
Woorden zijn vaak opgebouwd uit kleinere elementen
die elk een eigen betekenis hebben. Deze
Morfemen
betekenisdragende elementen zijn morfemen. Onwijs
= wijs (verstandig) & on (onkunde)
Regel dat het woord, een voor- of achtervoegsel
Regel van wordt altijd hetzelfde geschreven. In kastje hoor je
gelijkvormigheid geen t, maar je schrijft hem wel omdat je te maken
heb met een kast.
De opbouw van een woord in de spelling is duidelijk.
Regel van de Grootte klink hetzelfde als grote maar met 2 t’s om
overeenkomst aan te geven dat dit woordt op dezelfde manier is
opgebouwd als lengte.
Een klankgroep (gedeelte van een woord) syllabe
Syllabe heeft niet perce een betekenis tenzij ze samenvallen
met een morfeem. Klankgroep zonder betekenis.
Lettergreep Lettergreep is een visuele verdeling van een woord.
Bakker = bak-ker = ba + kur. Ba + kur is een
, lettergreep.
Klankstuk eindigen op een lange klank, dan schrijf je
Verenkelingsregel aa/ee/uu/oo met a/e/u/o. Korte klank of lange klank
= 1 of 2 klinkers.
Als een klankstuk eindigt op een korte klank a/e/u/o
Verdubbelingsregel dan is de medeklinker dubbel. Koffer = ko (korte klank
o) is dus dubbel f.
De overweging die gemaakt wordt: hoe ‘makkelijk’ is
Leerbaarheid
deze vorm van spelling aan te leren?
Bruikbaarheid Hoevaak gebruiken we deze spelling?
Hoe aanvaardbaar is het om de spelling te veranderen
ten opzichte van bijvoorbeeld lees en schoolboeken?
Aanvaardbaarheid
Kan je het maken om de huidige spelling aan te
passen?
Akoestische identiteit De wijze waarop een woord klinkt.
Van ieder gelezen woord weet je wel hoe je het
Articulatorische identiteit
uitspreekt.
Overkoepelende naam van de akoestische en
Fonologische identiteit
articulatorische identiteit.
het weten van hoe woorden kunnen zijn opgebouwd
en hoe je met bestaande voor- en achtervoegsels
Morfologische identiteit
nieuwe woorden kunt vormen. dat is de
morfologische identiteit van een woord.
De betekenis van een woord zoals dit staat
beschreven in het woordenboek. Ook de manier van
Semantische identiteit
schrijven behoort hiertoe. Wij is iets anders dan wei,
maar je spreekt het hetzelfde uit.
Het gaat om de mogelijkheden van een woord om
met andere woorden gecombineerd te worden.
Syntactische identiteit vooral bij werkwoorden is dit belangrijk. denk hierbij
aan vind/vindt want *hij* vind = stam +t (voorbeeld
lopen)
De spelling van het woord. Hierbij gaat het over de
Orthografische identiteit specifieke combinatie van letters waardoor een woord
wordt weergegeven.
De manieren die een speller gebruikt om tot de juiste
Spellingstrategieën schrijfwijze van een woord te komen. directe &
indirecte.
Directe spellingstrategie Als het spellen geautomatiseerd is. Als een woord
vaak genoeg geschreven is, dan hoeven we niet meer
, na te denken over regels.
Als je bij het spellen van een woord een bepaalde
denkhandeling toepast. er zijn 5 indirecte
Indirecte spellingstrategie spellingsstrategieën: de fonologische strategie,
woordbeeldstrategie, regelstrategie, analogiestrategie
en hulpstrategie.
Elementaire Deze strategie leren de kinderen als eerste op de
spellinghandleiding basisschool. hakkend lezen m/aa/n
Hoe klinken bepaalde lettercombinaties samen?
Klankclusterstrategie
aai/ooi/oei/uw/eeuw/ieuw/eer/oor/eur/sch/nk/ng
Een woord goed schrijven door een beroep te doen
Woordbeeldstrategie op ons woordgeheugen. n= dus herinneren hoe een
woord geschreven moet worden.
Als je bij het schrijven van een woord nadenkt over
Regelstrategie bepaalde spellingsregels. (bijv. korte klank =
medeklinker dubbel zoals in koffer)
Je schrijft woorden op grond van zelf ontdekte
regelmaat in de spelling, zonder dat je de regels kent.
Analogiestrategie
(bijv. dromen lijkt op bomen, bomen is met 1 o dus zal
dromen dat ook zijn)
Zelfbedachte geheugensteuntjes en/of
Hulpstrategie
ezelsbruggetjes.
Maken vooral gebruik van elementaire
Beginnende spellers
spellinghandelingen (hakkend lezen).
Schrijven vaak met behulp van hun woordgeheugen,
Gevorderde spellers pas bij meerdere manieren van spellen (zoals bij
werkwoorden) word er gebruik gemaakt van regels.
De interesse die kinderen vanaf jonge leeftijd hebben
Geletterdheid
op taal
De geletterdheid bij kinderen tussen 0 en 4 jaar.
Ontluikende geletterdheid
(mondelinge taalontwikkeling)
Beginnende geletterdheid groep 1-2-3 het leren (herkennen) van letters.
na groep 3, heeft betrekking op het lezen en schrijven
Gevorderde geletterdheid van teksten. gaat meer in op de betekenis en doelen
van de tekst ipv het plat lezen.
Het vermogen om na t denken over de vorm en het
Metalinguïstisch
gebruik van taal en om onbewuste kennis over de
bewustzijn
regels in de taal te verwoorden.
Het vermogen om te kunnen reflecteren op de
Fonologisch bewustzijn
klankvorm van de taal.
Fonemisch bewustzijn Het besef dat woorden uit verschillende klanken zijn
