Samenvatting neurologische en locomotorische pathologie
Les 1: Inleiding neuropathologie én dwarslaesie
Neuropathologie: ziektes van het zenuwstelsel: hersenen, ruggenmerg, het zenuwstelsel
Neurologische ziektes die een weerslag gaan hebben op spieractiviteit (=motorische gevolgen)
Vraag stellen “Wat is de neurologische basis van de ziekte?” “Op welk niveau?”
1.1 Belangrijk kader neurologische pathologie
1. Cerebraal probleem/hersenen, bv. NAH (niet-aangeboren hersenletsel), CVA
2. Diepe gebieden naast de ventrikels: basale ganglia (= te maken met starten en stoppen van
bewegingen, bv. ziekte van Parkinson => EP ziekte (=extrapiramidale ziektes)
3. Ruggenmerg probleem: bv.
dwarslaesie (onderbreking van
het ruggenmerg)
4. Perifeer zenuwstelsel
probleem/perifere aandoening:
zenuwen aangetast, bv.
carpaletunnel-syndroom.
5. Overkoepelend probleem
zenuwstelsel: bv. MS (multiple
scelorse)
1.2 Inleiding dwarslaesie
Dwars: slaat op het transversale vlak
Laesie: medische term voor letsel
=Probleem van het ruggenmerg
=Ruggenmerg stopt met groeien bij L1
(=eerste lumbale wervel)
Onderste kegelvormige uiteinde van het
ruggenmerg: conus medullaris
Inferior van de kegel: cauda equina
Hoe meer naar beneden in het ruggenmerg, hoe beter dit is voor de patiënt.
,Blz 13, oefening onderaan:
o Waar ter hoogte van de rug zou een letsel zich bevinden bij een patiënt met dwarlaesie op
ruggenmergsegment Th1? Letsel aan start van de ribben
o Indien er zich een breuk bevindt op wervel L1, waar in het ruggenmerg zal je dan schade
verwachten? Conus medullaris letsel
1.3 Definitie dwarslaesie
Dwarslaesie: onderbreking van de continuïteit van het ruggenmerg door extramedullaire myelum-
compressie (=buiten RM én samendrukken van RM) of een intramedullaire aandoening (=in RM).
o Voorbeeld extramedullair probleem: breuk van een wervel (=>meest voorkomende oorzaak
dwarslaesie)
o Voorbeeld intramedullair probleem: tumor
Bepalend voor de dwarslaesie zijn de hoogte van het letsel en het al of niet compleet zijn van de
laesie.
Letsel?
o Diplegie/paraplegie : benen aangetast maar armen blijven intact => letsel onder of op
ruggenmergsegment T1
o Tetraplegie/quadriplegie: alles aangetast tot de nekwervels => letsel boven het
ruggenmergsegment T1
Plegie: totale spierzwakte en parese: een spierzwakte.
Stoornissen in lichaamsfuncties: langdurige immobilisatie
o Functiestoornissen in de onderste extremiteiten
o Arm-en handfunctiestoornissen
o Urologische stoornissen (=plas niet kunnen ophouden of niet kunnen plassen)
o Gastro-intestinale stoornissen
o Genitale stoornissen (=problemen op seksueel vlak)
o Decubitus (=drukwonden of doorligwonden)
o Spastische verlamming, slappe verlamming, contractuurvorming
o Pijn
o Neurogene heterotrope ossificatie (=abnormale vorming botweefsel thv spierweefsel/
kraakbeenweefsel of andere bindweefsels)
o Osteoporose
o Circulatie- en temperatuurstoornissen
o Respiratoire stoornissen
Beperkingen in activiteiten Psychische beperkingen
Beperkingen in staan, voortbewegen en Beperkingen in communicatie
rompbalans
Beperkingen voor transfers Participatieproblemen
, Beperkingen bij reiken, grijpen en manipuleren Relaties en seksualiteit
Beperkingen in persoonlijke verzorging en/of Vrijetijdsbesteding en sport
huishoudelijke taken
Wonen en vervoer buitenshuis
Financiën en economische zelfstandigheid
Diafragmaparese/plegie: beademing is
nodig voor de patiënt.
Letsel op C1, C2, C3 of C4
Groot risico op infecties door
slijmophoping!
1.4 Epidemiologie dwarslaesie
Incidentie, wereldwijd jaarlijks 7 op 100.000 en Europa jaarlijks 3 op 100.000 (België tot 100-300
patiënten per jaar).
Twee keer zoveel mannen als vrouwen:
o Mannen meest risico tussen 20-29 jaar én boven 70 jaar
o Vrouwen meest risico tussen 15-19 jaar én boven 60 jaar
Meest voorkomende vormen:
o 66% heeft een tetraplegie: problemen met
armen en benen
▪ 17% compleet
▪ 49% incompleet
o 29% heeft een paraplegie: armen en benen
werken niets meer
▪ 16% compleet
▪ 13%incompleet
, Verschil compleet en incompleet:
Motorische banen die er niet
volledig door gaan => plegie.
Sensorische banen die gaan niet
meer naar boven => sensibiliteit-
stoonis.
Motorische baan geen probleem.
Sensorische banen die gaan niet
meer naar boven => sensibiliteits-
stoornis.
1.5 Etiologie
Trauma, 90% van de gevallen:
o Val: 53%
o Verkeer 22% (=motorongelukken)
o Sport: 14%
o Geweld: 2%
Alcohol-intoxicatie speelt een rol in 25% van de dwarlaesie patiënten
Niet-traumatisch:
o Ontstekingen en besmettingen
o Samendrukkingen van RM door tumoren, oedemen,
hematomen (=bloeduitstorting) of hernia, uitpuiling.
o Vasculaire stoornissen
o Aangeboren aandoeningen
o MS: multiple sclerose
o Iatrogeen: veroorzaakt door GM of medische behandeling, bv.
operatie, epidurale verdoving.
1.6 Prognose
Hoe hoger het letsel, hoe minder levensjaren de patiënt nog leeft…
Grote impact van de werking van het diafragma en dus ventilator afhankelijk is.
20% sterft aan ademhalingsproblemen (eerste doodsoorzaak) of 12% sterft aan infecties (tweede
doodsoorzaak).
Les 1: Inleiding neuropathologie én dwarslaesie
Neuropathologie: ziektes van het zenuwstelsel: hersenen, ruggenmerg, het zenuwstelsel
Neurologische ziektes die een weerslag gaan hebben op spieractiviteit (=motorische gevolgen)
Vraag stellen “Wat is de neurologische basis van de ziekte?” “Op welk niveau?”
1.1 Belangrijk kader neurologische pathologie
1. Cerebraal probleem/hersenen, bv. NAH (niet-aangeboren hersenletsel), CVA
2. Diepe gebieden naast de ventrikels: basale ganglia (= te maken met starten en stoppen van
bewegingen, bv. ziekte van Parkinson => EP ziekte (=extrapiramidale ziektes)
3. Ruggenmerg probleem: bv.
dwarslaesie (onderbreking van
het ruggenmerg)
4. Perifeer zenuwstelsel
probleem/perifere aandoening:
zenuwen aangetast, bv.
carpaletunnel-syndroom.
5. Overkoepelend probleem
zenuwstelsel: bv. MS (multiple
scelorse)
1.2 Inleiding dwarslaesie
Dwars: slaat op het transversale vlak
Laesie: medische term voor letsel
=Probleem van het ruggenmerg
=Ruggenmerg stopt met groeien bij L1
(=eerste lumbale wervel)
Onderste kegelvormige uiteinde van het
ruggenmerg: conus medullaris
Inferior van de kegel: cauda equina
Hoe meer naar beneden in het ruggenmerg, hoe beter dit is voor de patiënt.
,Blz 13, oefening onderaan:
o Waar ter hoogte van de rug zou een letsel zich bevinden bij een patiënt met dwarlaesie op
ruggenmergsegment Th1? Letsel aan start van de ribben
o Indien er zich een breuk bevindt op wervel L1, waar in het ruggenmerg zal je dan schade
verwachten? Conus medullaris letsel
1.3 Definitie dwarslaesie
Dwarslaesie: onderbreking van de continuïteit van het ruggenmerg door extramedullaire myelum-
compressie (=buiten RM én samendrukken van RM) of een intramedullaire aandoening (=in RM).
o Voorbeeld extramedullair probleem: breuk van een wervel (=>meest voorkomende oorzaak
dwarslaesie)
o Voorbeeld intramedullair probleem: tumor
Bepalend voor de dwarslaesie zijn de hoogte van het letsel en het al of niet compleet zijn van de
laesie.
Letsel?
o Diplegie/paraplegie : benen aangetast maar armen blijven intact => letsel onder of op
ruggenmergsegment T1
o Tetraplegie/quadriplegie: alles aangetast tot de nekwervels => letsel boven het
ruggenmergsegment T1
Plegie: totale spierzwakte en parese: een spierzwakte.
Stoornissen in lichaamsfuncties: langdurige immobilisatie
o Functiestoornissen in de onderste extremiteiten
o Arm-en handfunctiestoornissen
o Urologische stoornissen (=plas niet kunnen ophouden of niet kunnen plassen)
o Gastro-intestinale stoornissen
o Genitale stoornissen (=problemen op seksueel vlak)
o Decubitus (=drukwonden of doorligwonden)
o Spastische verlamming, slappe verlamming, contractuurvorming
o Pijn
o Neurogene heterotrope ossificatie (=abnormale vorming botweefsel thv spierweefsel/
kraakbeenweefsel of andere bindweefsels)
o Osteoporose
o Circulatie- en temperatuurstoornissen
o Respiratoire stoornissen
Beperkingen in activiteiten Psychische beperkingen
Beperkingen in staan, voortbewegen en Beperkingen in communicatie
rompbalans
Beperkingen voor transfers Participatieproblemen
, Beperkingen bij reiken, grijpen en manipuleren Relaties en seksualiteit
Beperkingen in persoonlijke verzorging en/of Vrijetijdsbesteding en sport
huishoudelijke taken
Wonen en vervoer buitenshuis
Financiën en economische zelfstandigheid
Diafragmaparese/plegie: beademing is
nodig voor de patiënt.
Letsel op C1, C2, C3 of C4
Groot risico op infecties door
slijmophoping!
1.4 Epidemiologie dwarslaesie
Incidentie, wereldwijd jaarlijks 7 op 100.000 en Europa jaarlijks 3 op 100.000 (België tot 100-300
patiënten per jaar).
Twee keer zoveel mannen als vrouwen:
o Mannen meest risico tussen 20-29 jaar én boven 70 jaar
o Vrouwen meest risico tussen 15-19 jaar én boven 60 jaar
Meest voorkomende vormen:
o 66% heeft een tetraplegie: problemen met
armen en benen
▪ 17% compleet
▪ 49% incompleet
o 29% heeft een paraplegie: armen en benen
werken niets meer
▪ 16% compleet
▪ 13%incompleet
, Verschil compleet en incompleet:
Motorische banen die er niet
volledig door gaan => plegie.
Sensorische banen die gaan niet
meer naar boven => sensibiliteit-
stoonis.
Motorische baan geen probleem.
Sensorische banen die gaan niet
meer naar boven => sensibiliteits-
stoornis.
1.5 Etiologie
Trauma, 90% van de gevallen:
o Val: 53%
o Verkeer 22% (=motorongelukken)
o Sport: 14%
o Geweld: 2%
Alcohol-intoxicatie speelt een rol in 25% van de dwarlaesie patiënten
Niet-traumatisch:
o Ontstekingen en besmettingen
o Samendrukkingen van RM door tumoren, oedemen,
hematomen (=bloeduitstorting) of hernia, uitpuiling.
o Vasculaire stoornissen
o Aangeboren aandoeningen
o MS: multiple sclerose
o Iatrogeen: veroorzaakt door GM of medische behandeling, bv.
operatie, epidurale verdoving.
1.6 Prognose
Hoe hoger het letsel, hoe minder levensjaren de patiënt nog leeft…
Grote impact van de werking van het diafragma en dus ventilator afhankelijk is.
20% sterft aan ademhalingsproblemen (eerste doodsoorzaak) of 12% sterft aan infecties (tweede
doodsoorzaak).
