Samenvatting
Psychologie van de
adolescentie – Wim
EX. 50 vragen
Beyers
- 4 a 5 per hoofdstuk
(uit gezin en internaliserende problemen 5 vragen)
- 2 makkelijke en 2 moeilijke
,Les 1. Inleiding en eerste typering
Welk beeld w opgehangen door de media?
- Hoeveel % van de jongeren komt in contact met de BJZ? (=bijzondere jeugdzorg)
± 1.2% → lijkt veel meer door media
- Gaat het van kwaad naar erger met onze jongeren?
Situering
- Wanneer begint de adolescentie?
± 10j tot ± 23j
- 3 periodes
o Vroege adolescentie: 10-13j
o Midden adolescentie: 13-18j
o Late adolescentie: 18-23j
- ! leeftijdsaanduidingen zijn slechts benaderingen
Terminologie
LEEFTIJD
- Geen waterdicht criterium
- Is vaak enige maatstaf voor status in de maatschappij → verantwoordelijkheden zijn gekoppeld
aan de leeftijden
Bv. politiek stemrecht, films …
We zien twee tendenzen:
- Verlagen leeftijdsgrens in het begin
- Verhogen van leeftijdsgrens op het einde
→ vroeger en langer in de adolescente fase
→ maar niet voor alle jongeren !!
ADOLESCENTIE – PUBERTIJD
Puberteit:
- 1950: periode van lichamelijke veranderingen, waarin geslachtsrijpheid intreedt, en ook de
persoonlijkheid opgebouwd wordt, met de blik naar binnen (12-16j)
- NU: Proces van lichamelijke veranderingen en geslachtsrijping in het begin van de adolescentie,
inclusief de hormonale ontwikkeling + pubergedrag
Adolescentie:
- 1950: periode waarin de jongere zijn of haar plaats in de maatschappij zoekt, met de blik naar
buiten
- NU: hele overgangsperiode tussen kinderjaren en volwassenheid, 10-23j ; alle eerdere
ontwikkelingen integreren tot een coherente identiteit
Opletten:
- Hormonen leiden tot gedrag, maar ook omgekeerd!
,BEGIN EN EINDE
Begin:
- Biologische veranderingen
- Verandering in sociale status
- Veranderingen in het denken
→ Duidelijk
Einde:
- Einde van fulltime scholing
- Bereiken van volwassenehid
- Zelfstandigheid, verantwoordelijkheid …
→ Minder duidelijk
Culturele en geslachtsverschillen hebben ook invloed op begin en einde!!
Beeldvorming
Populaire visie: adolescentie is een moeilijke leeftijd! ; emotionele beroering ; emotionele onrust ;
gedragsproblemen en opstandigheid
→ Klopt niet!
o Te veel aandacht voor oppervlakkige aspecten
o Media: probleemjongeren krijgen teveel aandacht → 20% problemen, maar ook 80%
zonder problemen ~ komen dan niet in de media
o Wetenschap → teveel onterechte veralgemeningen
→ In werkelijkheid: Periode die voor iedereen wat stress oplevert, maar waar bijna iedereen goed
doorheen komt. Sommige jongeren hebben wel grote problemen tijdens de adolescentie
Statistieken:
- 70% vind de moeders de periode van puber en midden-adolescent het moeilijkst id opvoeding
- Algemene tevredenheid jongeren (12-21j): 90% gemiddeld of heel tevreden
…
ALGEMENE CONCLUSIE: jongeren zijn braver dan ooit
3 vragen/opmerkingen:
1. Eenmalige stemmingen/problemen vs langdurige patronen
o Veel uitproberen/experimenteren, weinig echte delinquenten
o Veel wisselende stemmingen, weinig echt delinquenten
o Nieuwe uitdagingen, maar weinig depressieve jongvolwassenen
→ negatieve beeldvorming klopt niet!
2. Spanningen bij nieuwe taken vs spanningen als signalen van gestoorde ontwikkeling
o Stress bij eerste verliefdheid is geen chronische stress
o Chronische stress gaat niet vanzelf over → sommige jongeren hebben wel ernstige
problemen of stoornissen
, 3. Problemen van de adolescentie vs problemen van vóór de adolescentie
o Al heel hun leven antisociaal vs antisociaal vanaf de adolescentie
o Depressieve gevoelens bij 1ste liefdesverdriet zijn geen chronische depressie die stamt uit
de kindertijd
o Tijdens de adolescentie vaak uitvergroting van reeds eerder bestaande problemen
Conclusie:
- Emotionele onrust en probleemgedrag zijn niet normatief of algemeen geldend
- Ernstige emotionele onrust of ernstige gedragsproblemen zijn (bijna) nooit het directe logische
gevolg van de veranderingen in de adolescentie
- Sommige jongeren hebben wel problemen, bij hen gaat er iets fout id ontwikkeling → bijzondere
aandacht
Ontwikkeling
Ontwikkeling
- = de veranderingen in menselijk gedrag ~ leeftijd
- onomkeerbaar, vaste volgorde, onderlinge samenhang, gelijksoortig
Ontwikkelingspsychologie
- = het beschrijven van verandering, opsporen van wetmatigdheden
- Verklaren van ontwikkeling (oorzaak – gevolg)
- Optimaliseren door preventie of interventie
→ intra-individuele ontwikkeling → longitudinaal
→ inter-individuele verschillen in de ontwikkeling → elk individu ontwikkelt zich anders
3 invalshoeken
1. Adolescentie = karakteristieke ontwikkelingsperiodes / fases
2. Ontwikkeling = continu en discontinu
3. Ontwikkeling = interactie tss individu en omgeving
ONTWIKKELINGSPERIODE
- Ontwikkeling kan je best beschrijven in fases:
o = geheel van gedragswijzen typerend voor een bepaald niveau van psychische
ontwikkeling
o Volgen elkaar op in een proces met een vaste volgorde
o Overgangen tss fases zijn duidelijk waarneembaar → hangen zijn met structurele
veranderingen in bv. de hersenen
→ Controversieel, maar behouden
- Adolescentiefase:
o Ontwikkeling van identiteit en autonomie tegenover ouders
o Typische manier van omgaan met gevoelens
o Een bepaald niveau van cognitief functioneren
OF
, - Je je kan ze ook beschrijven in een aantal ontwikkelingstaken:
o = taak die zich aandient op of rond een bepaald tijdstip in het leven van een individu
o Succes → welbevinden → succes in latere taken
o Niet-succesval aanpakken → negatieve gevoelens → afkeuring en problemen
o Thematische indeling
▪ Struggle to develop ego identity
▪ Group identity develops
▪ …
o Indeling naar concrete doelen en gedragingen
▪ Emotioneel onafhankelijk w van ouders
▪ Voorbereiden om in eigen onderhoud te kunnen voorzien
▪ Zichzelf accepteren als man of vrouw
CONTINU EN DISCONTINU
Continue ontwikkeling :
- Voorspelbaarheid van veranderingen
- Analoge mechanismen en processen
- Voorspelbaarheid van relaties tss ene en volgende fase Bv. kindertijd – adolescentie
Discontinu:
- Kwalitatieve verschillen tss fases
- Koerswijzigingen
→ levenslooptrajecten:
- Samenhangende opeenvolgende gebeurtenissen
- Combinaties van continuiteit en discontinuiteit
- Grote varieteit in trajecten
o Positieve keerpunten
o Negatieve acceleratie
- Aandacht voor inderindividuele verschillen in de ontwikkeling!
Plasticiteit:
- Kenmerkt de adolescente ontwikkeling
- ~ positieve keerpunten
- Flexibiliteit
- Terug de oude vorm aannemen
- (verborgen) reserves
Beschermende factoren vs risicofactoren
→ veerkracht → kwetsbaarheid
INDIVIDU EN OMGEVING
Ontwikkelingspsychopathologie
= onderzoek over omstandigheden waaronder stoornissen id ontwikkeling optreden, in stand blijven of
verdwijnen
Psychologie van de
adolescentie – Wim
EX. 50 vragen
Beyers
- 4 a 5 per hoofdstuk
(uit gezin en internaliserende problemen 5 vragen)
- 2 makkelijke en 2 moeilijke
,Les 1. Inleiding en eerste typering
Welk beeld w opgehangen door de media?
- Hoeveel % van de jongeren komt in contact met de BJZ? (=bijzondere jeugdzorg)
± 1.2% → lijkt veel meer door media
- Gaat het van kwaad naar erger met onze jongeren?
Situering
- Wanneer begint de adolescentie?
± 10j tot ± 23j
- 3 periodes
o Vroege adolescentie: 10-13j
o Midden adolescentie: 13-18j
o Late adolescentie: 18-23j
- ! leeftijdsaanduidingen zijn slechts benaderingen
Terminologie
LEEFTIJD
- Geen waterdicht criterium
- Is vaak enige maatstaf voor status in de maatschappij → verantwoordelijkheden zijn gekoppeld
aan de leeftijden
Bv. politiek stemrecht, films …
We zien twee tendenzen:
- Verlagen leeftijdsgrens in het begin
- Verhogen van leeftijdsgrens op het einde
→ vroeger en langer in de adolescente fase
→ maar niet voor alle jongeren !!
ADOLESCENTIE – PUBERTIJD
Puberteit:
- 1950: periode van lichamelijke veranderingen, waarin geslachtsrijpheid intreedt, en ook de
persoonlijkheid opgebouwd wordt, met de blik naar binnen (12-16j)
- NU: Proces van lichamelijke veranderingen en geslachtsrijping in het begin van de adolescentie,
inclusief de hormonale ontwikkeling + pubergedrag
Adolescentie:
- 1950: periode waarin de jongere zijn of haar plaats in de maatschappij zoekt, met de blik naar
buiten
- NU: hele overgangsperiode tussen kinderjaren en volwassenheid, 10-23j ; alle eerdere
ontwikkelingen integreren tot een coherente identiteit
Opletten:
- Hormonen leiden tot gedrag, maar ook omgekeerd!
,BEGIN EN EINDE
Begin:
- Biologische veranderingen
- Verandering in sociale status
- Veranderingen in het denken
→ Duidelijk
Einde:
- Einde van fulltime scholing
- Bereiken van volwassenehid
- Zelfstandigheid, verantwoordelijkheid …
→ Minder duidelijk
Culturele en geslachtsverschillen hebben ook invloed op begin en einde!!
Beeldvorming
Populaire visie: adolescentie is een moeilijke leeftijd! ; emotionele beroering ; emotionele onrust ;
gedragsproblemen en opstandigheid
→ Klopt niet!
o Te veel aandacht voor oppervlakkige aspecten
o Media: probleemjongeren krijgen teveel aandacht → 20% problemen, maar ook 80%
zonder problemen ~ komen dan niet in de media
o Wetenschap → teveel onterechte veralgemeningen
→ In werkelijkheid: Periode die voor iedereen wat stress oplevert, maar waar bijna iedereen goed
doorheen komt. Sommige jongeren hebben wel grote problemen tijdens de adolescentie
Statistieken:
- 70% vind de moeders de periode van puber en midden-adolescent het moeilijkst id opvoeding
- Algemene tevredenheid jongeren (12-21j): 90% gemiddeld of heel tevreden
…
ALGEMENE CONCLUSIE: jongeren zijn braver dan ooit
3 vragen/opmerkingen:
1. Eenmalige stemmingen/problemen vs langdurige patronen
o Veel uitproberen/experimenteren, weinig echte delinquenten
o Veel wisselende stemmingen, weinig echt delinquenten
o Nieuwe uitdagingen, maar weinig depressieve jongvolwassenen
→ negatieve beeldvorming klopt niet!
2. Spanningen bij nieuwe taken vs spanningen als signalen van gestoorde ontwikkeling
o Stress bij eerste verliefdheid is geen chronische stress
o Chronische stress gaat niet vanzelf over → sommige jongeren hebben wel ernstige
problemen of stoornissen
, 3. Problemen van de adolescentie vs problemen van vóór de adolescentie
o Al heel hun leven antisociaal vs antisociaal vanaf de adolescentie
o Depressieve gevoelens bij 1ste liefdesverdriet zijn geen chronische depressie die stamt uit
de kindertijd
o Tijdens de adolescentie vaak uitvergroting van reeds eerder bestaande problemen
Conclusie:
- Emotionele onrust en probleemgedrag zijn niet normatief of algemeen geldend
- Ernstige emotionele onrust of ernstige gedragsproblemen zijn (bijna) nooit het directe logische
gevolg van de veranderingen in de adolescentie
- Sommige jongeren hebben wel problemen, bij hen gaat er iets fout id ontwikkeling → bijzondere
aandacht
Ontwikkeling
Ontwikkeling
- = de veranderingen in menselijk gedrag ~ leeftijd
- onomkeerbaar, vaste volgorde, onderlinge samenhang, gelijksoortig
Ontwikkelingspsychologie
- = het beschrijven van verandering, opsporen van wetmatigdheden
- Verklaren van ontwikkeling (oorzaak – gevolg)
- Optimaliseren door preventie of interventie
→ intra-individuele ontwikkeling → longitudinaal
→ inter-individuele verschillen in de ontwikkeling → elk individu ontwikkelt zich anders
3 invalshoeken
1. Adolescentie = karakteristieke ontwikkelingsperiodes / fases
2. Ontwikkeling = continu en discontinu
3. Ontwikkeling = interactie tss individu en omgeving
ONTWIKKELINGSPERIODE
- Ontwikkeling kan je best beschrijven in fases:
o = geheel van gedragswijzen typerend voor een bepaald niveau van psychische
ontwikkeling
o Volgen elkaar op in een proces met een vaste volgorde
o Overgangen tss fases zijn duidelijk waarneembaar → hangen zijn met structurele
veranderingen in bv. de hersenen
→ Controversieel, maar behouden
- Adolescentiefase:
o Ontwikkeling van identiteit en autonomie tegenover ouders
o Typische manier van omgaan met gevoelens
o Een bepaald niveau van cognitief functioneren
OF
, - Je je kan ze ook beschrijven in een aantal ontwikkelingstaken:
o = taak die zich aandient op of rond een bepaald tijdstip in het leven van een individu
o Succes → welbevinden → succes in latere taken
o Niet-succesval aanpakken → negatieve gevoelens → afkeuring en problemen
o Thematische indeling
▪ Struggle to develop ego identity
▪ Group identity develops
▪ …
o Indeling naar concrete doelen en gedragingen
▪ Emotioneel onafhankelijk w van ouders
▪ Voorbereiden om in eigen onderhoud te kunnen voorzien
▪ Zichzelf accepteren als man of vrouw
CONTINU EN DISCONTINU
Continue ontwikkeling :
- Voorspelbaarheid van veranderingen
- Analoge mechanismen en processen
- Voorspelbaarheid van relaties tss ene en volgende fase Bv. kindertijd – adolescentie
Discontinu:
- Kwalitatieve verschillen tss fases
- Koerswijzigingen
→ levenslooptrajecten:
- Samenhangende opeenvolgende gebeurtenissen
- Combinaties van continuiteit en discontinuiteit
- Grote varieteit in trajecten
o Positieve keerpunten
o Negatieve acceleratie
- Aandacht voor inderindividuele verschillen in de ontwikkeling!
Plasticiteit:
- Kenmerkt de adolescente ontwikkeling
- ~ positieve keerpunten
- Flexibiliteit
- Terug de oude vorm aannemen
- (verborgen) reserves
Beschermende factoren vs risicofactoren
→ veerkracht → kwetsbaarheid
INDIVIDU EN OMGEVING
Ontwikkelingspsychopathologie
= onderzoek over omstandigheden waaronder stoornissen id ontwikkeling optreden, in stand blijven of
verdwijnen
