Ylona Rubben
Gedragsneurowetenschappen
= wetenschappelijke studie van het gedrag begrepen vanuit de werking van de
hersenen (in interactie met de omgeving)
- Vanuit het gezonde brein & het beschadigde brein
Het menselijk brein = informatieverwerkend orgaan, verwerkingscapaciteit is
gelimiteerd
Hersenen hebben ruimte nodig om optimaal te evolueren (lang-evolutie)
HOOFDSTUK 1: Conceptueel neurowetenschappelijk kader
→ kader: schetsen hoe hersenen bestuderen.
Hersenen→ onderdeel van zenuwstelsel
- Houden ons alert om te reageren op wereld om ons heen.
- Vormen het centrum van uitgebreid en ingewikkeld (neuronaal)
communicatienetwerk, dat constant informatie verzamelt over ons
lichaam en onze omgeving.
- Terwijl informatie verwerkt en interpreteert wordt→ gewaarwordingen
van beelden en geluiden, emoties en gedachten, taal gemaakt.
- Voornaamste taak→ veranderingen in lichaam teweeg te brengen, zoals
kunnen bewegen en handelingen uitvoeren.
- Leven→ essentiële functies als hartslag en ademhaling worden door
zenuwstelsel gecontroleerd.
Hersenen→ werkt niet alleen door genetische codes, maar heeft ook
omgeving nodig om adequaat te werken (belang interactie
omgeving).
Hersenen + ruggengraat→ controleren werking zenuwstelsel.
Bewuste en onbewuste (gedrag) wordt gecontroleerd. In hersenen
miljarden zenuwcellen.
➔ Bouwstenen hersenen→ zenuwcellen (neuronen) omringd door
steuncellen. Steuncellen zorgen voor bescherming + steun van
neuronen.
Elke zenuwcel via uitlopers contact maken met duizenden andere zenuwcellen.
Geheel→ zeer ingewikkeld netwerk van onvoorstelbaar groot aantal
verbindingen en contacten.
Het menselijk brein→ Informatieverwerkend orgaan (complex orgaansysteem).
Informatie uit omgeving opnemen om adequaat gedrag te begrijpen.
➔ Mond van brein = zintuigen: floept alle informatie die zich in omgeving
vind via heel wat informatie van zintuigen.
1
,Ylona Rubben
Zintuigen actief→ werken altijd, krijgen prikkels binnen specifiek voor dat
zintuig.
Multi- tasking→ gevaarlijk limiet op dingen tegelijk doen, hoe meer dingen
tegelijk, hoe meer kans handeling fout kan verkrijgen.
Hoeveelheid van informatieverwerking heeft echter beperkingen→ niet alle
informatie tegelijkertijd kunnen verwerken→ ‘multi-tasken’ niet altijd efficiënt
+fouten in handelen optreden.
Verwerkingscapaciteit is niet ongelimiteerd. (Limitatie op verwerken van
prikkels)
➔ filmpje: neergeschoten in rechtbank→ Niet zien wij schiet als
dit wordt aangegeven wie gaan je hersenen dit opslaan en
ga je het elke keer wel zien.
➔ Goochelaars→ mensen kunnen niet alle informatie tegelijk
verwerkt krijgen wat de goochelaar doet + veranderingen in
de omgeving.
Een conceptueel biopsychosociaal kader voor het begrijpen van
Hersenen-Gedrag relaties
Kader dat ons helpt kijken naar werking van ons brein (zenuwstelsel)
→ blok stelt brein en ruggenmerg voor.
Organismen hebben bepaalde verschijningsvorm (fenotype) die afhangt van
genetische opmaak (genotype of endogenotype of endogeen) en omgeving
(exo fenotype of exogeen).
INTERACTIES:
● Omgeving (exogeen)
○ Processen buiten kader die altijd interactie/
weerslag hebben op werking binnenin
orgaansysteem.
● Genetisch (endogeen)
○ Geel→ alles binnen de hersenen: endogene
factoren.
■ Mechanische processen, biologische en
genetische processen.
● Tijd
○ Hersenen als orgaan veranderen doorheen tijd.
■ over generaties heen (fylogenese)
■ veranderingen tijdens de individuele
levensloop (ontogenese)
■ veranderingen van moment tot moment
(plasticiteit).
2
,Ylona Rubben
Exogeen & endogeen altijd op elkaar afgestemd + alle 3 factoren altijd in
interactie met elkaar. (tijdsdimensie dus ook belangrijke onafhankelijke
variabele)
Systematisch bespreken van lagen→ realiteit op verschillende niveaus
beschreven kan worden georganiseerd in gelaagde niveaus. Elk
beschrijvingsniveau ligt ander aspect toe, ook al zijn verschillende niveaus
onderling gerelateerd.
Componenten geleidelijk opgebouwd door principes van evolutie in richting
van toenemende complexiteit.
(cellulair niveau) Cellulaire
neurofysiologie→ werking van
zenuwcellen.
Celniveau→ Microscopisch kijken naar
werking van cel: endogene en exogene
invloed + invloed van tijd op cel.
➔ Niveau van zenuwcellen: hoe zit
deze in elkaar, de bouw + werking
(zenuwen altijd actief, signalen
verzenden van een naar andere cel).
➔ Zenuwcellen (biologische
basiseenheid)→ hersenen informatie
verwerken + gedrag stellen.
Over seconden (tijd) heen
hersencellen telkens veranderen→
plasticiteit van de hersenen.
Hersenen veranderen op
endogene basis maar wordt ook
beïnvloed door exogeen.
Neuroplasticiteit→ hoe kennis- en
ervaringsnetwerken in hersenen
veranderen door organisatie en reorganisatie in reactie op ervaring en
sensorische stimulering.
Zenuwcellen vormen samen neurale circuits→ maken deel uit van
orgaansysteem zoals zenuwstelsel→ verder vele circuits (oa in hersenen)
3
, Ylona Rubben
Verbindingen→ neurale circuits.
Verbindingen samen→ hersenen.
Bouw van hersenen.
Beter zicht op bouw van brein→ beeldvorming van hersenen.
Circuits→ zorgen dat we bepaalde gedragsfuncties kunnen
uitvoeren.
Onderliggende blokken (neurale circuits) verklaren
gedragsniveau.
Gedragsfuncties stellen ons in staat om
activiteiten in dagelijks leven uit te voeren.
Gedragsfuncties→ complex.
Sensorimotorisch- Cognitie- emotie → door
hersenen gecreëerd als gedrag.
Meten naar wat iemand kijkt, wat zich kan
herinneren van een geheugentest,...
Activiteiten uitvoeren in dagelijkse leven
(zelfstandig functioneren)→ deelnemen
aan maatschappij: rol opnemen.
Van laag naar heel hoog complex niveau→
hiërarchisch.
4
Gedragsneurowetenschappen
= wetenschappelijke studie van het gedrag begrepen vanuit de werking van de
hersenen (in interactie met de omgeving)
- Vanuit het gezonde brein & het beschadigde brein
Het menselijk brein = informatieverwerkend orgaan, verwerkingscapaciteit is
gelimiteerd
Hersenen hebben ruimte nodig om optimaal te evolueren (lang-evolutie)
HOOFDSTUK 1: Conceptueel neurowetenschappelijk kader
→ kader: schetsen hoe hersenen bestuderen.
Hersenen→ onderdeel van zenuwstelsel
- Houden ons alert om te reageren op wereld om ons heen.
- Vormen het centrum van uitgebreid en ingewikkeld (neuronaal)
communicatienetwerk, dat constant informatie verzamelt over ons
lichaam en onze omgeving.
- Terwijl informatie verwerkt en interpreteert wordt→ gewaarwordingen
van beelden en geluiden, emoties en gedachten, taal gemaakt.
- Voornaamste taak→ veranderingen in lichaam teweeg te brengen, zoals
kunnen bewegen en handelingen uitvoeren.
- Leven→ essentiële functies als hartslag en ademhaling worden door
zenuwstelsel gecontroleerd.
Hersenen→ werkt niet alleen door genetische codes, maar heeft ook
omgeving nodig om adequaat te werken (belang interactie
omgeving).
Hersenen + ruggengraat→ controleren werking zenuwstelsel.
Bewuste en onbewuste (gedrag) wordt gecontroleerd. In hersenen
miljarden zenuwcellen.
➔ Bouwstenen hersenen→ zenuwcellen (neuronen) omringd door
steuncellen. Steuncellen zorgen voor bescherming + steun van
neuronen.
Elke zenuwcel via uitlopers contact maken met duizenden andere zenuwcellen.
Geheel→ zeer ingewikkeld netwerk van onvoorstelbaar groot aantal
verbindingen en contacten.
Het menselijk brein→ Informatieverwerkend orgaan (complex orgaansysteem).
Informatie uit omgeving opnemen om adequaat gedrag te begrijpen.
➔ Mond van brein = zintuigen: floept alle informatie die zich in omgeving
vind via heel wat informatie van zintuigen.
1
,Ylona Rubben
Zintuigen actief→ werken altijd, krijgen prikkels binnen specifiek voor dat
zintuig.
Multi- tasking→ gevaarlijk limiet op dingen tegelijk doen, hoe meer dingen
tegelijk, hoe meer kans handeling fout kan verkrijgen.
Hoeveelheid van informatieverwerking heeft echter beperkingen→ niet alle
informatie tegelijkertijd kunnen verwerken→ ‘multi-tasken’ niet altijd efficiënt
+fouten in handelen optreden.
Verwerkingscapaciteit is niet ongelimiteerd. (Limitatie op verwerken van
prikkels)
➔ filmpje: neergeschoten in rechtbank→ Niet zien wij schiet als
dit wordt aangegeven wie gaan je hersenen dit opslaan en
ga je het elke keer wel zien.
➔ Goochelaars→ mensen kunnen niet alle informatie tegelijk
verwerkt krijgen wat de goochelaar doet + veranderingen in
de omgeving.
Een conceptueel biopsychosociaal kader voor het begrijpen van
Hersenen-Gedrag relaties
Kader dat ons helpt kijken naar werking van ons brein (zenuwstelsel)
→ blok stelt brein en ruggenmerg voor.
Organismen hebben bepaalde verschijningsvorm (fenotype) die afhangt van
genetische opmaak (genotype of endogenotype of endogeen) en omgeving
(exo fenotype of exogeen).
INTERACTIES:
● Omgeving (exogeen)
○ Processen buiten kader die altijd interactie/
weerslag hebben op werking binnenin
orgaansysteem.
● Genetisch (endogeen)
○ Geel→ alles binnen de hersenen: endogene
factoren.
■ Mechanische processen, biologische en
genetische processen.
● Tijd
○ Hersenen als orgaan veranderen doorheen tijd.
■ over generaties heen (fylogenese)
■ veranderingen tijdens de individuele
levensloop (ontogenese)
■ veranderingen van moment tot moment
(plasticiteit).
2
,Ylona Rubben
Exogeen & endogeen altijd op elkaar afgestemd + alle 3 factoren altijd in
interactie met elkaar. (tijdsdimensie dus ook belangrijke onafhankelijke
variabele)
Systematisch bespreken van lagen→ realiteit op verschillende niveaus
beschreven kan worden georganiseerd in gelaagde niveaus. Elk
beschrijvingsniveau ligt ander aspect toe, ook al zijn verschillende niveaus
onderling gerelateerd.
Componenten geleidelijk opgebouwd door principes van evolutie in richting
van toenemende complexiteit.
(cellulair niveau) Cellulaire
neurofysiologie→ werking van
zenuwcellen.
Celniveau→ Microscopisch kijken naar
werking van cel: endogene en exogene
invloed + invloed van tijd op cel.
➔ Niveau van zenuwcellen: hoe zit
deze in elkaar, de bouw + werking
(zenuwen altijd actief, signalen
verzenden van een naar andere cel).
➔ Zenuwcellen (biologische
basiseenheid)→ hersenen informatie
verwerken + gedrag stellen.
Over seconden (tijd) heen
hersencellen telkens veranderen→
plasticiteit van de hersenen.
Hersenen veranderen op
endogene basis maar wordt ook
beïnvloed door exogeen.
Neuroplasticiteit→ hoe kennis- en
ervaringsnetwerken in hersenen
veranderen door organisatie en reorganisatie in reactie op ervaring en
sensorische stimulering.
Zenuwcellen vormen samen neurale circuits→ maken deel uit van
orgaansysteem zoals zenuwstelsel→ verder vele circuits (oa in hersenen)
3
, Ylona Rubben
Verbindingen→ neurale circuits.
Verbindingen samen→ hersenen.
Bouw van hersenen.
Beter zicht op bouw van brein→ beeldvorming van hersenen.
Circuits→ zorgen dat we bepaalde gedragsfuncties kunnen
uitvoeren.
Onderliggende blokken (neurale circuits) verklaren
gedragsniveau.
Gedragsfuncties stellen ons in staat om
activiteiten in dagelijks leven uit te voeren.
Gedragsfuncties→ complex.
Sensorimotorisch- Cognitie- emotie → door
hersenen gecreëerd als gedrag.
Meten naar wat iemand kijkt, wat zich kan
herinneren van een geheugentest,...
Activiteiten uitvoeren in dagelijkse leven
(zelfstandig functioneren)→ deelnemen
aan maatschappij: rol opnemen.
Van laag naar heel hoog complex niveau→
hiërarchisch.
4
