MONDZIEKTEN, KAAK- EN AANGEZICHTSCHIRURGIE – WILLAERT R.
Leerstof = slides lessen
Geen examenvragenlijst meer, wel vragen in die aard mogelijk, vnl klinische insteek
Gouden standaard beeldvorming: RX-OPG (orthopantomogram)
Vragen: schriftelijk, open vragen en staan op 20 punten
H1: PROPEDEUTICA/INLEIDING
Geen grote vragen uit dit hoofdstuk. Inhoud en terminologie zijn wel basiskennis om de
rest vd cursus te begrijpen, maar er komen geen directe vragen over!
• Beeldvorming
o RX-OPG (RX orthopantomogram): gouden standaard, meest gebruikt
▪ Stralingsdosis: 15 µSv ( tandfilm 1 µSv)
o RX-CBCT (comb beam CT)
▪ Stralingsdosis: 100 µSv tot 700 µSv (afhankelijk van FOV)
▪ Kinderen met nood aan large FOV: schildklier beschermen + loodbril
▪ FOV = field of view!
o Stralingsblootstelling van dentale beeldvorming = ±2D natuurlijke
achtergrondstraling of een vlucht van 2-4h
→ geen loodschilden meer gebruikt voor bescherming foetus
• Lokale anesthesie: bv. xylocaïne, mepivacaïne (z A), articaïne
o Vaak gebruikt
o +: niet nuchter + pt kan snel nr huis
o Vaak + adrenaline: lokale anesthesie blijft beter ter plaatse + werkt langer
• IV-sedatie: dormicum + fentanyl
o Lokaal niet mogelijk of pt te angstig
o Monitoring: BD, O2, capnografie
o Nuchter!
• Vaak ingenieurswetenschappen nodig bij MKA
o Virtuele transplantatie hoektand: 3D geprinte replica gebruikt als chirurgische mal
Anatomie
• Cranio-faciaal evenwicht (TMJ-gewricht)
o Mandibula
▪ enige bot dat los is in cranio-faciaal complex
▪ Ophanging door 2 condyli onder os temporale
▪ Onderste gelaats1/3
▪ Pijnproblematiek = frequent: ¼ alle raadplegingen
o Mondopening: rotatie → translatie
▪ Discus blijft zitten tot 3cm → verschuiving discus: mond verder open
1
,• Tandbogen
o Volwassenen: kwadrant 1 – 4: begint L-boven met klok mee
Kinderen: kwadrant 5 – 8: begint L-boven met klok mee
o Distaal: meer nr achter in mond, mediaal meer nr middellijn
o Labiaal = tussen tanden en lippen
o Buccaal = tussen tanden en wang
o Linguaal = zijde vd tong
• Tandnummering
o Kinderen: Romeinse cijfers, kleine letters, GEEN premolaren,
Volwassenen: arabische cijfers
o Eerste cijfer = kwadrant
Tweede cijfer = tandnummer
bv. eerste molaar R-bovenkaak: 16
o I = incisivi = snijtanden
C = canini = hoektanden
P = premolaren
M = molaren
• Faciale architectuur: gepneumatiseerde structuur
o Kinderen hebben geen sinussen: pas ° tss 8-15 jaar
o Soms bepaalde sinussen niet aanwezig of soms heel groot aangelegd
o Grotere sinussen → betere bescherming hersenen
• Vascularisatie vh gelaat
o Fors gevasculariseerd → goede + snelle genezing
o Nadeel: frequent nabloedingen
o Frequente bloedingsplaatsen: neus (a. sphenopalatina) en orbita
bv. val + anticoagulantie bij oude mensen → hematoom achter/in orbita
2
,• Innervatie gelaat:
o n. V (= n. trigeminus)
▪ Sensibele innervatie + motorische tak voor kauwspieren
▪ Takken:
➢ n. ophtalmica
➢ n. maxillaris
➢ n. mandibularis: tanden, onderkaak, tong voorste 2/3
▪ Homunculus: gelaat enorm goed vertegenwoordigd
o n. VII (= n. facialis)
▪ alle mimische spieren
▪ cave: pre- en infra-orbiculaire ingrepen kunnen effect hebben op n. facialis
→ een gezwel voor het oor niet zomaar wegnemen, want n. facialis ligt daar! Eerst relatie gezwel en
n. facialis weten voor je het wegneemt
• Musculatuur
o Kauwspieren: n. VII (= facialis)
▪ beschadigd: aangezichtsverlamming (moeilijk eten, niet lachen, ogen niet kunnen sluiten)
▪ Sluiters sterker dan opener (gemiddeld 800N)
Sluiters Openers
- M. temporalis - M. pterygoideus lateralis
- M. masseter - M. mylohyoideus
- M. pterygoideus medialis - M. digastricus
- M. geniohyoideus
o Mimische spieren: n. V (= trigeminus)
• Anatomie vd tand
o Kroon
o Wortel
o Tandpulpa → binnenin: zenuwen + BV
→ avasculaire tand: kanaalbehandeling = zenuw + BV wegnemen en
opvullen → blijft even sterk, maar infecties voorkomen!
o Tandvlees
• Huidlijnen van Langer = RSTL (relaxed skin tension lines)
o Toegang tot gelaat volgens deze huidlijnen (→ littekens goed verbergen)
3
, Foto’s behorend bij anatomie:
4
Leerstof = slides lessen
Geen examenvragenlijst meer, wel vragen in die aard mogelijk, vnl klinische insteek
Gouden standaard beeldvorming: RX-OPG (orthopantomogram)
Vragen: schriftelijk, open vragen en staan op 20 punten
H1: PROPEDEUTICA/INLEIDING
Geen grote vragen uit dit hoofdstuk. Inhoud en terminologie zijn wel basiskennis om de
rest vd cursus te begrijpen, maar er komen geen directe vragen over!
• Beeldvorming
o RX-OPG (RX orthopantomogram): gouden standaard, meest gebruikt
▪ Stralingsdosis: 15 µSv ( tandfilm 1 µSv)
o RX-CBCT (comb beam CT)
▪ Stralingsdosis: 100 µSv tot 700 µSv (afhankelijk van FOV)
▪ Kinderen met nood aan large FOV: schildklier beschermen + loodbril
▪ FOV = field of view!
o Stralingsblootstelling van dentale beeldvorming = ±2D natuurlijke
achtergrondstraling of een vlucht van 2-4h
→ geen loodschilden meer gebruikt voor bescherming foetus
• Lokale anesthesie: bv. xylocaïne, mepivacaïne (z A), articaïne
o Vaak gebruikt
o +: niet nuchter + pt kan snel nr huis
o Vaak + adrenaline: lokale anesthesie blijft beter ter plaatse + werkt langer
• IV-sedatie: dormicum + fentanyl
o Lokaal niet mogelijk of pt te angstig
o Monitoring: BD, O2, capnografie
o Nuchter!
• Vaak ingenieurswetenschappen nodig bij MKA
o Virtuele transplantatie hoektand: 3D geprinte replica gebruikt als chirurgische mal
Anatomie
• Cranio-faciaal evenwicht (TMJ-gewricht)
o Mandibula
▪ enige bot dat los is in cranio-faciaal complex
▪ Ophanging door 2 condyli onder os temporale
▪ Onderste gelaats1/3
▪ Pijnproblematiek = frequent: ¼ alle raadplegingen
o Mondopening: rotatie → translatie
▪ Discus blijft zitten tot 3cm → verschuiving discus: mond verder open
1
,• Tandbogen
o Volwassenen: kwadrant 1 – 4: begint L-boven met klok mee
Kinderen: kwadrant 5 – 8: begint L-boven met klok mee
o Distaal: meer nr achter in mond, mediaal meer nr middellijn
o Labiaal = tussen tanden en lippen
o Buccaal = tussen tanden en wang
o Linguaal = zijde vd tong
• Tandnummering
o Kinderen: Romeinse cijfers, kleine letters, GEEN premolaren,
Volwassenen: arabische cijfers
o Eerste cijfer = kwadrant
Tweede cijfer = tandnummer
bv. eerste molaar R-bovenkaak: 16
o I = incisivi = snijtanden
C = canini = hoektanden
P = premolaren
M = molaren
• Faciale architectuur: gepneumatiseerde structuur
o Kinderen hebben geen sinussen: pas ° tss 8-15 jaar
o Soms bepaalde sinussen niet aanwezig of soms heel groot aangelegd
o Grotere sinussen → betere bescherming hersenen
• Vascularisatie vh gelaat
o Fors gevasculariseerd → goede + snelle genezing
o Nadeel: frequent nabloedingen
o Frequente bloedingsplaatsen: neus (a. sphenopalatina) en orbita
bv. val + anticoagulantie bij oude mensen → hematoom achter/in orbita
2
,• Innervatie gelaat:
o n. V (= n. trigeminus)
▪ Sensibele innervatie + motorische tak voor kauwspieren
▪ Takken:
➢ n. ophtalmica
➢ n. maxillaris
➢ n. mandibularis: tanden, onderkaak, tong voorste 2/3
▪ Homunculus: gelaat enorm goed vertegenwoordigd
o n. VII (= n. facialis)
▪ alle mimische spieren
▪ cave: pre- en infra-orbiculaire ingrepen kunnen effect hebben op n. facialis
→ een gezwel voor het oor niet zomaar wegnemen, want n. facialis ligt daar! Eerst relatie gezwel en
n. facialis weten voor je het wegneemt
• Musculatuur
o Kauwspieren: n. VII (= facialis)
▪ beschadigd: aangezichtsverlamming (moeilijk eten, niet lachen, ogen niet kunnen sluiten)
▪ Sluiters sterker dan opener (gemiddeld 800N)
Sluiters Openers
- M. temporalis - M. pterygoideus lateralis
- M. masseter - M. mylohyoideus
- M. pterygoideus medialis - M. digastricus
- M. geniohyoideus
o Mimische spieren: n. V (= trigeminus)
• Anatomie vd tand
o Kroon
o Wortel
o Tandpulpa → binnenin: zenuwen + BV
→ avasculaire tand: kanaalbehandeling = zenuw + BV wegnemen en
opvullen → blijft even sterk, maar infecties voorkomen!
o Tandvlees
• Huidlijnen van Langer = RSTL (relaxed skin tension lines)
o Toegang tot gelaat volgens deze huidlijnen (→ littekens goed verbergen)
3
, Foto’s behorend bij anatomie:
4
