Samenvatting mens en maatschappij
Het Matteuseffect
aan wie heeft zal gegeven worden, en hij zal overvloed hebben; maar wie niets heeft zal ook
het weinige afgenomen worden van wat hij bezit’(Mt: 13, 12).
Pensioen
Uit onderzoek blijkt dat hoger opgeleiden langer leven dan lager opgeleiden waardoor zij
langer genieten van hun pensioen. Ook het pensioensparen is er aan onderhevig, het zijn
meestal de rijksten die zo een extra pensioen kunnen opbouwen.
Kinderbijslag
Kinderen van hoger opgeleiden krijgen zelf ook een goede opleiding en studeren meestal
ook veel langer dan kinderen van laag opgeleiden. Hierdoor krijgen de ouders ook langer
kinderbijslag. De hoger opgeleiden hebben meestal ook een hoger inkomen waardoor ze de
kinderbijslag eigenlijk niet zo hard nodig hebben. De lager opgeleiden betaalt met zijn lager
inkomen via belastingen onrechtstreeks wel mee aan dat hoger kinderbijslagbedrag van de
hoger opgeleide maar profiteert er zelf veel minder van.
Doktersbijdragen
Deze bijdragen zijn voor iedereen gelijkgesteld. Voor wie veel verdient is dit maar een klein
aandeel in vergelijking met zijn inkomen, voor wie het moeilijk heeft om maandelijks rond te
komen is dit wel een groot bedrag. Juist deze groep, die het het moeilijkst heeft om de
eindjes aan elkaar te knopen, maakt het meest gebruik van de gezondheidszorg. Deze
vaststelling heeft geleid tot het ontstaan van de maximumfactuur.
Fiscale aftrekposten
Wie belastingen betaalt kan het te betalen bedrag beperken door veel aftrekposten, zoals
leningen voor een huis, pensioensparen, kinderopvang, dienstencheques enz., op zijn
belastingaangifte in te vullen. Maar wie niet bij de hogere inkomens behoort kan geen huis
kopen, niet sparen voor een pensioen, vangt zijn kinderen meestal zelf op en doet daarbij
nog eens zelf de was en de strijk.
Subsidies
Bij het investeren in energievriendelijke maatregelen, zoals het plaatsen van zonnepanelen
en hoog-rendement verwarmingsketel, kan men subsidies aanvragen. Dit maakt dat de
kosten gedrukt worden voor deze die het financieel moeilijk hebben. In de realiteit ziet men
dat armen daar helemaal geen gebruik van kunnen maken, velen hebben het al moeilijk om
hun maandelijkse huur en gasfactuur te betalen.
Studiebeurzen
Aangezien kinderen van laaggeschoolde ouders weinig nog aan een opleiding na het
middelbaar beginnen, of ze nu recht hebben op een studiebeurs of niet, komt deze
maatregel vooral ten goede aan de middenklasse.
1 Sociale verbanden
,1.1 Sociale groepen
• een verzameling van mensen met een
• besef van gemeenschappelijke identiteit
een gedeeld waarde- en normenkader
• binnen een sociale groep kunnen ook subgroepen ontstaan
hun waarden en normen kunnen afwijken van de andere groep
1.2 Sociale positie
De plaats die je inneemt in de maatschappij in verhouding tot anderen.
• Student-lector
• Dokter-patient
• Klant-winkelier
• Man-vrouw
• Koning- burger
Bepaalt het sociaal handelen.
Sociale posities zijn
• Toegewezen (zonder persoonlijke inzet, neemt positie in op basis van kenmerken
waar een persoon geen vat op heeft zoals ras, geslacht,…) of verworven (eigen
inspanning, hard werken, diploma’s,…).
• Tijdelijk of levenslang
• Complementair(ene sociale positie kan niet bestaan zonder het andere)
1.3 Sociale rol
1.3.1 Sociale rol en rolverwachting
= verwachting van het gedrag in een bepaalde positie of situatie
• Als men gedrag laar zien dat past bij zijn sociale rol, vertoont men rolgedrag
, •Dit rolgedrag = geïnstitutionaliseerd = combinatie van gedragingen
verwachten bij een sociale rol leidt tot gedragspatronen
1.3.2 Kenmerken van een sociale rol
• Sociale rol vloeit voort uit een samenspel van verwachtingen
• Verbonden met cultuur
• Gebaseerd op gewoonteregels (ook conventies genoemd)
• Is aangeleerd, via socialisatie
• Rolattributen: uiterlijke tekenen of andere zaken die behoren tot een rol.
(maken het samenspel met andere makkelijker)
• Statussymbolen: De symbolen die we gebruiken om onze sociale status
(gelinkt een onze rol) kenbaar te maken.
(onderhevig aan tijd, cultuur en plaats)
• Sociale rollen zijn dynamisch (veranderend)
• Bepalen ons gedrag
sterke invloed in hoe we ons moeten gedragen
samenleven makkelijker want je weet wat je kan verwachten
Nadelen:
• Oefenen bepaalde dwang uit bij het vervullen van een sociale rol
• beperkt in je individuele vrijheid, je doet aan rolvervulling, je komt uiterlijk
tegemoet aan de verwachtingen die horen bij de sociaale rol = roldistantie
• Rol overidentificatie (= teveel gaan identificeren met één sociale rol)
1.4 Structuren en instituties
1.4.1 Structuren
= betalen doel organisatie
‘Structuur is het geheel van posities en groeperingen en de relatief duurzame relaties die
deze posities en groeperingen onderling verbinden.’
• Elke groepering heeft een structuur
• Er is een duidelijke relatie tussen het doel en de structuur
• Een structuur is niet of nauwelijks aan personen gebonden
• Een structuur is duurzaam maar niet onveranderlijk
• De structuur van een groepering kan mensen uitsluiten.
1.4.2 Instituties
Het Matteuseffect
aan wie heeft zal gegeven worden, en hij zal overvloed hebben; maar wie niets heeft zal ook
het weinige afgenomen worden van wat hij bezit’(Mt: 13, 12).
Pensioen
Uit onderzoek blijkt dat hoger opgeleiden langer leven dan lager opgeleiden waardoor zij
langer genieten van hun pensioen. Ook het pensioensparen is er aan onderhevig, het zijn
meestal de rijksten die zo een extra pensioen kunnen opbouwen.
Kinderbijslag
Kinderen van hoger opgeleiden krijgen zelf ook een goede opleiding en studeren meestal
ook veel langer dan kinderen van laag opgeleiden. Hierdoor krijgen de ouders ook langer
kinderbijslag. De hoger opgeleiden hebben meestal ook een hoger inkomen waardoor ze de
kinderbijslag eigenlijk niet zo hard nodig hebben. De lager opgeleiden betaalt met zijn lager
inkomen via belastingen onrechtstreeks wel mee aan dat hoger kinderbijslagbedrag van de
hoger opgeleide maar profiteert er zelf veel minder van.
Doktersbijdragen
Deze bijdragen zijn voor iedereen gelijkgesteld. Voor wie veel verdient is dit maar een klein
aandeel in vergelijking met zijn inkomen, voor wie het moeilijk heeft om maandelijks rond te
komen is dit wel een groot bedrag. Juist deze groep, die het het moeilijkst heeft om de
eindjes aan elkaar te knopen, maakt het meest gebruik van de gezondheidszorg. Deze
vaststelling heeft geleid tot het ontstaan van de maximumfactuur.
Fiscale aftrekposten
Wie belastingen betaalt kan het te betalen bedrag beperken door veel aftrekposten, zoals
leningen voor een huis, pensioensparen, kinderopvang, dienstencheques enz., op zijn
belastingaangifte in te vullen. Maar wie niet bij de hogere inkomens behoort kan geen huis
kopen, niet sparen voor een pensioen, vangt zijn kinderen meestal zelf op en doet daarbij
nog eens zelf de was en de strijk.
Subsidies
Bij het investeren in energievriendelijke maatregelen, zoals het plaatsen van zonnepanelen
en hoog-rendement verwarmingsketel, kan men subsidies aanvragen. Dit maakt dat de
kosten gedrukt worden voor deze die het financieel moeilijk hebben. In de realiteit ziet men
dat armen daar helemaal geen gebruik van kunnen maken, velen hebben het al moeilijk om
hun maandelijkse huur en gasfactuur te betalen.
Studiebeurzen
Aangezien kinderen van laaggeschoolde ouders weinig nog aan een opleiding na het
middelbaar beginnen, of ze nu recht hebben op een studiebeurs of niet, komt deze
maatregel vooral ten goede aan de middenklasse.
1 Sociale verbanden
,1.1 Sociale groepen
• een verzameling van mensen met een
• besef van gemeenschappelijke identiteit
een gedeeld waarde- en normenkader
• binnen een sociale groep kunnen ook subgroepen ontstaan
hun waarden en normen kunnen afwijken van de andere groep
1.2 Sociale positie
De plaats die je inneemt in de maatschappij in verhouding tot anderen.
• Student-lector
• Dokter-patient
• Klant-winkelier
• Man-vrouw
• Koning- burger
Bepaalt het sociaal handelen.
Sociale posities zijn
• Toegewezen (zonder persoonlijke inzet, neemt positie in op basis van kenmerken
waar een persoon geen vat op heeft zoals ras, geslacht,…) of verworven (eigen
inspanning, hard werken, diploma’s,…).
• Tijdelijk of levenslang
• Complementair(ene sociale positie kan niet bestaan zonder het andere)
1.3 Sociale rol
1.3.1 Sociale rol en rolverwachting
= verwachting van het gedrag in een bepaalde positie of situatie
• Als men gedrag laar zien dat past bij zijn sociale rol, vertoont men rolgedrag
, •Dit rolgedrag = geïnstitutionaliseerd = combinatie van gedragingen
verwachten bij een sociale rol leidt tot gedragspatronen
1.3.2 Kenmerken van een sociale rol
• Sociale rol vloeit voort uit een samenspel van verwachtingen
• Verbonden met cultuur
• Gebaseerd op gewoonteregels (ook conventies genoemd)
• Is aangeleerd, via socialisatie
• Rolattributen: uiterlijke tekenen of andere zaken die behoren tot een rol.
(maken het samenspel met andere makkelijker)
• Statussymbolen: De symbolen die we gebruiken om onze sociale status
(gelinkt een onze rol) kenbaar te maken.
(onderhevig aan tijd, cultuur en plaats)
• Sociale rollen zijn dynamisch (veranderend)
• Bepalen ons gedrag
sterke invloed in hoe we ons moeten gedragen
samenleven makkelijker want je weet wat je kan verwachten
Nadelen:
• Oefenen bepaalde dwang uit bij het vervullen van een sociale rol
• beperkt in je individuele vrijheid, je doet aan rolvervulling, je komt uiterlijk
tegemoet aan de verwachtingen die horen bij de sociaale rol = roldistantie
• Rol overidentificatie (= teveel gaan identificeren met één sociale rol)
1.4 Structuren en instituties
1.4.1 Structuren
= betalen doel organisatie
‘Structuur is het geheel van posities en groeperingen en de relatief duurzame relaties die
deze posities en groeperingen onderling verbinden.’
• Elke groepering heeft een structuur
• Er is een duidelijke relatie tussen het doel en de structuur
• Een structuur is niet of nauwelijks aan personen gebonden
• Een structuur is duurzaam maar niet onveranderlijk
• De structuur van een groepering kan mensen uitsluiten.
1.4.2 Instituties
