De verplichte pensioenverzekeringen
Schets van historische Ambtenaren Werknemers Zelfstandigen
ontwikkeling: ambtenaren o Rijksambtenaren eerste beroepscategorie - eerste helft 19de eeuw o Lange tijd weerstand tegen invoering
met wettelijk ingerichte -nvoorzorgskassen” ingericht door verplichte pensioensverzekering:
pensioenverzekering werkgevers, grote industrieën bieden beroepsethiek van vrijheid en
Bescheiden wedde bood geen occasioneel mogelijkheid tot opbouw verantwoordelijkheid
garantie tegen behoeftigheid na ouderdomsrente; weinig succes wegens te willen geen bijdragen betalen: neemt
einde ambtsuitoefening laag inkomen arbeiders voor verantwoordelijkheidszin en geldmiddelen van
Staat heeft ambtenaren nodig voor bijdragebetaling, lage levensverwachting, zelfstandige weg
werking van de staat: dus je moet … o 1956: Wet betreffende het
ambtenaren tevreden stellen -= door de werkgever georganiseerd ouderdomspensioen der zelfstandigen
Staat verantwoordelijk geacht voor systeem: weinig altruïstisch Richt verplichte verzekering voor
verder levensonderhoud dienaren - ouderdoms- en overlevingspensioenen in,
Rijksambtenaren: in dienst van de - 1850: Oprichting van de Algemene opgevat als “reddingsboei” voor bejaarde en
nationale Staat (later: federale Lijfrentekas behoeftige zelfstandigen
overheid België) - Doel: spaarzin en particuliere eigendom • Zeel lage forfaitaire bedragen, het is
o 21 juli 1844: wet burgerlijke en kerkelijke arbeidersklasse bevorderen, radicalisering enkel een ultimum remedium
pensioenen emancipatiestrijd arbeidersklasse • Afhankelijk van een
Voorziet ouderdomspensioen voor temperen bestaansmiddelenonderzoek
vast benoemde rijksambtenaren - Functie: verlenen staatswaarborg ter • Dus niet zozeer het waarborgen v/d
met leeftijd 65 jaar en 30 jaar uitbetaling ouderdomsrenten opgebouwd levensstandaard; eerder een openbare
dienst, berekend op grond van via voorzorgskassen of bij Algemene onderstand binnen de SZ
gemiddelde wedde laatste 5 Lijfrentekas
dienstjaren, met maximum ¾ - Staatswaarborg: garantie verlenen dat Financiering uitgekeerde pensioenen
referentiewedde of plafondbedrag rente op pensioenleeftijd wordt betaald, middels kapitalisatie bijdragen;
(=> dit geldt nog steeds vandaag: ook al is de voorzorgskas failliet: sociale • MAAR overgangsuitkeringen voor
pensioenleeftijd; loopbaanperiode; vrede behouden oudere zelfstandigen met beperkte
beroepsinkomen; plafonnering) - Voorzorgskassen: in handen van WG’s: bestaansmiddelen gefinancierd middels
KOSTELOOS vaak sjoemelden ze met de kassen solidariteitsbijdragen (van de beroepsactieve
Voorziet overlevingspensioen waardoor de kassen volledig leegraakten bevolking: dus deels repartitie)
weduwe ambtenaar - 1865: omvorming kas tot Algemene • ze hebben namelijk niet kunnen
MITS BIJDRAGEBETALING Spaar- en lijfrentekas sparen voor hun oude dag, aangezien in hun
o Regeling rijksambtenaren nadien model - = door de Staat georganiseerd tijd er geen verplichte verzekering bestond
1
, voor wettelijke pensioenregeling andere systeem: weinig altruïstisch o 1967: invoering “sociaal statuut”
categorieën ambtenaren - 1900: Wet arbeiderspensioenen zelfstandigen, aanleiding tot uitvaardiging
o Sinds 1950: afstemming voorwaarden ter (vrijwillig) nieuw wettelijk kader voor
toekenning en uitbetaling - voorziet subsidie voor personen die rente pensioensverzekering (KB nr. 38)
ouderdomspensioenen ambtenaren op vestigen (systeem boost geven); groeiend
regeling werknemers (stopzetting activiteit) succes regeling, maar uiterst beperkte o Jaren ‘70-’90: einde gebruik
Het blijft aparte wetgeving maar er is wel een stortingen en onbeduidende rente kapitalisatietechniek (1976), koppeling
convergentie tussen beide -1911: Wet houdende invoering verplichte pensioenuitkeringen aan hoogte
pensioensverzekering voor mijnwerkers beroepsinkomsten (1982) (vroeger forfaitair) ,
- Inspireert de algemene …
pensioensverzekering het repartitietechniek zal nu gelden:
- Experiment ter toetsing herverdeling van middelen
verzekeringstechniek: knowhow van
mijnindustrie => men heeft door hoe men o Sinds 1997: “modernisering” van het
bijdrage moet betalen en hoe men stelsel, nieuwe regels inzake pensioenleeftijd,
verplichtingen van WG en WN moet …
afstemmen op elkaar om tot leefbare
spaarboekjes te komen en degelijke rente
op te bouwen
-1924: Wet ter invoering verplichte
pensioensverzekering voor handarbeiders
- Richt verplichte verzekering in voor
arbeiders met beperkt jaarloon, met
blijvende mogelijkheid tot vrijwillige
verzekering voor arbeiders met hoger
jaarloon
- Verleent dekking tegen ouderdom (vanaf
65 jaar) en overleving
- Zowel voor de arbeider zelf als voor de
echtgenoot indien de WN zou overlijden
voor 65 jaar
- Uitkeringen gefinancierd uit bijdragen
2
, arbeiders en werkgevers, met toepassing
“kapitalisatietechniek”
- Voortzetting van spaarmechanisme
opgezet in de 19de E
- Kapitalisatietechniek: iedereen die
verplicht aangesloten moet bijdrage geven
die bijdragen dienen als spaargeld voor de
individuele pensioenrekening; die
pensioenrekening brengt een rente op, dat
wordt toegevoegd bovenop het kapitaal
dat op de rekening staat (individueel
spaarstelsel)
-1925: Wet houdende invoering verplichte
pensioensverzekering bedienden, voorziet
vergelijkbare regeling voor bedienden
-1938: aanpassing wetgeving
arbeiderspensioenen wegens economische
crisis, verhoging ouderdomsrenten mits
onthouding van elke beroepsactiviteit
- Verhoging ouderdomsrenten mits
onthouding van elke beroepsactiviteit: een
opslag bijleggen indien ze niet meer verder
werken (anders geen rente): werkloosheid
inperken (deze logica is afgezwakt in 2014)
-Pensioenen = instrument van
arbeidsmarktbeleid
- Besluitwet 28 december 1944:
consolidatie ontwikkelde systeem, maar
met gebruik “repartitietechniek” ter
onmiddellijke toekenning renteverhoging
-Overheid wil hogere renten toekennen
3
, maar in plaats van hogere bijdragen op te
leggen aan werknemers voor hun eigen
individuele pensioen of via rechtstreekse
subsidiëring, gaat men de
repartitietechniek toe passen. De mensen
die nu werken (= beroepsactieve
bevolking) financieren via bijdragen de
(lopende) pensioenen van mensen die nu
pensioengerechtigd zijn
- Geen individuele pensioenrekening maar
een intergenerationele solidariteit:
solidariteit tussen generaties; bijdragen
voor de financiering v/d
ouderdomspensioenen worden
opgeleverd door de beroepsactieve
bevolking; rechtstreekse aanwending v/h
loon van de actieve bevolking voor de
financiering v/d lopende pensioenen
-Daarom is vergrijzing een probleem: een
kleiner aandeel van de bevolking moet
pensioenen betalen voor een steeds groter
wordende aandeel ouderen
- Financieel probleem: hoe oplossen?
Pensioenleeftijd optrekken
-Verschil tussen kapitalisatietechniek en
repartitietechniek
- Kapitalisatietechniek: sparen voor uw
eigen pensioen via bijdragen
- Repartitietechniek: sociale
zekerheidsbijdragen van actieve bevolking
worden onmiddellijk gebruikt om lopende
pensioenen uit te betalen (dus van
anderen)
4
Schets van historische Ambtenaren Werknemers Zelfstandigen
ontwikkeling: ambtenaren o Rijksambtenaren eerste beroepscategorie - eerste helft 19de eeuw o Lange tijd weerstand tegen invoering
met wettelijk ingerichte -nvoorzorgskassen” ingericht door verplichte pensioensverzekering:
pensioenverzekering werkgevers, grote industrieën bieden beroepsethiek van vrijheid en
Bescheiden wedde bood geen occasioneel mogelijkheid tot opbouw verantwoordelijkheid
garantie tegen behoeftigheid na ouderdomsrente; weinig succes wegens te willen geen bijdragen betalen: neemt
einde ambtsuitoefening laag inkomen arbeiders voor verantwoordelijkheidszin en geldmiddelen van
Staat heeft ambtenaren nodig voor bijdragebetaling, lage levensverwachting, zelfstandige weg
werking van de staat: dus je moet … o 1956: Wet betreffende het
ambtenaren tevreden stellen -= door de werkgever georganiseerd ouderdomspensioen der zelfstandigen
Staat verantwoordelijk geacht voor systeem: weinig altruïstisch Richt verplichte verzekering voor
verder levensonderhoud dienaren - ouderdoms- en overlevingspensioenen in,
Rijksambtenaren: in dienst van de - 1850: Oprichting van de Algemene opgevat als “reddingsboei” voor bejaarde en
nationale Staat (later: federale Lijfrentekas behoeftige zelfstandigen
overheid België) - Doel: spaarzin en particuliere eigendom • Zeel lage forfaitaire bedragen, het is
o 21 juli 1844: wet burgerlijke en kerkelijke arbeidersklasse bevorderen, radicalisering enkel een ultimum remedium
pensioenen emancipatiestrijd arbeidersklasse • Afhankelijk van een
Voorziet ouderdomspensioen voor temperen bestaansmiddelenonderzoek
vast benoemde rijksambtenaren - Functie: verlenen staatswaarborg ter • Dus niet zozeer het waarborgen v/d
met leeftijd 65 jaar en 30 jaar uitbetaling ouderdomsrenten opgebouwd levensstandaard; eerder een openbare
dienst, berekend op grond van via voorzorgskassen of bij Algemene onderstand binnen de SZ
gemiddelde wedde laatste 5 Lijfrentekas
dienstjaren, met maximum ¾ - Staatswaarborg: garantie verlenen dat Financiering uitgekeerde pensioenen
referentiewedde of plafondbedrag rente op pensioenleeftijd wordt betaald, middels kapitalisatie bijdragen;
(=> dit geldt nog steeds vandaag: ook al is de voorzorgskas failliet: sociale • MAAR overgangsuitkeringen voor
pensioenleeftijd; loopbaanperiode; vrede behouden oudere zelfstandigen met beperkte
beroepsinkomen; plafonnering) - Voorzorgskassen: in handen van WG’s: bestaansmiddelen gefinancierd middels
KOSTELOOS vaak sjoemelden ze met de kassen solidariteitsbijdragen (van de beroepsactieve
Voorziet overlevingspensioen waardoor de kassen volledig leegraakten bevolking: dus deels repartitie)
weduwe ambtenaar - 1865: omvorming kas tot Algemene • ze hebben namelijk niet kunnen
MITS BIJDRAGEBETALING Spaar- en lijfrentekas sparen voor hun oude dag, aangezien in hun
o Regeling rijksambtenaren nadien model - = door de Staat georganiseerd tijd er geen verplichte verzekering bestond
1
, voor wettelijke pensioenregeling andere systeem: weinig altruïstisch o 1967: invoering “sociaal statuut”
categorieën ambtenaren - 1900: Wet arbeiderspensioenen zelfstandigen, aanleiding tot uitvaardiging
o Sinds 1950: afstemming voorwaarden ter (vrijwillig) nieuw wettelijk kader voor
toekenning en uitbetaling - voorziet subsidie voor personen die rente pensioensverzekering (KB nr. 38)
ouderdomspensioenen ambtenaren op vestigen (systeem boost geven); groeiend
regeling werknemers (stopzetting activiteit) succes regeling, maar uiterst beperkte o Jaren ‘70-’90: einde gebruik
Het blijft aparte wetgeving maar er is wel een stortingen en onbeduidende rente kapitalisatietechniek (1976), koppeling
convergentie tussen beide -1911: Wet houdende invoering verplichte pensioenuitkeringen aan hoogte
pensioensverzekering voor mijnwerkers beroepsinkomsten (1982) (vroeger forfaitair) ,
- Inspireert de algemene …
pensioensverzekering het repartitietechniek zal nu gelden:
- Experiment ter toetsing herverdeling van middelen
verzekeringstechniek: knowhow van
mijnindustrie => men heeft door hoe men o Sinds 1997: “modernisering” van het
bijdrage moet betalen en hoe men stelsel, nieuwe regels inzake pensioenleeftijd,
verplichtingen van WG en WN moet …
afstemmen op elkaar om tot leefbare
spaarboekjes te komen en degelijke rente
op te bouwen
-1924: Wet ter invoering verplichte
pensioensverzekering voor handarbeiders
- Richt verplichte verzekering in voor
arbeiders met beperkt jaarloon, met
blijvende mogelijkheid tot vrijwillige
verzekering voor arbeiders met hoger
jaarloon
- Verleent dekking tegen ouderdom (vanaf
65 jaar) en overleving
- Zowel voor de arbeider zelf als voor de
echtgenoot indien de WN zou overlijden
voor 65 jaar
- Uitkeringen gefinancierd uit bijdragen
2
, arbeiders en werkgevers, met toepassing
“kapitalisatietechniek”
- Voortzetting van spaarmechanisme
opgezet in de 19de E
- Kapitalisatietechniek: iedereen die
verplicht aangesloten moet bijdrage geven
die bijdragen dienen als spaargeld voor de
individuele pensioenrekening; die
pensioenrekening brengt een rente op, dat
wordt toegevoegd bovenop het kapitaal
dat op de rekening staat (individueel
spaarstelsel)
-1925: Wet houdende invoering verplichte
pensioensverzekering bedienden, voorziet
vergelijkbare regeling voor bedienden
-1938: aanpassing wetgeving
arbeiderspensioenen wegens economische
crisis, verhoging ouderdomsrenten mits
onthouding van elke beroepsactiviteit
- Verhoging ouderdomsrenten mits
onthouding van elke beroepsactiviteit: een
opslag bijleggen indien ze niet meer verder
werken (anders geen rente): werkloosheid
inperken (deze logica is afgezwakt in 2014)
-Pensioenen = instrument van
arbeidsmarktbeleid
- Besluitwet 28 december 1944:
consolidatie ontwikkelde systeem, maar
met gebruik “repartitietechniek” ter
onmiddellijke toekenning renteverhoging
-Overheid wil hogere renten toekennen
3
, maar in plaats van hogere bijdragen op te
leggen aan werknemers voor hun eigen
individuele pensioen of via rechtstreekse
subsidiëring, gaat men de
repartitietechniek toe passen. De mensen
die nu werken (= beroepsactieve
bevolking) financieren via bijdragen de
(lopende) pensioenen van mensen die nu
pensioengerechtigd zijn
- Geen individuele pensioenrekening maar
een intergenerationele solidariteit:
solidariteit tussen generaties; bijdragen
voor de financiering v/d
ouderdomspensioenen worden
opgeleverd door de beroepsactieve
bevolking; rechtstreekse aanwending v/h
loon van de actieve bevolking voor de
financiering v/d lopende pensioenen
-Daarom is vergrijzing een probleem: een
kleiner aandeel van de bevolking moet
pensioenen betalen voor een steeds groter
wordende aandeel ouderen
- Financieel probleem: hoe oplossen?
Pensioenleeftijd optrekken
-Verschil tussen kapitalisatietechniek en
repartitietechniek
- Kapitalisatietechniek: sparen voor uw
eigen pensioen via bijdragen
- Repartitietechniek: sociale
zekerheidsbijdragen van actieve bevolking
worden onmiddellijk gebruikt om lopende
pensioenen uit te betalen (dus van
anderen)
4
