1 What can we learn from a
family history?
Genetische raadpleging
Hoe bereikt men een diagnose?
Anamneses
Nazicht medische dossiers
Stamboom (familiale anamnese)
Klinische evaluatie; klinisch onderzoek
Labo
Geen hospitalisering
Advisering
Raadpleging: mensen zijn niet altijd ziek
Aanvullende investigatied
Genetisch: chromosomenonderzoek, DNA-onderzoek, bloedanalyse
Niet-genetisch: radiologisch onderzoek, verwijzing naar een andere
medische discipline
Symbolen bij stamboom
1 What can we learn from a family history? 1
, Proband: persoon waarover je informatie wilt.
Waarom verwantschap belangrijk: beide ouders kunnen sneller dragers zijn
1 What can we learn from a family history? 2
, Wetten van Mendel
Monogenische aandoening: genetische aandoening als gevolg van defect in een
gen.
Mucoviscidose
Sickel cel
Ziekte van Duchaine
Chorea van Huntington
Bepaalde vormen van borstkanker
Meer dan 6000 andere monogenische aandoeningen
Mendeliaanse overerving:
Autosomaal dominant
Autosomaal recessief
X-gebonden dominant
X-gebonden recessief
Y-gebonden
Voor elk gen op een autosoom heeft elk individu twee exemplaren (allelen)
Homozygoot: beide allelen gelijk
Heterozygoot/samengesteld: verschillend
Een man: een X-chromosoom: hemizygoot
Eem vrouw: twee X-chromosomen, maar een X-chromosoom is actief: Lyon
Hypothese:
1. In somatische cellen van de vrouw slechts een X actief; het tweede X-
chromosoom is geïnactiveerd (Barr lichaampje in interfase cellen)
2. X inactivatie vindt vroegtijdig plaats in de embryonale ontwikkeling
1 What can we learn from a family history? 3
, 3. X inactivatie gebeurt at random (vaderlijk of moederlijk X chromosoom) en is
irreversiebel naar de dochtercellen toe → mozaïsch
Een aandoening is dominant wanneer het ziektebeeld tot uiting komt van zodra één
van beide allelen afwijkend is. Expressie bij de heterozygoten van het afwijkend allel.
Een aandoening is recessief wanneer het ziektebeeld tot uiting komt enkel wanneer
beide allelen afwijkend zijn. Enkel expressie bij de homozygoten van het afwijkend
allel.
Autosomaal dominante overerving
1 What can we learn from a family history? 4
,1 What can we learn from a family history? 5
, Elk aangetast individu heeft een 50% risico om bij elke zwangerschap de
aandoening door te geven naar de kinderen
Zowel mannen als vrouwen zijn aangetast
Verticale transmissie in stambomen
Autosomaal recessieve overerving
1 What can we learn from a family history? 6
, Kans dat een gezond kind drager is, is 1:3
1 What can we learn from a family history? 7
, Dragerschap: normaal niet getoond, zien we in de praktijk ook niet.
Beide ouders van een aangetast individu zijn in de regel drager van de
aandoening (en gezond!)
Wanneer beide ouders drager zijn bestaat er voor elke zwangerschap een 25%
risico op een aangetast kind
Zowel mannen als vrouwen zijn aangetast
Horizontale transmissie in stambomen
Vaak familiehuwelijken (consanguiniteit) = verwantschap
X-gebonden recessieve overerving
1 What can we learn from a family history? 8
, Bij mozaïek bij meisjes: 50/50 situatie vaak onvoldoende om ziekte te ontwikkelen,
tenzij er bij cellen een voorkeur is om gezonde cellen te inactiveren. Dan kan alsnog
een probleem ontstaan.
Kans voor een jongen om ziek te worden: 1/2
Kans voor een meisje om drager te zijn: 1/2
Kans op ziek kind: 1/4
1 What can we learn from a family history? 9
, In de regel zijn enkel mannen aangetast (via maternele lijn)
Meisjes alleen aangetast wanneer vader ziek is en moeder draagster is
1 What can we learn from a family history? 10
family history?
Genetische raadpleging
Hoe bereikt men een diagnose?
Anamneses
Nazicht medische dossiers
Stamboom (familiale anamnese)
Klinische evaluatie; klinisch onderzoek
Labo
Geen hospitalisering
Advisering
Raadpleging: mensen zijn niet altijd ziek
Aanvullende investigatied
Genetisch: chromosomenonderzoek, DNA-onderzoek, bloedanalyse
Niet-genetisch: radiologisch onderzoek, verwijzing naar een andere
medische discipline
Symbolen bij stamboom
1 What can we learn from a family history? 1
, Proband: persoon waarover je informatie wilt.
Waarom verwantschap belangrijk: beide ouders kunnen sneller dragers zijn
1 What can we learn from a family history? 2
, Wetten van Mendel
Monogenische aandoening: genetische aandoening als gevolg van defect in een
gen.
Mucoviscidose
Sickel cel
Ziekte van Duchaine
Chorea van Huntington
Bepaalde vormen van borstkanker
Meer dan 6000 andere monogenische aandoeningen
Mendeliaanse overerving:
Autosomaal dominant
Autosomaal recessief
X-gebonden dominant
X-gebonden recessief
Y-gebonden
Voor elk gen op een autosoom heeft elk individu twee exemplaren (allelen)
Homozygoot: beide allelen gelijk
Heterozygoot/samengesteld: verschillend
Een man: een X-chromosoom: hemizygoot
Eem vrouw: twee X-chromosomen, maar een X-chromosoom is actief: Lyon
Hypothese:
1. In somatische cellen van de vrouw slechts een X actief; het tweede X-
chromosoom is geïnactiveerd (Barr lichaampje in interfase cellen)
2. X inactivatie vindt vroegtijdig plaats in de embryonale ontwikkeling
1 What can we learn from a family history? 3
, 3. X inactivatie gebeurt at random (vaderlijk of moederlijk X chromosoom) en is
irreversiebel naar de dochtercellen toe → mozaïsch
Een aandoening is dominant wanneer het ziektebeeld tot uiting komt van zodra één
van beide allelen afwijkend is. Expressie bij de heterozygoten van het afwijkend allel.
Een aandoening is recessief wanneer het ziektebeeld tot uiting komt enkel wanneer
beide allelen afwijkend zijn. Enkel expressie bij de homozygoten van het afwijkend
allel.
Autosomaal dominante overerving
1 What can we learn from a family history? 4
,1 What can we learn from a family history? 5
, Elk aangetast individu heeft een 50% risico om bij elke zwangerschap de
aandoening door te geven naar de kinderen
Zowel mannen als vrouwen zijn aangetast
Verticale transmissie in stambomen
Autosomaal recessieve overerving
1 What can we learn from a family history? 6
, Kans dat een gezond kind drager is, is 1:3
1 What can we learn from a family history? 7
, Dragerschap: normaal niet getoond, zien we in de praktijk ook niet.
Beide ouders van een aangetast individu zijn in de regel drager van de
aandoening (en gezond!)
Wanneer beide ouders drager zijn bestaat er voor elke zwangerschap een 25%
risico op een aangetast kind
Zowel mannen als vrouwen zijn aangetast
Horizontale transmissie in stambomen
Vaak familiehuwelijken (consanguiniteit) = verwantschap
X-gebonden recessieve overerving
1 What can we learn from a family history? 8
, Bij mozaïek bij meisjes: 50/50 situatie vaak onvoldoende om ziekte te ontwikkelen,
tenzij er bij cellen een voorkeur is om gezonde cellen te inactiveren. Dan kan alsnog
een probleem ontstaan.
Kans voor een jongen om ziek te worden: 1/2
Kans voor een meisje om drager te zijn: 1/2
Kans op ziek kind: 1/4
1 What can we learn from a family history? 9
, In de regel zijn enkel mannen aangetast (via maternele lijn)
Meisjes alleen aangetast wanneer vader ziek is en moeder draagster is
1 What can we learn from a family history? 10
