Paragraaf 1: Verbrandingsreacties-----------------------------------------
Chemische energie
Chemische energie 𝐸 → energie die is opgeslagen in een bepaalde stof
○ Deze zie en voel je niet
● Energie-effect ∆𝐸 → de energie omzetten in endo- of exotherme reacties
○ ∆𝐸 = 𝐸 𝑟𝑒𝑎𝑐𝑡𝑖𝑒𝑝𝑟𝑜𝑑𝑢𝑐𝑡𝑒𝑛 − 𝐸 𝑏𝑒𝑔𝑖𝑛𝑠𝑡𝑜𝑓𝑓𝑒𝑛
● Exotherme reactie → een reactie waarbij de chemische energie vrijkomt door de
reactie en de omgeving (bijvoorbeeld) warm maakt
○ Uit de reactie; in de omgeving (je voelt de warmte)
○ ∆𝐸 = − (∆𝐸 = < 0)
● Endotherme reactie → een reactie waarbij stoffen reageren en hiervoor energie uit
de omgeving halen en hierdoor warmte verdwijnt
○ Uit de omgeving; in de reactie
○ Alles wat energie kost (licht, energie, warmte, verdamping, etc)
○ ∆𝐸 = + (∆𝐸 = > 0)
Energiediagram
Energie diagram → diagram waarin de chemische energie van de beginstof en de
reactieproducten van twee niveaus zichtbaar wordt gemaakt
● Eact = activeringsenergie → de energie die nodig is om de reactie op gang te brengen
○ Geactiveerde toestand is het topje van de grafiek
○ Geen activeringsenergie = spontane reactie
○ Ontbrandingstemperatuur → de temperatuur waarbij een spontane
verbranding optreedt
● ∆𝐸 = reactie warmte → de hoeveelheid energie die vrijkomt of juist wordt afgestaan
bij de chemische reactie
○ Exotherm = ∆𝐸 = < 0
○ Endotherm = ∆𝐸 = > 0
● Ezelsbruggetje om het proces bij het diagram te zoeken
○ Exotherme reactie; als er geen extra activeringsenergie nodig is
○ Endotherme reactie: als er extra activeringsenergie nodig is
, Verbrandingswarmte
Verbrandingswarmte → de hoeveelheid energie die er vrijkomt bij het verbranden van een
bepaalde stof
● Binas tabel 56
○ Het ‘-’ teken betekent dat het een exotherme is
● Volledige verbranding → als er genoeg zuurstof aanwezig is voor de verbranding van
fossiele brandstof
○ Vrijkomen: CO2 en H2O
● Onvolledige verbranding → als er een te lage zuurstoftoevoer is voor de verbranding
○ Vrijkomen: CO en roet (C)
Molaire volume
Molaire volume 𝑉 𝑚
→ de hoeveelheid ruimte die 1,00 mol gas inneemt
● 𝑉 𝑚
= voor alle gassen altijd hetzelfde (als de temperatuur en druk hetzelfde zijn)
● De formule voor dit is: 𝑉 = 𝑛 · 𝑉 𝑚
○ 𝑉 = het volume in kubieke decimeter (dm3)
○ 𝑛 = het aantal mol
○ 𝑉 𝑚 = het molaire volume in kubieke decimeter per mol (dm3 mol-1)
○ 𝑉 𝑚
= 22,4 dm3 mol-1 (T= 273 K; p = P0)
○ 𝑉 𝑚
= 24,5 dm3 mol-1 (T= 298 K; p = P0)
Paragraaf 2: Organische verbindingen-----------------------------------
Koolstofchemie/organische verbindingen → moleculaire stoffen waarvan de moleculen zijn
opgebouwd uit voornamelijk C- en H-atomen
Alkanen, alkenen en cycloalkanen
Koolwaterstoffen → moleculen die alleen uit kool- en waterstofmoleculen bestaan
● Verzadigde koolwaterstoffen = alkanen
○ Alkanen → alleen enkele bindingen tussen de C-atomen
○ Uitgang: -aan
○ Formule: CNH2N+4
○ Cycloalkanen → als de koolstofbindingen in een ring aan elkaar zitten
● Onverzadigde koolwaterstoffen = alkenen en alkynen
○ Alkenen → als er een dubbele binding tussen C-atomen voorkomen
○ Uitgang: -een
○ Formule: CNH2N
○ Alkynen → als er een drievoudige binding tussen C-atomen voorkomt
○ Uitgang: -yn
○ Formule: CNH2N-2
Chemische energie
Chemische energie 𝐸 → energie die is opgeslagen in een bepaalde stof
○ Deze zie en voel je niet
● Energie-effect ∆𝐸 → de energie omzetten in endo- of exotherme reacties
○ ∆𝐸 = 𝐸 𝑟𝑒𝑎𝑐𝑡𝑖𝑒𝑝𝑟𝑜𝑑𝑢𝑐𝑡𝑒𝑛 − 𝐸 𝑏𝑒𝑔𝑖𝑛𝑠𝑡𝑜𝑓𝑓𝑒𝑛
● Exotherme reactie → een reactie waarbij de chemische energie vrijkomt door de
reactie en de omgeving (bijvoorbeeld) warm maakt
○ Uit de reactie; in de omgeving (je voelt de warmte)
○ ∆𝐸 = − (∆𝐸 = < 0)
● Endotherme reactie → een reactie waarbij stoffen reageren en hiervoor energie uit
de omgeving halen en hierdoor warmte verdwijnt
○ Uit de omgeving; in de reactie
○ Alles wat energie kost (licht, energie, warmte, verdamping, etc)
○ ∆𝐸 = + (∆𝐸 = > 0)
Energiediagram
Energie diagram → diagram waarin de chemische energie van de beginstof en de
reactieproducten van twee niveaus zichtbaar wordt gemaakt
● Eact = activeringsenergie → de energie die nodig is om de reactie op gang te brengen
○ Geactiveerde toestand is het topje van de grafiek
○ Geen activeringsenergie = spontane reactie
○ Ontbrandingstemperatuur → de temperatuur waarbij een spontane
verbranding optreedt
● ∆𝐸 = reactie warmte → de hoeveelheid energie die vrijkomt of juist wordt afgestaan
bij de chemische reactie
○ Exotherm = ∆𝐸 = < 0
○ Endotherm = ∆𝐸 = > 0
● Ezelsbruggetje om het proces bij het diagram te zoeken
○ Exotherme reactie; als er geen extra activeringsenergie nodig is
○ Endotherme reactie: als er extra activeringsenergie nodig is
, Verbrandingswarmte
Verbrandingswarmte → de hoeveelheid energie die er vrijkomt bij het verbranden van een
bepaalde stof
● Binas tabel 56
○ Het ‘-’ teken betekent dat het een exotherme is
● Volledige verbranding → als er genoeg zuurstof aanwezig is voor de verbranding van
fossiele brandstof
○ Vrijkomen: CO2 en H2O
● Onvolledige verbranding → als er een te lage zuurstoftoevoer is voor de verbranding
○ Vrijkomen: CO en roet (C)
Molaire volume
Molaire volume 𝑉 𝑚
→ de hoeveelheid ruimte die 1,00 mol gas inneemt
● 𝑉 𝑚
= voor alle gassen altijd hetzelfde (als de temperatuur en druk hetzelfde zijn)
● De formule voor dit is: 𝑉 = 𝑛 · 𝑉 𝑚
○ 𝑉 = het volume in kubieke decimeter (dm3)
○ 𝑛 = het aantal mol
○ 𝑉 𝑚 = het molaire volume in kubieke decimeter per mol (dm3 mol-1)
○ 𝑉 𝑚
= 22,4 dm3 mol-1 (T= 273 K; p = P0)
○ 𝑉 𝑚
= 24,5 dm3 mol-1 (T= 298 K; p = P0)
Paragraaf 2: Organische verbindingen-----------------------------------
Koolstofchemie/organische verbindingen → moleculaire stoffen waarvan de moleculen zijn
opgebouwd uit voornamelijk C- en H-atomen
Alkanen, alkenen en cycloalkanen
Koolwaterstoffen → moleculen die alleen uit kool- en waterstofmoleculen bestaan
● Verzadigde koolwaterstoffen = alkanen
○ Alkanen → alleen enkele bindingen tussen de C-atomen
○ Uitgang: -aan
○ Formule: CNH2N+4
○ Cycloalkanen → als de koolstofbindingen in een ring aan elkaar zitten
● Onverzadigde koolwaterstoffen = alkenen en alkynen
○ Alkenen → als er een dubbele binding tussen C-atomen voorkomen
○ Uitgang: -een
○ Formule: CNH2N
○ Alkynen → als er een drievoudige binding tussen C-atomen voorkomt
○ Uitgang: -yn
○ Formule: CNH2N-2
