BASISBEGRIPPEN EN CENTRALE
THEMA’S
GRONDWET
Declaration of Independence, 1776 (Jefferson) + Déclaration des droits de l’homme
et du citoyen, 1789
< charters en keuren Ancien Régime (beperken macht vorst < machtsstrijd vorsten
⟷ kerk/adel/burgerij)
FUNCTIES VAN GRONDWET
DEMOCRATISCHE ORGANISATIE OVERHEIDSMACHT
positieve functie : constitueert overheid
primaire rechtsbron : regels over totstandkoming en geldigheid andere
normen
verrechtelijkt macht : feitelijke macht wordt juridisch legitiem
volkssoevereiniteit : maatschappelijk contract volk en heerser (<
pessimistisch mensbeeld)
: volk staat macht af in ruil voor bescherming !! opzeggen bij
misbruik
!! GW ≠ democratisch Islamitische Republiek Iran, Nazi-
Duitsland, Sovjet-Unie
moderne concept : gebaseerd op democratische principes
: volkssoevereiniteit via procedures
BEPERKEN VAN OVERHEIDSMACHT
negatieve functie : macht beperken
beschermen : machtsmisbruik vermijden
technieken : verankeren fundamentele vrijheden en rechten +
verdelen overheidsmacht
filosofie : Locke en Montesquie (grote invloed op Amerikaanse en Franse
grondwet)
VERANKERING RECHTEN EN VRIJHEDEN
,= onvervreemdbare rechten
= inhoudelijke beperking overheidsmacht : vrijheden beschermen tegen overheid én
overheid verplichten
< Magna Carta, Blijde Inkomst Brabant, Bill of Rights (Virginia), Déclaration, UVRM,
EVRM …
< Locke : life, liberty and property
!! evident : pas later toegevoegd aan AM GW via amendementen (Bill of Rights)
, MACHTENSCHEIDING
horizontaal machtenscheiding
= taakverdeling : tussen instelling van een bestuursniveau of overheid
gemeenteraad én college
= trias politica : WM + UM + RM
< Montesquieu : le pouvoir arête le pouvoir (geïnspireerd op Britse
parlementaire monarchie)
+ geen machtsconcentratie
+ arbeidsverdeling
+ functionele specialisatie en onafhankelijk ⟷ legitimiteit (niet verkozen)
rechters, ECB, VREG …
absolute machtenscheiding checks and balances
(machtsevenwicht)
= onafhankelijke organen = onderlinge controle en participatie
⟶ jurisdictioneel dualisme ⟶ jurisdictioneel monisme
(pas later controle op bestuurshandelingen) (geschillen burger en staat ook bij
gewone rechter)
FR GW 1791 !! administration-juge VS < controlemechanismen
(Madison)
verticale machtenscheiding
= taakverdeling : gelaagde rechtsorde tussen territoriaal omschreven overheden
: lokaal + regionaal + nationaal + supranationaal +
internationaal
!! constitutioneel pluralisme (verschillende grondwetten)
+ subsidiariteitsbeginsel : beleid staat dichter bij burger + meer inspraak
federalisme decentralisatie
= tussen autonome rechtsordes = ondergeschikte besturen
OVERIGE FUNCTIES
natie- en staatsvorming: onafhankelijkheid bezegelen met GW
: teken van nauwere integratie en verstatelijking EU
programmatorische functie : doelstellingen materiële gelijkheid, leefmilieu
beschermen
THEMA’S
GRONDWET
Declaration of Independence, 1776 (Jefferson) + Déclaration des droits de l’homme
et du citoyen, 1789
< charters en keuren Ancien Régime (beperken macht vorst < machtsstrijd vorsten
⟷ kerk/adel/burgerij)
FUNCTIES VAN GRONDWET
DEMOCRATISCHE ORGANISATIE OVERHEIDSMACHT
positieve functie : constitueert overheid
primaire rechtsbron : regels over totstandkoming en geldigheid andere
normen
verrechtelijkt macht : feitelijke macht wordt juridisch legitiem
volkssoevereiniteit : maatschappelijk contract volk en heerser (<
pessimistisch mensbeeld)
: volk staat macht af in ruil voor bescherming !! opzeggen bij
misbruik
!! GW ≠ democratisch Islamitische Republiek Iran, Nazi-
Duitsland, Sovjet-Unie
moderne concept : gebaseerd op democratische principes
: volkssoevereiniteit via procedures
BEPERKEN VAN OVERHEIDSMACHT
negatieve functie : macht beperken
beschermen : machtsmisbruik vermijden
technieken : verankeren fundamentele vrijheden en rechten +
verdelen overheidsmacht
filosofie : Locke en Montesquie (grote invloed op Amerikaanse en Franse
grondwet)
VERANKERING RECHTEN EN VRIJHEDEN
,= onvervreemdbare rechten
= inhoudelijke beperking overheidsmacht : vrijheden beschermen tegen overheid én
overheid verplichten
< Magna Carta, Blijde Inkomst Brabant, Bill of Rights (Virginia), Déclaration, UVRM,
EVRM …
< Locke : life, liberty and property
!! evident : pas later toegevoegd aan AM GW via amendementen (Bill of Rights)
, MACHTENSCHEIDING
horizontaal machtenscheiding
= taakverdeling : tussen instelling van een bestuursniveau of overheid
gemeenteraad én college
= trias politica : WM + UM + RM
< Montesquieu : le pouvoir arête le pouvoir (geïnspireerd op Britse
parlementaire monarchie)
+ geen machtsconcentratie
+ arbeidsverdeling
+ functionele specialisatie en onafhankelijk ⟷ legitimiteit (niet verkozen)
rechters, ECB, VREG …
absolute machtenscheiding checks and balances
(machtsevenwicht)
= onafhankelijke organen = onderlinge controle en participatie
⟶ jurisdictioneel dualisme ⟶ jurisdictioneel monisme
(pas later controle op bestuurshandelingen) (geschillen burger en staat ook bij
gewone rechter)
FR GW 1791 !! administration-juge VS < controlemechanismen
(Madison)
verticale machtenscheiding
= taakverdeling : gelaagde rechtsorde tussen territoriaal omschreven overheden
: lokaal + regionaal + nationaal + supranationaal +
internationaal
!! constitutioneel pluralisme (verschillende grondwetten)
+ subsidiariteitsbeginsel : beleid staat dichter bij burger + meer inspraak
federalisme decentralisatie
= tussen autonome rechtsordes = ondergeschikte besturen
OVERIGE FUNCTIES
natie- en staatsvorming: onafhankelijkheid bezegelen met GW
: teken van nauwere integratie en verstatelijking EU
programmatorische functie : doelstellingen materiële gelijkheid, leefmilieu
beschermen
