VERBINTENISSEN EN CONTRACTENRECHT
2022-2023
1
, HOOFDSTUK 1: De Verbintenis: begrip, kenmerken en soorten
1 Algemene inleiding
• Basis van veel rechtsvakken + dagelijks leven
• Vb. Huurcontact, huwelijk, arbeidscontract…
• Relatie met klant! (klant is grootste vijand)
• Contractuele en extra-contractuele aansprakelijkheid
• Regels: contract sluiten + misloopt
2 Situering en vindplaats
• Onderscheid publiekrecht – privaat recht
• Publiek recht
o Hoe organen functioneren
o Relatie overheid en onderdaan
• Privaat recht
o Tussen particulieren
• Privaat recht => verbintenissenrecht
• Verbintenis = juridische plicht tussen 2 of meer personen (kan ook rechtspersoon vb vennootschap)
• Verbintenissenrecht = ‘moeder van het privaatrecht’
• Burgerlijk wetboek
• Algemene regels + specifieke regels
o Vb. huur van een woning: combo gemeen huurrecht + woninghuurwet
3 Begrip
3.1 Het begrip verbintenis
• Verbintenis => verbinden, verbinding, band
= creëert een verbinding/rechtsband tussen personen
• Personen => natuurlijke + rechtspersonen
• Gevolg => rechtsgevolgen
o Afdwingbaar
Verbintenis:
• Ontstaat krachtens de wet
• Rechtsband tussen 2 personen
• In geld waardeerbare aanspraken tot voorwerp
Niet elke verbintenis kan uitgevoerd worden daarom moet het ten gelde uit betaalbaar kunnen zijn
• Is afdwingbaar (voor de rechtsbank)
3.2 Karakteristieke eigenschappen van de verbintenis
3.2.1 Rechtsband tussen personen
• Personen = natuurlijke + rechtsgevolgen
• Minimaal 2 personen/partijen
• Mix is mogelijk
• Gevolg => vorderingsrecht
2
, Vorderingsrecht - schuldvordering
SCHULDEISER (SE) SCHULDENAAR (SA)
Verbintenis – schuld – verplichting
3.2.1.1 Vorderingsrecht 1 Zakelijk recht
• Band tussen personen • Recht op een zaak
• Relatieve werking • Absolute werking
(geen volgrecht) (volgrecht op goed)
• Contractuele vrijheid • Limitatief aantal in de wet opgesomd
• = persoonlijke rechten
• Huurder • Vruchtgebruiker
• Eigenaar verkoopt goed • Eigenaar verkoopt goed
• Geen recht op goed zelf • Recht om wagen te gebruiken
• Vorderingsrecht tegen verhuurder • = Recht op een goed
• = recht op een persoon
zakelijke rechten gaan mee met het goed
3.2.1.2 Verbintenis ontstaat uit de wet
⁉ Wet bepaalt of er een verbintenis ontstaat
• Verbintenis uit rechtshandeling (overeenkomst) à wilsovereenstemming
o Meerzijdig (koop – huur)
o Eenzijdige (aanbod)
• Verbintenis uit rechtsfeiten
o Onrechtmatige daad (schade door fout)
o Oneigenlijke overeenkomsten (onverschuldigde betaling)
Vb. door licht met fiets, overreden. Fietser moet schadevergoeding betalen (verbintenis) als gevolg van
een fout
3.2.2 In geld waardeerbare aanpak
• = vermogensrechtelijke verplichtingen
• Voorwerp is niet steeds betaling van een geldsom
o Vb. inlevering woning in goede staat
• Voorwerp => in geld waardeerbaar zijn
3.2.3 Verbintenis is afdwingbaar
⁉
• = verplichten verbintenis na te komen
bevoegdheden van verschillende
• Afdwingen => rechtbank
rechtbanken herbekijken
• <-> vriendschappelijke/morele toezeggingen
⁉ o Vb. meter/peterschap
• Natuurlijke verbintenis
= tussenvorm tussen afdwingbaar en niet-afdwingbaar
=verplichting die niet in rechte afdwingbaar is. Toch vrijwillig uitgevoerd, geleverde prestatie niet
teruggevorderd worden
o Vb. meter/peterschap
• Vrijwillig uitvoeren => omgezet in juridische verbintenis
o Vb. gokschuld
4 Terminologie
• Schuldeiser = crediteur => schuldvordering/vorderingsrecht
o Heeft een aanspraak op de schuldeiser
o Kan een prestatie vorderen/eisen van de SA
o Vb. verhuurder -> betaling van de onbetaalde huur
3
, • Schuldenaar = debiteur => schuld/verbintenis
o Heeft een verplichting/schuld tov de SE
o SA moet een plicht nakomen
rechtsfeiten
5 Indeling van de verbintenissen
5.1 ⁉Verbintenissen en de bron waaruit zij ontstaan
• Bron waaruit ze zijn ontstaan
o Overeenkomsten => contractuele aansprakelijkheid !
o Onrechtmatige daad => extra contractuele aansprakelijkheid ! (rechtsfeiten)
§ Bepaald door rechter
• Volgens hun aard
• Het voorwerp waarop ze betrekking hebben
• De wijze waarop de SE en SA gebonden zijn
• Bijkomende voorwaarden waaraan zij onderworpen zijn
4
2022-2023
1
, HOOFDSTUK 1: De Verbintenis: begrip, kenmerken en soorten
1 Algemene inleiding
• Basis van veel rechtsvakken + dagelijks leven
• Vb. Huurcontact, huwelijk, arbeidscontract…
• Relatie met klant! (klant is grootste vijand)
• Contractuele en extra-contractuele aansprakelijkheid
• Regels: contract sluiten + misloopt
2 Situering en vindplaats
• Onderscheid publiekrecht – privaat recht
• Publiek recht
o Hoe organen functioneren
o Relatie overheid en onderdaan
• Privaat recht
o Tussen particulieren
• Privaat recht => verbintenissenrecht
• Verbintenis = juridische plicht tussen 2 of meer personen (kan ook rechtspersoon vb vennootschap)
• Verbintenissenrecht = ‘moeder van het privaatrecht’
• Burgerlijk wetboek
• Algemene regels + specifieke regels
o Vb. huur van een woning: combo gemeen huurrecht + woninghuurwet
3 Begrip
3.1 Het begrip verbintenis
• Verbintenis => verbinden, verbinding, band
= creëert een verbinding/rechtsband tussen personen
• Personen => natuurlijke + rechtspersonen
• Gevolg => rechtsgevolgen
o Afdwingbaar
Verbintenis:
• Ontstaat krachtens de wet
• Rechtsband tussen 2 personen
• In geld waardeerbare aanspraken tot voorwerp
Niet elke verbintenis kan uitgevoerd worden daarom moet het ten gelde uit betaalbaar kunnen zijn
• Is afdwingbaar (voor de rechtsbank)
3.2 Karakteristieke eigenschappen van de verbintenis
3.2.1 Rechtsband tussen personen
• Personen = natuurlijke + rechtsgevolgen
• Minimaal 2 personen/partijen
• Mix is mogelijk
• Gevolg => vorderingsrecht
2
, Vorderingsrecht - schuldvordering
SCHULDEISER (SE) SCHULDENAAR (SA)
Verbintenis – schuld – verplichting
3.2.1.1 Vorderingsrecht 1 Zakelijk recht
• Band tussen personen • Recht op een zaak
• Relatieve werking • Absolute werking
(geen volgrecht) (volgrecht op goed)
• Contractuele vrijheid • Limitatief aantal in de wet opgesomd
• = persoonlijke rechten
• Huurder • Vruchtgebruiker
• Eigenaar verkoopt goed • Eigenaar verkoopt goed
• Geen recht op goed zelf • Recht om wagen te gebruiken
• Vorderingsrecht tegen verhuurder • = Recht op een goed
• = recht op een persoon
zakelijke rechten gaan mee met het goed
3.2.1.2 Verbintenis ontstaat uit de wet
⁉ Wet bepaalt of er een verbintenis ontstaat
• Verbintenis uit rechtshandeling (overeenkomst) à wilsovereenstemming
o Meerzijdig (koop – huur)
o Eenzijdige (aanbod)
• Verbintenis uit rechtsfeiten
o Onrechtmatige daad (schade door fout)
o Oneigenlijke overeenkomsten (onverschuldigde betaling)
Vb. door licht met fiets, overreden. Fietser moet schadevergoeding betalen (verbintenis) als gevolg van
een fout
3.2.2 In geld waardeerbare aanpak
• = vermogensrechtelijke verplichtingen
• Voorwerp is niet steeds betaling van een geldsom
o Vb. inlevering woning in goede staat
• Voorwerp => in geld waardeerbaar zijn
3.2.3 Verbintenis is afdwingbaar
⁉
• = verplichten verbintenis na te komen
bevoegdheden van verschillende
• Afdwingen => rechtbank
rechtbanken herbekijken
• <-> vriendschappelijke/morele toezeggingen
⁉ o Vb. meter/peterschap
• Natuurlijke verbintenis
= tussenvorm tussen afdwingbaar en niet-afdwingbaar
=verplichting die niet in rechte afdwingbaar is. Toch vrijwillig uitgevoerd, geleverde prestatie niet
teruggevorderd worden
o Vb. meter/peterschap
• Vrijwillig uitvoeren => omgezet in juridische verbintenis
o Vb. gokschuld
4 Terminologie
• Schuldeiser = crediteur => schuldvordering/vorderingsrecht
o Heeft een aanspraak op de schuldeiser
o Kan een prestatie vorderen/eisen van de SA
o Vb. verhuurder -> betaling van de onbetaalde huur
3
, • Schuldenaar = debiteur => schuld/verbintenis
o Heeft een verplichting/schuld tov de SE
o SA moet een plicht nakomen
rechtsfeiten
5 Indeling van de verbintenissen
5.1 ⁉Verbintenissen en de bron waaruit zij ontstaan
• Bron waaruit ze zijn ontstaan
o Overeenkomsten => contractuele aansprakelijkheid !
o Onrechtmatige daad => extra contractuele aansprakelijkheid ! (rechtsfeiten)
§ Bepaald door rechter
• Volgens hun aard
• Het voorwerp waarop ze betrekking hebben
• De wijze waarop de SE en SA gebonden zijn
• Bijkomende voorwaarden waaraan zij onderworpen zijn
4
