Anatomie Samenvatting/aantekeningen
2.1 De cel
De cel is de kleinste zelfstandige functionerende eenheid van het menselijk lichaam.
De cel bevat cytoplasma en ( meestal ) een celkern. Cytoplasma is een vloeistof waarin alle cel
onderdelen liggen. Eiwitten zijn belangrijk voor stevigheid, en bepalen welke cel het wordt.
Stofwisseling ( metabolisme) is complex van chemische en fysische processen en noodzakelijk voor
productie van energie.
De cel bestaat uit; een celmembraan, celkern(nucleus) en het cytoplasma
2.1.1 Celmembraan
Celmembraan vormt scheiding tussen de cel en buitenwereld. Is gedeeltelijk doorlaatbaar
( semipermeabel); bepaalde stoffen wel of niet erin.
2.1.2 Cytoplasma
In het cytoplasma zitten celorganellen.
- Mitochondriën : energie voor de celstofwisseling mitochondriaal chromosoom altijd van
de moeder
- Endoplasmatisch reticulum : omzetting van eiwit
- Centraal lichaam ( centrosoom) : belangrijke rol bij kerndeling.
- Ribosomen : spelen rol productie eiwitten
- Golgi – apparaat : vervoert opslag eiwit en vet
- Lyosomen : afbreken afvalstoffen
- Centriolen : celindeling, verdubbelen zichzelf en begeven naar andere kant van de cel.
In de cel zitten vacuolen, holten in cytoplasma met vocht met suikers en zouten. Ook verbranding
door bolletjes voor energie.
2.1.3 Celkern ( Nucleus)
De celkern heeft semipermeabel membraan, omsluit celkern en grenst af van cytoplasma. In plasma
van cel bevinden zich chromosomen; korrels die zich omvormen in draden, het bevat erfelijke
eigenschappen. Elke cel bezit een kern, behalve volwassen rode bloedcellen ( erytrocyten ) en
bloedplaatjes ( trombocyten ) deze hebben geen kern. Cellen dwarsgestreept hebben meer cellen.
Vliesje om kern heeft is kernplasma (karyoplasma ) en kernmembraan.
2.1.4 Celdeling
Cellen zijn noodzakelijk voor ; stofwisseling, groei, voortplanting en vervanging van afgestorven
cellen.
Mitose: elke nieuwe cel het zelfde aantal chromosomen bezit als de oorspronkelijke cel.
Meiose: deling van voortplantingscellen ander soort splitsing, niet in lengte maar delen over nieuwe
ontstane geslachtscellen halvering van aantal chromosomen in de nieuwe cel. Meiose vind alleen
plaats in vrouwelijke eicel en mannelijke zaadcel ( spermatozoön geen cytoplasma). Mannelijke en
vrouwelijke geslachtcellen smelten ( gameten) samen, hierdoor komt nieuwe cel ( zygoot) met
compleet aantal chromosomen.
Mens heeft 46 chromosomen, 23 paar, 22 paar zijn gelijk aan elkaar, alleen geslachtschromosomen
verschillen. Y- chromosoom is mannelijk en X- chromosoom is vrouwelijk. Alleen in levercellen
worden chromosomen verdubbelt.
Man: Lichaamscel xy, geslachtscel x of y
Vrouw : lichaamscel xx , geslachtscel x
Genotype : alle erfelijke eigenschappen van organisme.
Fenotype: alle zichtbare eigenschappen/ die tot uiting komen
, Fenotype = genotype + invloeden op milieu
Gen is een stukje van het DNA dat code bevat voor erfelijke eigenschappen. Informatie voor alle
erfelijke eigenschappen, liggen verspreid op chromosomen. DNA bestaat uit 4 bouwstenen adenine
( A) , cytosine ( C ), guanine (G) en thymine (T).
Homozygoot: wanneer de genen op een chromosomenpaar dezelfde eigenschappen bezitten,
verschilt dit is het heterozygoot.
Dominant ( A) : de ene eigenschap bij een heterozygote aanleg overheerst over de andere, de
onderdrukte eigenschap heet dan recessief (a).AA/aa : homozygoot dominant of aa recessief. Aa:
heterozygoot. Een eiwit is opgebouwd uit aminozuren.
Vanaf moment buitenste/ binnenste cellen zich gaan gedragen differentiëren, hierbij gaan de
cellen zich steeds meer specialiseren.
2.2 Weefsels
Een weefsel is een groep cellen met dezelfde bouw en functie.
- Epitheelweefsel
- Steunweefsel
- Spierweefsel
- Zenuwweefsel
2.2.1 Epitheel
Functie van epitheel is bedekken en beschermen van de onderliggende weefsels of orgaanstructuren.
Epitheel bedenkt ons lichaam in vorm van huid, maar bekleed ook binnenzijde van mondholte,
keelholte, darmen, luchtwegen, buik en borstholte. De cellen grenzen nauw aan elkaar.
Endotheel: het weefsel dat de binnenzijde van de bloedvaten en het hart bekleedt.
Mesotheel: bedekt hartzakje bng, borst en buikvlies
Trilhaarepitheel: bijzonder soort dekweefsel in luchtwegen, kunnen stofjes en bacterien naar buiten
slaan. Zintuigepitheel reageert maar op één prikkel, reuk, smaak, zicht en gehoor.
Een klier maakt producten uit stoffen die het bloed aanvoert, deze producten scheidt de klier af.
- Excriene klieren: klieren die hun producten buiten lichaam uitstoten, zweetklieren,
speekselklieren. Zijn klieren met exocriene of externe secretie: ze hebben een afvoerbuis en
producten verlaten dus direct/ indirect het lichaam.
- Endocriene klieren : klieren die producten afscheiden, via bloedbaan. Producten noemen we
hormonen, klieren die hormonen producten heten klieren met endocriene of interne
secretie, geen afvoerbuis.
Secretie: blijft in lichaam
Excretie: uit lichaam verwijderd, bijv. urine.
2.2.2 Steunweefsel ( te onderscheiden in ; )
- Bindweefsel: verbinden van verschillende onderdelen, bestaat uit cellen en vezels die
elastisch zijn. Ook vetcellen. Tussen bindweefselcellen in ligt tussencelstof bestaande uit
water en eiwit: weefselvocht (lymfe). Er lopen veel bloedvaten.
- Beenweefsel; belangrijk reservoir voor kalk
- Kraakbeenweefsel : bij been en kraakbeen weefsel is tussencelstof hard en bestaande uit
eiwit ( been) kalkzout. Taken: fungeren als aanhechtpunt voor skelet, stevigheid, organen
beschermen, bloedcellen produceren.
2.2.3 Spierweefsel
2.1 De cel
De cel is de kleinste zelfstandige functionerende eenheid van het menselijk lichaam.
De cel bevat cytoplasma en ( meestal ) een celkern. Cytoplasma is een vloeistof waarin alle cel
onderdelen liggen. Eiwitten zijn belangrijk voor stevigheid, en bepalen welke cel het wordt.
Stofwisseling ( metabolisme) is complex van chemische en fysische processen en noodzakelijk voor
productie van energie.
De cel bestaat uit; een celmembraan, celkern(nucleus) en het cytoplasma
2.1.1 Celmembraan
Celmembraan vormt scheiding tussen de cel en buitenwereld. Is gedeeltelijk doorlaatbaar
( semipermeabel); bepaalde stoffen wel of niet erin.
2.1.2 Cytoplasma
In het cytoplasma zitten celorganellen.
- Mitochondriën : energie voor de celstofwisseling mitochondriaal chromosoom altijd van
de moeder
- Endoplasmatisch reticulum : omzetting van eiwit
- Centraal lichaam ( centrosoom) : belangrijke rol bij kerndeling.
- Ribosomen : spelen rol productie eiwitten
- Golgi – apparaat : vervoert opslag eiwit en vet
- Lyosomen : afbreken afvalstoffen
- Centriolen : celindeling, verdubbelen zichzelf en begeven naar andere kant van de cel.
In de cel zitten vacuolen, holten in cytoplasma met vocht met suikers en zouten. Ook verbranding
door bolletjes voor energie.
2.1.3 Celkern ( Nucleus)
De celkern heeft semipermeabel membraan, omsluit celkern en grenst af van cytoplasma. In plasma
van cel bevinden zich chromosomen; korrels die zich omvormen in draden, het bevat erfelijke
eigenschappen. Elke cel bezit een kern, behalve volwassen rode bloedcellen ( erytrocyten ) en
bloedplaatjes ( trombocyten ) deze hebben geen kern. Cellen dwarsgestreept hebben meer cellen.
Vliesje om kern heeft is kernplasma (karyoplasma ) en kernmembraan.
2.1.4 Celdeling
Cellen zijn noodzakelijk voor ; stofwisseling, groei, voortplanting en vervanging van afgestorven
cellen.
Mitose: elke nieuwe cel het zelfde aantal chromosomen bezit als de oorspronkelijke cel.
Meiose: deling van voortplantingscellen ander soort splitsing, niet in lengte maar delen over nieuwe
ontstane geslachtscellen halvering van aantal chromosomen in de nieuwe cel. Meiose vind alleen
plaats in vrouwelijke eicel en mannelijke zaadcel ( spermatozoön geen cytoplasma). Mannelijke en
vrouwelijke geslachtcellen smelten ( gameten) samen, hierdoor komt nieuwe cel ( zygoot) met
compleet aantal chromosomen.
Mens heeft 46 chromosomen, 23 paar, 22 paar zijn gelijk aan elkaar, alleen geslachtschromosomen
verschillen. Y- chromosoom is mannelijk en X- chromosoom is vrouwelijk. Alleen in levercellen
worden chromosomen verdubbelt.
Man: Lichaamscel xy, geslachtscel x of y
Vrouw : lichaamscel xx , geslachtscel x
Genotype : alle erfelijke eigenschappen van organisme.
Fenotype: alle zichtbare eigenschappen/ die tot uiting komen
, Fenotype = genotype + invloeden op milieu
Gen is een stukje van het DNA dat code bevat voor erfelijke eigenschappen. Informatie voor alle
erfelijke eigenschappen, liggen verspreid op chromosomen. DNA bestaat uit 4 bouwstenen adenine
( A) , cytosine ( C ), guanine (G) en thymine (T).
Homozygoot: wanneer de genen op een chromosomenpaar dezelfde eigenschappen bezitten,
verschilt dit is het heterozygoot.
Dominant ( A) : de ene eigenschap bij een heterozygote aanleg overheerst over de andere, de
onderdrukte eigenschap heet dan recessief (a).AA/aa : homozygoot dominant of aa recessief. Aa:
heterozygoot. Een eiwit is opgebouwd uit aminozuren.
Vanaf moment buitenste/ binnenste cellen zich gaan gedragen differentiëren, hierbij gaan de
cellen zich steeds meer specialiseren.
2.2 Weefsels
Een weefsel is een groep cellen met dezelfde bouw en functie.
- Epitheelweefsel
- Steunweefsel
- Spierweefsel
- Zenuwweefsel
2.2.1 Epitheel
Functie van epitheel is bedekken en beschermen van de onderliggende weefsels of orgaanstructuren.
Epitheel bedenkt ons lichaam in vorm van huid, maar bekleed ook binnenzijde van mondholte,
keelholte, darmen, luchtwegen, buik en borstholte. De cellen grenzen nauw aan elkaar.
Endotheel: het weefsel dat de binnenzijde van de bloedvaten en het hart bekleedt.
Mesotheel: bedekt hartzakje bng, borst en buikvlies
Trilhaarepitheel: bijzonder soort dekweefsel in luchtwegen, kunnen stofjes en bacterien naar buiten
slaan. Zintuigepitheel reageert maar op één prikkel, reuk, smaak, zicht en gehoor.
Een klier maakt producten uit stoffen die het bloed aanvoert, deze producten scheidt de klier af.
- Excriene klieren: klieren die hun producten buiten lichaam uitstoten, zweetklieren,
speekselklieren. Zijn klieren met exocriene of externe secretie: ze hebben een afvoerbuis en
producten verlaten dus direct/ indirect het lichaam.
- Endocriene klieren : klieren die producten afscheiden, via bloedbaan. Producten noemen we
hormonen, klieren die hormonen producten heten klieren met endocriene of interne
secretie, geen afvoerbuis.
Secretie: blijft in lichaam
Excretie: uit lichaam verwijderd, bijv. urine.
2.2.2 Steunweefsel ( te onderscheiden in ; )
- Bindweefsel: verbinden van verschillende onderdelen, bestaat uit cellen en vezels die
elastisch zijn. Ook vetcellen. Tussen bindweefselcellen in ligt tussencelstof bestaande uit
water en eiwit: weefselvocht (lymfe). Er lopen veel bloedvaten.
- Beenweefsel; belangrijk reservoir voor kalk
- Kraakbeenweefsel : bij been en kraakbeen weefsel is tussencelstof hard en bestaande uit
eiwit ( been) kalkzout. Taken: fungeren als aanhechtpunt voor skelet, stevigheid, organen
beschermen, bloedcellen produceren.
2.2.3 Spierweefsel
