1
Inhoudsopgave
H1 Inleiding (Goldstein)……………………………………..……….2
H6 Andere sensorische systemen (Kalat)…………………………….4
H5 Visie (Kalat)………………………………………………………8
H3 Perceptie (Goldstein)…………………………………………….12
H5 Korte termijn- en werkgeheugen (Goldstein)……………………14
H6 Langetermijngeheugen: structuur (Goldstein)…………………...16
H7 Langetermijngeheugen: codering, ophalen, consolidatie………..19
H4 Aandacht…………………………………………………………22
100 oefenvragen……………………………………………………..26
, 2
Hoofstuk 1 Inleiding
Goldstein
Cognitieve psychologie is de studie van de geest.
De geest controleert verschillende mentale processen en is belangrijk voor normaal
functioneren.
Er zijn verschillende cognities/mentale processen:
- Perceptie
- Aandacht
- Geheugen
- Emoties
- Taal
- Beslissingen maken
- Denken
- Redeneren
Studies naar de geest door Donders, Wundt, Ebbinghaus en James:
Donders, 1868: voerde het eerste cognitief psychologisch experiment uit wat ging over
reactietijd (= hoe lang het duurt om op een stimulus te reageren)
o Simpele reactietijd: stimulus waarnemen (licht), gevolgd door gedragsreactie
(drukken op knop). Reactietijd is hierbij de tijd tussen de presentatie van de
stimulus en de gedragsreactie.
o Keuzereactietijd: hier kwam er een extra taak bij, namelijk op de linker knop
drukken bij het licht aan de linkerkant en op de rechter knop drukken bij het
licht aan de rechterkant.
in de keuzereactietijd was de reactietijd langzamer.
verschil tussen simpele en keuzereactietijd: de tijd dat het duurde om een beslissing
te maken.
o Go/no go taak: opdracht hierbij is om wel op een knop te drukken wanneer er
een licht links verschijnt, en niet te drukken als er licht rechts verschijnt (of
andersom).
stimulus detectie + stimulus discriminatie + motor repons
Discriminatietaak = geeft aan in welke mate een proefpersoon een verschil kan detecteren.
Bijv. vragen welke lijn langer is.
Wundt, 1879: mat het structuralisme aan de hand van analytische introspectie. En
verschoof de studie van de geest van een rationalistische benadering naar een empiristische
benadering.
Structuralisme = het bewustzijn bestaat uit gedeeltes. Ervaring komt tot stand door
verschillende soorten sensatie. Sensatie is de vroege verwerking van stimuli.
Analytische introspectie = methode waarbij de geest wordt onderzocht door middel
van associaties en beschrijving van sensaties bij stimuli.
intro = naar binnen, spectie = kijken
Discussie punten: niet generaliseerbaar (want variërend van persoon tot
persoon), moeilijk te bevestigen (want gingen over onzichtbare innerlijke
mentale processen) en het was/is niet wetenschappelijk.
Rationalistische benadering = kennis wordt vergaard op basis van gevoel.
, 3
Empiristische benadering = kennis wordt vergaard door het uitvoeren van
experimenten. Kernpunt: experimenten zijn van belang in het onderzoeken van
cognitie.
Ebbinghaus, 1885: ontdekte aan de hand van zijn experiment dat nieuw aangeleerde woorden
in de loop van de tijd steeds minder goed gereproduceerd konden worden.
Savings curve = grafiek die laat zien hoe snel iemand ingeprente informatie vergeet.
Savings = (de tijd die nodig is om de lijst te leren) – (de tijd die nodig is om de lijst
opnieuw te leren na een bepaalde tijd) dus: het verschil tussen hoe snel je iets de
eerste keer en tweede keer leert.
savings zullen kleiner zijn als er meer tijd zit tussen de leermomenten. Kortom,
wanneer er meer tijd zit tussen de leermomenten, is de tijd dat iemand nodig heeft om de lijst
opnieuw te leren minder/kleiner.
James, 1890: bestudeerde de geest aan de hand van observaties.
als je je focust op één ding, verschuift de rest naar de achtergrond
Studies van gedrag door Watson, Pavlov en Skinner:
Watson, 1913: ontwikkelde het behaviorisme, waarbij wel objectieve en experimentele
metingen konden worden gedaan (in tegenstelling tot analytische introspectie). Meetbaar,
observeerbaar gedrag is het belangrijkste onderwerp in het behaviorisme.
Cognitieve revolutie = verschuiving van het behaviorisme naar begrijpen van de werking van
de geest. Hierbij werd er meer gekeken naar wat het gedrag ons vertelt over hoe de geest
werkt.
Pavlov, 1890: toonde met klassieke conditionering aan dat een hond kan kwijlen van het
horen van een bel, omdat hij denkt te weten dat er dan eten komt. Terwijl een bel in eerste
instantie geen reactie uitlokt.
Klassieke conditionering liet zien dat gedrag geanalyseerd kan worden zonder de geest te
gebruiken.
Skinner, 1938: ontwikkelde operante conditionering wat is gefocust op hoe gedrag versterkt
of verminderd wordt door positieve (belonen) of negatieve (straffen) bekrachtiging
Operante conditionering gaat dus over de controle van gedrag door een stimuli
(bekrachtiging).
Onderzoek van Edward Chance: rat in een doolhof. Eerst mocht de rat rondrennen en
onderzoeken. Daarna werd de rat op plek A gezet en was er voedsel aanwezig op plek B. De
rat leerde dat als hij naar rechts ging hij bij het voedsel uitkwam. Vervolgens was het voedsel
op plek C (aan de linkerkant) en werd er verwacht dat de rat weer rechts zou gaan, maar hij
ging links naar het voedsel
cognitieve map: creëren van een concept in de cognitie. Bijv. rat weet waar het voedsel is
en gaat er meteen naar toe.
tegenstrijdig met het behaviorisme, werd in die tijd niet gelooft.
Ontwikkeling van Noam Chomsky: volgens Skinner zouden kinderen taal leren door
operante conditionering (imiteren en herhalen van taal) en dus aangeleerd d.m.v.
bekrachtiging. Maar volgens Chomsky klopt dat niet, omdat kinderen ook ‘ik haat je mama’
zeggen, wat niet belonend werkt, en maken ze spelfouten taal is aangeboren
Inhoudsopgave
H1 Inleiding (Goldstein)……………………………………..……….2
H6 Andere sensorische systemen (Kalat)…………………………….4
H5 Visie (Kalat)………………………………………………………8
H3 Perceptie (Goldstein)…………………………………………….12
H5 Korte termijn- en werkgeheugen (Goldstein)……………………14
H6 Langetermijngeheugen: structuur (Goldstein)…………………...16
H7 Langetermijngeheugen: codering, ophalen, consolidatie………..19
H4 Aandacht…………………………………………………………22
100 oefenvragen……………………………………………………..26
, 2
Hoofstuk 1 Inleiding
Goldstein
Cognitieve psychologie is de studie van de geest.
De geest controleert verschillende mentale processen en is belangrijk voor normaal
functioneren.
Er zijn verschillende cognities/mentale processen:
- Perceptie
- Aandacht
- Geheugen
- Emoties
- Taal
- Beslissingen maken
- Denken
- Redeneren
Studies naar de geest door Donders, Wundt, Ebbinghaus en James:
Donders, 1868: voerde het eerste cognitief psychologisch experiment uit wat ging over
reactietijd (= hoe lang het duurt om op een stimulus te reageren)
o Simpele reactietijd: stimulus waarnemen (licht), gevolgd door gedragsreactie
(drukken op knop). Reactietijd is hierbij de tijd tussen de presentatie van de
stimulus en de gedragsreactie.
o Keuzereactietijd: hier kwam er een extra taak bij, namelijk op de linker knop
drukken bij het licht aan de linkerkant en op de rechter knop drukken bij het
licht aan de rechterkant.
in de keuzereactietijd was de reactietijd langzamer.
verschil tussen simpele en keuzereactietijd: de tijd dat het duurde om een beslissing
te maken.
o Go/no go taak: opdracht hierbij is om wel op een knop te drukken wanneer er
een licht links verschijnt, en niet te drukken als er licht rechts verschijnt (of
andersom).
stimulus detectie + stimulus discriminatie + motor repons
Discriminatietaak = geeft aan in welke mate een proefpersoon een verschil kan detecteren.
Bijv. vragen welke lijn langer is.
Wundt, 1879: mat het structuralisme aan de hand van analytische introspectie. En
verschoof de studie van de geest van een rationalistische benadering naar een empiristische
benadering.
Structuralisme = het bewustzijn bestaat uit gedeeltes. Ervaring komt tot stand door
verschillende soorten sensatie. Sensatie is de vroege verwerking van stimuli.
Analytische introspectie = methode waarbij de geest wordt onderzocht door middel
van associaties en beschrijving van sensaties bij stimuli.
intro = naar binnen, spectie = kijken
Discussie punten: niet generaliseerbaar (want variërend van persoon tot
persoon), moeilijk te bevestigen (want gingen over onzichtbare innerlijke
mentale processen) en het was/is niet wetenschappelijk.
Rationalistische benadering = kennis wordt vergaard op basis van gevoel.
, 3
Empiristische benadering = kennis wordt vergaard door het uitvoeren van
experimenten. Kernpunt: experimenten zijn van belang in het onderzoeken van
cognitie.
Ebbinghaus, 1885: ontdekte aan de hand van zijn experiment dat nieuw aangeleerde woorden
in de loop van de tijd steeds minder goed gereproduceerd konden worden.
Savings curve = grafiek die laat zien hoe snel iemand ingeprente informatie vergeet.
Savings = (de tijd die nodig is om de lijst te leren) – (de tijd die nodig is om de lijst
opnieuw te leren na een bepaalde tijd) dus: het verschil tussen hoe snel je iets de
eerste keer en tweede keer leert.
savings zullen kleiner zijn als er meer tijd zit tussen de leermomenten. Kortom,
wanneer er meer tijd zit tussen de leermomenten, is de tijd dat iemand nodig heeft om de lijst
opnieuw te leren minder/kleiner.
James, 1890: bestudeerde de geest aan de hand van observaties.
als je je focust op één ding, verschuift de rest naar de achtergrond
Studies van gedrag door Watson, Pavlov en Skinner:
Watson, 1913: ontwikkelde het behaviorisme, waarbij wel objectieve en experimentele
metingen konden worden gedaan (in tegenstelling tot analytische introspectie). Meetbaar,
observeerbaar gedrag is het belangrijkste onderwerp in het behaviorisme.
Cognitieve revolutie = verschuiving van het behaviorisme naar begrijpen van de werking van
de geest. Hierbij werd er meer gekeken naar wat het gedrag ons vertelt over hoe de geest
werkt.
Pavlov, 1890: toonde met klassieke conditionering aan dat een hond kan kwijlen van het
horen van een bel, omdat hij denkt te weten dat er dan eten komt. Terwijl een bel in eerste
instantie geen reactie uitlokt.
Klassieke conditionering liet zien dat gedrag geanalyseerd kan worden zonder de geest te
gebruiken.
Skinner, 1938: ontwikkelde operante conditionering wat is gefocust op hoe gedrag versterkt
of verminderd wordt door positieve (belonen) of negatieve (straffen) bekrachtiging
Operante conditionering gaat dus over de controle van gedrag door een stimuli
(bekrachtiging).
Onderzoek van Edward Chance: rat in een doolhof. Eerst mocht de rat rondrennen en
onderzoeken. Daarna werd de rat op plek A gezet en was er voedsel aanwezig op plek B. De
rat leerde dat als hij naar rechts ging hij bij het voedsel uitkwam. Vervolgens was het voedsel
op plek C (aan de linkerkant) en werd er verwacht dat de rat weer rechts zou gaan, maar hij
ging links naar het voedsel
cognitieve map: creëren van een concept in de cognitie. Bijv. rat weet waar het voedsel is
en gaat er meteen naar toe.
tegenstrijdig met het behaviorisme, werd in die tijd niet gelooft.
Ontwikkeling van Noam Chomsky: volgens Skinner zouden kinderen taal leren door
operante conditionering (imiteren en herhalen van taal) en dus aangeleerd d.m.v.
bekrachtiging. Maar volgens Chomsky klopt dat niet, omdat kinderen ook ‘ik haat je mama’
zeggen, wat niet belonend werkt, en maken ze spelfouten taal is aangeboren
