Nabespreking 1
Literatuur:
Wat is een praeter?
Magistraat = ambtsdrager die met door God geschonken macht
(imperium) bekleed waren en het staatsgezag uitoefenden
Gekozen voor één jaar en in dubbeltal geen langdurige
heerschappij & wederzijdse controle
Praetor = een magistraat speciaal belast met het verlenen van
rechtsingang door het verlenen van een rechtsmiddel aan de eiser, belast
met het maken van edicten
Praetor urbanus (Rome): vaardigde elk jaar een edict bij zijn
ambtsaanvaarding uit
Praetor peregrinus = vreemdelingenpraetor bij peregrini (=
vreemdelingen aan wie het recht was toegekend om met Romeinse
burgers voor een Romeinse rechter te procederen partij
Actio = een bepaald rechtsmiddel, een actie of rechtsvordering
Praetor = politicus politiek carrière maken wilde zeggen via
verkiezingen opklimmen in de reeks magistraatsfunctie tot aan de top, het
consulaat
Edict (traditioneel edict = praetonisch recht) = een eenzijdige, door de
praetor vastgestelde algemeen verbindende regel, de juridische agenda
van het ambtsjaar de burger wist zo in beginsel wat hij in een proces
kon verwachten en dat gaf aan het edict in de praktijk de kracht van een
wet
Bevatte rechtsmiddelen die als blanketformule in een toekomstig
proces konden dienen bij het verlenen van rechtsingang aan de eiser
Bevatte tevens standaard verweermiddelen, de zogenaamde
excepties (exceptiones)
Formulae = de modellen van acties over verschillende onderwerpen die te
vinden waren in het edict van de praetor
Hoe werkt het procesrecht?
Er zijn drie procesvormen:
1. Het legis actio-proces (ongeschreven)(tot 17 v.Chr.)
Twee fasen: een voor de magistraat en een voor de rechter
Basis: het uitspreken ter zitting van vaste spreuken, in eerste instantie
door de eiser, waarin geen fouten mocht voorkomen op straffe van het
verlies van het proces = rituelen & mondeling
Tenuitvoerlegging: vereiste een nieuw proces
2. Het formula-proces (geschreven)(tot 250 n.Chr.)
, Twee fasen:
a. Praeto keek naar een toepasselijk rechtsmiddel in het edict en als hij
een geschikt rechtsmiddel vond, dan werd dit verleend
Het rechtsmiddel werd op schrift gesteld in de formula
Met deze formula gingen de partijen naar de rechter
Procesovereenkomst (litis contestatio) komt tot stand indien
overeenstemming bij beide partijen over het onderwerp en de
rechter
b. Rechter keek vervolgens of de voorwaarden (‘si paret’) in de formula
waren vervuld
De rechter hield zich vooral bezig met bewijsvragen en dus
met de vaststelling van de feiten
Mogelijkheden wanneer de juridische situatie niet direct kon worden
ondergebracht in de rechtsmiddelencatalogus van het edict:
Praetor kon een formula verlenen van eigen maaksel die een wel in
het edict opgenomen (geproponeerde) formula tot voorbaald had =
actio … utilis er wordt dan ontheffing verleend van één van de
vereisten voor het verlenen van een bestaande actie
Praetor kon een nieuwe nog niet bestaande actie verlenen die op de
concrete feiten gebaseerd was = actio in factum
Praetor kon de eis tot het verlenen van een rechtsmiddel weigeren =
denegatio actionis
138 n. Chr: Hadrianus droeg aan jurist Salvius Julianus op het edict voortan
voor altijd vast te leggen in het Edictum Perpetuum sindsdien was de
speelruimte om via het procesrecht nieuw materieel recht te scheppen
voor de praetor vrijwel onmogelijk geworden
Tenuitvoerlegging: vereiste een nieuw proces “faillissement” = alle
goederen van de in het ongelijk gestelde partij werden verkocht
Hoger Beroep: tweede eeuw n.Chr. = men kon in beroep gaan bij een
keizerlijk ambtenaar
3. Cognitio extraordinaria (lijkt op ons huidige proces)
17 v. Chr: leges Juliae Iudiciariae uitgevaardigd door keizer Augustus:
Hier wordt van gebruik gemaakt in gevallen van strijd over informele
aanbevelingen in een testament (fideicommissa)
Proces voor een keizerlijk ambtenaar in één fase onderzoekt de
zaak als rechter, beslist over het geleverde bewijs en wijst tenslotte
vonnis
Rechter bindend advies vragen hierdoor draagt ook de
rechtsbeslissing van de keizerlijke kanselarij, een rescriptum,
een voorwaardelijk karakter, in die zin dat de feiten nog voor
de rechter moeten worden bewezen
Literatuur:
Wat is een praeter?
Magistraat = ambtsdrager die met door God geschonken macht
(imperium) bekleed waren en het staatsgezag uitoefenden
Gekozen voor één jaar en in dubbeltal geen langdurige
heerschappij & wederzijdse controle
Praetor = een magistraat speciaal belast met het verlenen van
rechtsingang door het verlenen van een rechtsmiddel aan de eiser, belast
met het maken van edicten
Praetor urbanus (Rome): vaardigde elk jaar een edict bij zijn
ambtsaanvaarding uit
Praetor peregrinus = vreemdelingenpraetor bij peregrini (=
vreemdelingen aan wie het recht was toegekend om met Romeinse
burgers voor een Romeinse rechter te procederen partij
Actio = een bepaald rechtsmiddel, een actie of rechtsvordering
Praetor = politicus politiek carrière maken wilde zeggen via
verkiezingen opklimmen in de reeks magistraatsfunctie tot aan de top, het
consulaat
Edict (traditioneel edict = praetonisch recht) = een eenzijdige, door de
praetor vastgestelde algemeen verbindende regel, de juridische agenda
van het ambtsjaar de burger wist zo in beginsel wat hij in een proces
kon verwachten en dat gaf aan het edict in de praktijk de kracht van een
wet
Bevatte rechtsmiddelen die als blanketformule in een toekomstig
proces konden dienen bij het verlenen van rechtsingang aan de eiser
Bevatte tevens standaard verweermiddelen, de zogenaamde
excepties (exceptiones)
Formulae = de modellen van acties over verschillende onderwerpen die te
vinden waren in het edict van de praetor
Hoe werkt het procesrecht?
Er zijn drie procesvormen:
1. Het legis actio-proces (ongeschreven)(tot 17 v.Chr.)
Twee fasen: een voor de magistraat en een voor de rechter
Basis: het uitspreken ter zitting van vaste spreuken, in eerste instantie
door de eiser, waarin geen fouten mocht voorkomen op straffe van het
verlies van het proces = rituelen & mondeling
Tenuitvoerlegging: vereiste een nieuw proces
2. Het formula-proces (geschreven)(tot 250 n.Chr.)
, Twee fasen:
a. Praeto keek naar een toepasselijk rechtsmiddel in het edict en als hij
een geschikt rechtsmiddel vond, dan werd dit verleend
Het rechtsmiddel werd op schrift gesteld in de formula
Met deze formula gingen de partijen naar de rechter
Procesovereenkomst (litis contestatio) komt tot stand indien
overeenstemming bij beide partijen over het onderwerp en de
rechter
b. Rechter keek vervolgens of de voorwaarden (‘si paret’) in de formula
waren vervuld
De rechter hield zich vooral bezig met bewijsvragen en dus
met de vaststelling van de feiten
Mogelijkheden wanneer de juridische situatie niet direct kon worden
ondergebracht in de rechtsmiddelencatalogus van het edict:
Praetor kon een formula verlenen van eigen maaksel die een wel in
het edict opgenomen (geproponeerde) formula tot voorbaald had =
actio … utilis er wordt dan ontheffing verleend van één van de
vereisten voor het verlenen van een bestaande actie
Praetor kon een nieuwe nog niet bestaande actie verlenen die op de
concrete feiten gebaseerd was = actio in factum
Praetor kon de eis tot het verlenen van een rechtsmiddel weigeren =
denegatio actionis
138 n. Chr: Hadrianus droeg aan jurist Salvius Julianus op het edict voortan
voor altijd vast te leggen in het Edictum Perpetuum sindsdien was de
speelruimte om via het procesrecht nieuw materieel recht te scheppen
voor de praetor vrijwel onmogelijk geworden
Tenuitvoerlegging: vereiste een nieuw proces “faillissement” = alle
goederen van de in het ongelijk gestelde partij werden verkocht
Hoger Beroep: tweede eeuw n.Chr. = men kon in beroep gaan bij een
keizerlijk ambtenaar
3. Cognitio extraordinaria (lijkt op ons huidige proces)
17 v. Chr: leges Juliae Iudiciariae uitgevaardigd door keizer Augustus:
Hier wordt van gebruik gemaakt in gevallen van strijd over informele
aanbevelingen in een testament (fideicommissa)
Proces voor een keizerlijk ambtenaar in één fase onderzoekt de
zaak als rechter, beslist over het geleverde bewijs en wijst tenslotte
vonnis
Rechter bindend advies vragen hierdoor draagt ook de
rechtsbeslissing van de keizerlijke kanselarij, een rescriptum,
een voorwaardelijk karakter, in die zin dat de feiten nog voor
de rechter moeten worden bewezen
