Bovenste extremiteit – Praktijk – CWK-CTO-TWK Loranne den Otter
Praktijkcursus: Bovenste extremiteit en
cervicothoracale regio
DEEL 1: Cervicale wervelkolom en cervicothoracale overgang
1. Screening – PPT
1.1. Definitie
Screening is een proces waarbij de fysiotherapeut besluit of verder fysiotherapeutisch onderzoek
geïndiceerd is.
▪ “vóór de anamnese”
▪ Gerichte vragen, tests of andere diagnostische verrichtingen
▪ Risicofactoren of alarmsignalen herkennen ≠ medische diagnostiek
▪ Bestaat uit 4 onderdelen:
– Aanmelding
– Inventarisatie van de hulpvraag
– Screening op ‘pluis/niet-pluis’
– Informeren en adviseren over de bevindingen van het screeningsproces
1.1.1. Inventarisatie hulpvraag:
▪ Concrete hulpvraag
▪ Belangrijkste klachten / problemen in functioneren
▪ Doelstellingen en verwachtingen
▪ Evt. medische gegevens
→ Na onderzoek en analyse vertalen naar behandelplan
1.2. Functioneringsproblemen en beloop van de klacht
▪ Lokalisatie en aard van de klacht (ICF)
▪ Bewegings- / houdingsafhankelijkheid
▪ Ernst (bewoordingen patiënt)
▪ Beloop in functie van te verwachten natuurlijk herstel
1.3. Rode vlaggen
1.3.1. Generiek
= symptomen die wijzen op mogelijk ernstige onderliggende pathologie, waarvoor P/T contact met
de huisarts dient op te nemen
▪ Onbegrepen tekenen of symptomen na een (recent)trauma
▪ Koorts (langere tijd en onverklaarbaar)
▪ Recent gewichtsverlies (>5kg/maanden onverklaarbaar)
▪ Langdurig gebruik corticoïden
▪ Constante pijn die niet afneemt in rust of bij verandering van positie
▪ Voorgeschiedenis van maligniteit
▪ Nachtelijke pijn, niet beïnvloedbaar door bewegingen/houdingen
▪ Uitgebreide neurologische tekenen en symptomen
,Bovenste extremiteit – Praktijk – CWK-CTO-TWK Loranne den Otter
1.3.2. Regio specifiek
= symptomen die wijzen op mogelijk ernstige onderliggende pathologie, waarvoor P/T contact met
de huisarts dient op te nemen
▪ Spinale fracturen
▪ Tekenen van ruggenmerg compressie -> vb klachten in beide armen
▪ Neoplastische aandoeningen
▪ Vasculaire aandoeningen
– arteria vertebralis in canalis vertebralis
– heeft P vasculaire klachten, roken, verhoogde bloeddruk
– Hoog cervicale ligamentaire instabiliteit bij bv syndroom van down
▪ Systeem-/inflammatoire aandoeningen
▪ Hoog cervicale ligamentaire instabiliteit
1.3.2.1. Spinale fracturen
▪ Mechanisch trauma of letsel
▪ Gebruik ‘c-spine rule’ om noodzaak voor Rx te bepalen
– https://www.mdcalc.com/canadian-c-spine-rule
▪ Of NEXUS
,Bovenste extremiteit – Praktijk – CWK-CTO-TWK Loranne den Otter
NEXUS (National Emergency X-radiography Utilization Study)
▪ Geen RX cervicaal aangewezen als
▪ aan ALLE 5 van onderstaande criteria voldaan is:
1. Afwezigheid van gevoeligheid posterieur midcervicale lijn
2. Geen bewijs van intoxicatie
3. Normaal niveau van alertheid/ bewustzijn
4. Geen focaal neurologisch deficit
5. Geen pijnlijk afleidend letsel
1.3.2.2. Cervicale myelopathie
= compressie in spinaal kanaal → neurologische tekenen
▪ Veroorzaakt door:
– Degeneratieve veranderingen intervertebrale disci
– Hypertrofie/ossificatie ligamenten: lig. flavum of lig. longitudinale post
– Osteofietvorming
▪ Symptomen:
– Sensorische stoornissen handen
– Verstoorde gang
– Balans ‘unsteadiness’
– Verminderde kracht en spieratrofie
– Verstoorde darm en blaasfunctie
1.3.2.3. Cervicale arteriële dysfunctie
▪ Anterieur: A. carotis interna
▪ Posterieur: A. vertebrobasilaris
▪ Kan verward worden met craniocervicale pijn
▪ Onderzoek:
– Anamnese:
o Hoge bloeddruk
o Verhoogde cholesterolwaarden
o Diabetes
o Roken
o Infecties
o Abnormaliteiten in bloedstolling
o Direct bloedvat trauma
– Hersenzenuwen
– Premanipultatieve testing niet valide!
o als je mensen in die premanipulatiev positie voor een tijdje
laten liggen en klachten treden op
o anamnese blijft belangrijk, weten wie je P is
1.3.2.4. Klinische cervicale instabiliteit
▪ Traumatisch/niet-traumatisch
▪ Screening in geval van:
– Val
– Stomp trauma
– Auto ongeval
– Co-morbiditeit van: reumatoide artritis, Down syndroom, ankyloserende spondylitis
– Langdurig gebruik van corticosteroïden (of anticonceptie)
o kan dit wel echt leiden tot ligamentaire instabiliteit? zou BW laten afnemen,
maar is dubieus
, Bovenste extremiteit – Praktijk – CWK-CTO-TWK Loranne den Otter
▪ Combi C-spine rule, doorgedreven anamnese en klinisch onderzoek
▪ Vaak voorkomende klachten
– Niet lang een statische houding kunnen aanhouden
– Vermoeidheid en onvermogen om hoofd recht te houden
– Beter bij externe ondersteuning (incl. handen of halskraag)
– Frequent nood aan zelf-manipulatie
– Gevoel van instabiliteit, trillen of gebrek aan controle
– Frequente episodes van acute aanvallen van nekpijn
– Scherpe pijn, vaak bij plotse bewegingen
→ Deze lijst komt voor bij ong 90% → wil niet zeggen dat wij allen een instabiele nek hebben
Dit is dus niet het enigste, is gewoon een opsomming die kan
Vb unilaterale rug klacht, onderzoeksgericht doet niets pijn → nierbekken ontsteking
Vb FS patient die net van spoed kwam met hypothese van hart probleem → bloedonderzoek bleek
niet super te zijn
Vb midthoracale klacht → patiente ging niet vooruit dus hypothese van maag problemen
1.4. Tractus anamnese
= nagaan of probleem t.h.v. de ingewanden verantwoordelijk kan zijn voor de klacht
Tractus digestivus Tractus circulatorius Tractus pulmonalis
Slikklachten Verhoogde bloeddruk Hoesten
Buikpijn Inspanningspijn Benauwdheid
Misselijkheid Pijn op de borst Slijm opgeven
Hartkloppingen Kortademigheid
1.5. Conclusie
Besluit Patroon Afwijkende Onverklaarbaar Rode vlaggen Advies
symptomen afwijkend beloop
Pluis Bekend Geen Nee Geen Evt. MT onderzoek
Niet pluis Onbekend Geen Nee Geen Contact HA
Niet pluis Bekend Eén of meer Nee Geen Contact HA
Niet pluis Bekend Geen Ja Geen Contact HA
Niet pluis Bekend Geen Nee Eén of meer Contact HA
Praktijkcursus: Bovenste extremiteit en
cervicothoracale regio
DEEL 1: Cervicale wervelkolom en cervicothoracale overgang
1. Screening – PPT
1.1. Definitie
Screening is een proces waarbij de fysiotherapeut besluit of verder fysiotherapeutisch onderzoek
geïndiceerd is.
▪ “vóór de anamnese”
▪ Gerichte vragen, tests of andere diagnostische verrichtingen
▪ Risicofactoren of alarmsignalen herkennen ≠ medische diagnostiek
▪ Bestaat uit 4 onderdelen:
– Aanmelding
– Inventarisatie van de hulpvraag
– Screening op ‘pluis/niet-pluis’
– Informeren en adviseren over de bevindingen van het screeningsproces
1.1.1. Inventarisatie hulpvraag:
▪ Concrete hulpvraag
▪ Belangrijkste klachten / problemen in functioneren
▪ Doelstellingen en verwachtingen
▪ Evt. medische gegevens
→ Na onderzoek en analyse vertalen naar behandelplan
1.2. Functioneringsproblemen en beloop van de klacht
▪ Lokalisatie en aard van de klacht (ICF)
▪ Bewegings- / houdingsafhankelijkheid
▪ Ernst (bewoordingen patiënt)
▪ Beloop in functie van te verwachten natuurlijk herstel
1.3. Rode vlaggen
1.3.1. Generiek
= symptomen die wijzen op mogelijk ernstige onderliggende pathologie, waarvoor P/T contact met
de huisarts dient op te nemen
▪ Onbegrepen tekenen of symptomen na een (recent)trauma
▪ Koorts (langere tijd en onverklaarbaar)
▪ Recent gewichtsverlies (>5kg/maanden onverklaarbaar)
▪ Langdurig gebruik corticoïden
▪ Constante pijn die niet afneemt in rust of bij verandering van positie
▪ Voorgeschiedenis van maligniteit
▪ Nachtelijke pijn, niet beïnvloedbaar door bewegingen/houdingen
▪ Uitgebreide neurologische tekenen en symptomen
,Bovenste extremiteit – Praktijk – CWK-CTO-TWK Loranne den Otter
1.3.2. Regio specifiek
= symptomen die wijzen op mogelijk ernstige onderliggende pathologie, waarvoor P/T contact met
de huisarts dient op te nemen
▪ Spinale fracturen
▪ Tekenen van ruggenmerg compressie -> vb klachten in beide armen
▪ Neoplastische aandoeningen
▪ Vasculaire aandoeningen
– arteria vertebralis in canalis vertebralis
– heeft P vasculaire klachten, roken, verhoogde bloeddruk
– Hoog cervicale ligamentaire instabiliteit bij bv syndroom van down
▪ Systeem-/inflammatoire aandoeningen
▪ Hoog cervicale ligamentaire instabiliteit
1.3.2.1. Spinale fracturen
▪ Mechanisch trauma of letsel
▪ Gebruik ‘c-spine rule’ om noodzaak voor Rx te bepalen
– https://www.mdcalc.com/canadian-c-spine-rule
▪ Of NEXUS
,Bovenste extremiteit – Praktijk – CWK-CTO-TWK Loranne den Otter
NEXUS (National Emergency X-radiography Utilization Study)
▪ Geen RX cervicaal aangewezen als
▪ aan ALLE 5 van onderstaande criteria voldaan is:
1. Afwezigheid van gevoeligheid posterieur midcervicale lijn
2. Geen bewijs van intoxicatie
3. Normaal niveau van alertheid/ bewustzijn
4. Geen focaal neurologisch deficit
5. Geen pijnlijk afleidend letsel
1.3.2.2. Cervicale myelopathie
= compressie in spinaal kanaal → neurologische tekenen
▪ Veroorzaakt door:
– Degeneratieve veranderingen intervertebrale disci
– Hypertrofie/ossificatie ligamenten: lig. flavum of lig. longitudinale post
– Osteofietvorming
▪ Symptomen:
– Sensorische stoornissen handen
– Verstoorde gang
– Balans ‘unsteadiness’
– Verminderde kracht en spieratrofie
– Verstoorde darm en blaasfunctie
1.3.2.3. Cervicale arteriële dysfunctie
▪ Anterieur: A. carotis interna
▪ Posterieur: A. vertebrobasilaris
▪ Kan verward worden met craniocervicale pijn
▪ Onderzoek:
– Anamnese:
o Hoge bloeddruk
o Verhoogde cholesterolwaarden
o Diabetes
o Roken
o Infecties
o Abnormaliteiten in bloedstolling
o Direct bloedvat trauma
– Hersenzenuwen
– Premanipultatieve testing niet valide!
o als je mensen in die premanipulatiev positie voor een tijdje
laten liggen en klachten treden op
o anamnese blijft belangrijk, weten wie je P is
1.3.2.4. Klinische cervicale instabiliteit
▪ Traumatisch/niet-traumatisch
▪ Screening in geval van:
– Val
– Stomp trauma
– Auto ongeval
– Co-morbiditeit van: reumatoide artritis, Down syndroom, ankyloserende spondylitis
– Langdurig gebruik van corticosteroïden (of anticonceptie)
o kan dit wel echt leiden tot ligamentaire instabiliteit? zou BW laten afnemen,
maar is dubieus
, Bovenste extremiteit – Praktijk – CWK-CTO-TWK Loranne den Otter
▪ Combi C-spine rule, doorgedreven anamnese en klinisch onderzoek
▪ Vaak voorkomende klachten
– Niet lang een statische houding kunnen aanhouden
– Vermoeidheid en onvermogen om hoofd recht te houden
– Beter bij externe ondersteuning (incl. handen of halskraag)
– Frequent nood aan zelf-manipulatie
– Gevoel van instabiliteit, trillen of gebrek aan controle
– Frequente episodes van acute aanvallen van nekpijn
– Scherpe pijn, vaak bij plotse bewegingen
→ Deze lijst komt voor bij ong 90% → wil niet zeggen dat wij allen een instabiele nek hebben
Dit is dus niet het enigste, is gewoon een opsomming die kan
Vb unilaterale rug klacht, onderzoeksgericht doet niets pijn → nierbekken ontsteking
Vb FS patient die net van spoed kwam met hypothese van hart probleem → bloedonderzoek bleek
niet super te zijn
Vb midthoracale klacht → patiente ging niet vooruit dus hypothese van maag problemen
1.4. Tractus anamnese
= nagaan of probleem t.h.v. de ingewanden verantwoordelijk kan zijn voor de klacht
Tractus digestivus Tractus circulatorius Tractus pulmonalis
Slikklachten Verhoogde bloeddruk Hoesten
Buikpijn Inspanningspijn Benauwdheid
Misselijkheid Pijn op de borst Slijm opgeven
Hartkloppingen Kortademigheid
1.5. Conclusie
Besluit Patroon Afwijkende Onverklaarbaar Rode vlaggen Advies
symptomen afwijkend beloop
Pluis Bekend Geen Nee Geen Evt. MT onderzoek
Niet pluis Onbekend Geen Nee Geen Contact HA
Niet pluis Bekend Eén of meer Nee Geen Contact HA
Niet pluis Bekend Geen Ja Geen Contact HA
Niet pluis Bekend Geen Nee Eén of meer Contact HA
