HOOFDSTUK 3: INITMITEIT EN SEKSUALITEIT IN DE ZORG
Een tweede thema die we bespreken is seksualiteit en intimiteit in de zorg. Lange tijd was dit een
taboe. Stilaan ontstaat ruimte om dit in de werking van onze zorgorganisaties een plaats te geven.
We bespreken een aantal voorbeelden van visieteksten vanuit de praktijk.
1. RELATIONELE VISIE OP INITIMITEIT EN SEKSUALITEIT
Steunend op onze filosofie van waardigheid in dialoog willen we het beleven van intimiteit en
seksualiteit in ons woonzorgcentrum een plaats geven. Beide zijn een aspect van ons mens-zijn. Het
is een dialoog waarin mensen zich kwetsbaar verbinden met een ander. We willen hiermee discreet,
met ernst en respect omgaan
2. DEFINITIES
Om duidelijk met elkaar in dialoog te gaan, definiëren we de begrippen ‘intimiteit’ en ‘seksualiteit’.
Seksualiteit begrijpen we als ‘een contact hebben met erogene lichaamsdelen, met de intentie om op
te winden’. Erogene zones zijn plaatsen op het lichaam die bij prikkeling tot seksuele opwinding
leiden.
Intimiteit begrijpen we als ‘een vorm van lichamelijk contact waaruit liefde en verbondenheid
spreekt, maar die niet gericht is op seksualiteit’. Als voorbeeld denken we aan het geven van een
knuffel, een zoen, een aanraking,…
Met betrekking tot seksualiteit en intimiteit maken we ook een onderscheid tussen de kamer als een
privéruimte en de publieke ruimte in het woonzorgcentrum. Ons dagcentrum vraag een bijzondere
aandacht. Gezien de context menen we dat ons dagcentrum geen privéruimte heeft.
3. INITMITEIT EN SEKSUALITEIT: EEN AFWEGEN VAN WAARDEN IN DIALOOG
WAARDEN
We menen dat het beleven van intimiteit en seksualiteit gebeurt in dialoog. Volgende waarden zijn
hierbij relevant: context, zelfbeschikking, respect en privacy. We vinden het belangrijk om bij
problemen in de beleving van intimiteit en seksualiteit te zoeken naar een evenwicht tussen die
waarden. Gezien iedere betrokken persoon een unieke persoonlijkheid heeft, ligt dit evenwicht
telkens anders.
Elke bewoner brengt een context mee waarin hij intimiteit en seksualiteit beleeft. Binnen de realiteit
van ons woonzorgcentrum, willen we de wijze waarop een bewoner intimiteit en seksualiteit in zijn
thuiscontext beleeft, mogelijk maken.
Vanuit de waarde van zelfbeschikking vinden we dat de bewoner in een dergelijke dialoog de eerste
gesprekspartner is. Het is de bewoner die in zelfbeschikking bepaalt hoe we de familiale of
vriendschappelijke context hier al dan niet bij betrekken.
Hiermee raken we de derde waarde: respect. We willen de wijze waarop een bewoner kiest om zijn
seksualiteit en intimiteit te beleven, in de mate waarin daar ook respect spreekt voor de ander,
respecteren.
, Tenslotte willen we in heel deze visietekst aandacht hebben voor de privacy van onze bewoner. Dit
vertaalt zich in het respect voor zijn privéruimte (niet ongevraagd zijn privéruimte – kamer
betreden). Waar nodig en wenselijk worden praktische afspraken gemaakt met de bewoner. We
bespreken enkel de hoogstnoodzakelijke zaken in teamverband en houden ons aan het
beroepsgeheim. Zaken omtrent intimiteit en seksualiteit worden met respect voor alle betrokkenen
verwoord en besproken
Met betrekking tot het beleven van intimiteit en seksualiteit sommen we een aantal normen op. Ze
bieden een kader waarbinnen we het beleven van intimiteit en seksualiteit mogelijk willen maken.
4. BELEVING VAN SEKSUALITEIT
Het beleven van seksualiteit kan in de privéruimte. De eventuele partnerkeuze moet passen binnen
het toegestane wettelijk kader. Seksualiteitsbeleving met een medewerker kan niet.
Vanuit respect voor de medebewoner, de medewerker en derden, kan seksualiteitsbeleving in de
publieke ruimte niet.
Een bewoner is vrij om zijn kamer naar eigen smaak in te richten, zoverre dit niet op de gang, als
publieke ruimte, zichtbaar wordt.
Een bewoner mag pornomateriaal of andere attributen op de kamer hebben.
Een medewerker mag bij het verzorgen van een bewoner filmmateriaal of andere attributen
verwijderen of stop zetten.
Een bewoner met een verminderde handelingsbekwaamheid kan zich laten bijstaan in zijn
seksualiteitsbeleving door een dienstverlenende organisatie.
Wanneer de seksualiteitsbeleving, om welke reden dan ook, (zelf)beschadigend of dwangmatig
wordt, dan treden wij op uit respect voor de context van de bewoner.
Een medewerker treedt respectvol maar begrenzend op, in het geval een bewoner ongepaste
voorstellen of gedrag stelt.
5. BELEVING VAN INITMITEIT
Elke vorm van initimiteitsbeleving kan op de kamer en dit gelijklopend met wat in de publieke ruimte
kan.
Intimiteit kan wanneer dit gebeurt vanuit een dialoog van onze waarden van context, zelfbeschikking
en respect. Elke betrokkene heeft het recht om hier grenzen te bepalen. Een medewerker mag een
bewoner knuffelen, zoenen, aanraken. Doch, elke partij, ook een medewerker is vrij in het bepalen
van zijn grenzen. Het vergt een bijzondere aandacht en bekwaamheid van de medewerker om in te
schatten in hoeverre de bewoner intimiteit toe laat.
We wensen hier echter geen strakke normen te formuleren. We menen dat ieder vrij is om in dialoog
te bepalen hoe hij intimiteit in ons woonzorgcentrum een plaats geeft.
Een tweede thema die we bespreken is seksualiteit en intimiteit in de zorg. Lange tijd was dit een
taboe. Stilaan ontstaat ruimte om dit in de werking van onze zorgorganisaties een plaats te geven.
We bespreken een aantal voorbeelden van visieteksten vanuit de praktijk.
1. RELATIONELE VISIE OP INITIMITEIT EN SEKSUALITEIT
Steunend op onze filosofie van waardigheid in dialoog willen we het beleven van intimiteit en
seksualiteit in ons woonzorgcentrum een plaats geven. Beide zijn een aspect van ons mens-zijn. Het
is een dialoog waarin mensen zich kwetsbaar verbinden met een ander. We willen hiermee discreet,
met ernst en respect omgaan
2. DEFINITIES
Om duidelijk met elkaar in dialoog te gaan, definiëren we de begrippen ‘intimiteit’ en ‘seksualiteit’.
Seksualiteit begrijpen we als ‘een contact hebben met erogene lichaamsdelen, met de intentie om op
te winden’. Erogene zones zijn plaatsen op het lichaam die bij prikkeling tot seksuele opwinding
leiden.
Intimiteit begrijpen we als ‘een vorm van lichamelijk contact waaruit liefde en verbondenheid
spreekt, maar die niet gericht is op seksualiteit’. Als voorbeeld denken we aan het geven van een
knuffel, een zoen, een aanraking,…
Met betrekking tot seksualiteit en intimiteit maken we ook een onderscheid tussen de kamer als een
privéruimte en de publieke ruimte in het woonzorgcentrum. Ons dagcentrum vraag een bijzondere
aandacht. Gezien de context menen we dat ons dagcentrum geen privéruimte heeft.
3. INITMITEIT EN SEKSUALITEIT: EEN AFWEGEN VAN WAARDEN IN DIALOOG
WAARDEN
We menen dat het beleven van intimiteit en seksualiteit gebeurt in dialoog. Volgende waarden zijn
hierbij relevant: context, zelfbeschikking, respect en privacy. We vinden het belangrijk om bij
problemen in de beleving van intimiteit en seksualiteit te zoeken naar een evenwicht tussen die
waarden. Gezien iedere betrokken persoon een unieke persoonlijkheid heeft, ligt dit evenwicht
telkens anders.
Elke bewoner brengt een context mee waarin hij intimiteit en seksualiteit beleeft. Binnen de realiteit
van ons woonzorgcentrum, willen we de wijze waarop een bewoner intimiteit en seksualiteit in zijn
thuiscontext beleeft, mogelijk maken.
Vanuit de waarde van zelfbeschikking vinden we dat de bewoner in een dergelijke dialoog de eerste
gesprekspartner is. Het is de bewoner die in zelfbeschikking bepaalt hoe we de familiale of
vriendschappelijke context hier al dan niet bij betrekken.
Hiermee raken we de derde waarde: respect. We willen de wijze waarop een bewoner kiest om zijn
seksualiteit en intimiteit te beleven, in de mate waarin daar ook respect spreekt voor de ander,
respecteren.
, Tenslotte willen we in heel deze visietekst aandacht hebben voor de privacy van onze bewoner. Dit
vertaalt zich in het respect voor zijn privéruimte (niet ongevraagd zijn privéruimte – kamer
betreden). Waar nodig en wenselijk worden praktische afspraken gemaakt met de bewoner. We
bespreken enkel de hoogstnoodzakelijke zaken in teamverband en houden ons aan het
beroepsgeheim. Zaken omtrent intimiteit en seksualiteit worden met respect voor alle betrokkenen
verwoord en besproken
Met betrekking tot het beleven van intimiteit en seksualiteit sommen we een aantal normen op. Ze
bieden een kader waarbinnen we het beleven van intimiteit en seksualiteit mogelijk willen maken.
4. BELEVING VAN SEKSUALITEIT
Het beleven van seksualiteit kan in de privéruimte. De eventuele partnerkeuze moet passen binnen
het toegestane wettelijk kader. Seksualiteitsbeleving met een medewerker kan niet.
Vanuit respect voor de medebewoner, de medewerker en derden, kan seksualiteitsbeleving in de
publieke ruimte niet.
Een bewoner is vrij om zijn kamer naar eigen smaak in te richten, zoverre dit niet op de gang, als
publieke ruimte, zichtbaar wordt.
Een bewoner mag pornomateriaal of andere attributen op de kamer hebben.
Een medewerker mag bij het verzorgen van een bewoner filmmateriaal of andere attributen
verwijderen of stop zetten.
Een bewoner met een verminderde handelingsbekwaamheid kan zich laten bijstaan in zijn
seksualiteitsbeleving door een dienstverlenende organisatie.
Wanneer de seksualiteitsbeleving, om welke reden dan ook, (zelf)beschadigend of dwangmatig
wordt, dan treden wij op uit respect voor de context van de bewoner.
Een medewerker treedt respectvol maar begrenzend op, in het geval een bewoner ongepaste
voorstellen of gedrag stelt.
5. BELEVING VAN INITMITEIT
Elke vorm van initimiteitsbeleving kan op de kamer en dit gelijklopend met wat in de publieke ruimte
kan.
Intimiteit kan wanneer dit gebeurt vanuit een dialoog van onze waarden van context, zelfbeschikking
en respect. Elke betrokkene heeft het recht om hier grenzen te bepalen. Een medewerker mag een
bewoner knuffelen, zoenen, aanraken. Doch, elke partij, ook een medewerker is vrij in het bepalen
van zijn grenzen. Het vergt een bijzondere aandacht en bekwaamheid van de medewerker om in te
schatten in hoeverre de bewoner intimiteit toe laat.
We wensen hier echter geen strakke normen te formuleren. We menen dat ieder vrij is om in dialoog
te bepalen hoe hij intimiteit in ons woonzorgcentrum een plaats geeft.
