Internationale communicatie
Communicatiewetenschappen
DEEL 1: EEN THEORETISCH EN HISTORISCH OVERZICHT VAN IC
1. EEN DEFINITIE VAN INTERNATIONALE COMMUNICATIE
• INTERNATIONALE COMMUNICATIE
1. Interdisciplinair domein
2. Onderzoek naar oorsprong en ontwikkeling, structuur en gevolgen van internationale
en globale verkeer (= flow)
3. Van waarden, normen, opinies en intfoamtie
4. Al dan niet door middel van media- en communicatietechnologieën
5. Tussen individuen, groepen, organisaties en staten
6. Focus op problematische vraagstukken
o > nadruk op: communicatie over de natioanel en continentale grenzen heen
• ALTERNATIEVE CONCEPTEN:
o Interculturele communicatie
▪ Interpersoonlijke communicatie, face-to-face interactie tussen mensen
met verschillende culturen
o Global communication
▪ Frederick
▪ Kenmerken:
• Interdisciplinair
• Specifieke issues binnen het domein (vb: propaganda)
• Gebruik van specifieke technologieën
• Informatie en data
• Transborder: over nationale grenzen heen
o World communication
▪ Hamelink
• Internationale communicatie is te beperkt + te sterk verbonden
aan natiestaat
• Globale communicatie is te utopisch
o Niet iedereen is met alles mee, we zijn geen globale cultuur
o Globalisering
▪ Athique
• Toenemende interactiviteit en uitwisseling waarbij de fysieke,
symbolische en ideologische grenzen zijn verdwenen
• maar:
o erkenning van transnationale en internationale tendensen
o erkenning lokale of nationale dimensie
▪ wordt vaak genegeerd in dit soort theorieën
1
,2. GLOBALISERING EN GLOKALISERING
2.1 GLOBALISERING
• Idee van interdependentie van fenomenen op mondiaal vlak
• “expanding scale, growing magnitude, speeding up and deepening impact of transcontinental
flows and patterns of social interaction”
1. financieel vlak
a. international mobiliteit van kapitaal
i. euro als europese eenheidsmunt
ii. international monetair fonds
iii. > wijst op geglobaliseerde marktomgeving
2. Politiek vlak
a. woII: toename van internationale politieke beslissingen
b. overdragen van nationale bevoegdheden naar supranationale intstellingen
i. europees eenwordingsproces > EU
3. economische en militaire globalisering
a. oprichting UN
i. wil om internationale vrede en veiligheid te handhaven
ii. bevordering van internationale samenwerking
iii. transnationale corporaties (TNC)
1. vb: coca cola
4. menselijke migratie en toerisme
a. toerisme = tijdelijke vorm van menselijke migratie
i. vooral van westen naar zuiden
ii. wereldwijde expansie van toerisme
2.2 GLOBALISERING IN MEDIA, COMMUNICATIE EN INFORMATIE
1. Technologie
a. WOII: nieuwe informatie- en communicatietechnologieën (ICT)
i. maken globaal verkeer mogelijk (vb: radio)
b. hoogtepunt: Koude Oorlog met propagandazenders
5. organisatie en financiële structuur
a. mediagroepen ondergaan proces van internationalisering
b. > mediaconcentratie
6. Mediaverkeer en -handelsstromen
a. Stijging in internationale handel
7. Productie, vorm en inhoud
a. Op voorhand al rekening houden met internationale publiek
i. Internationcale co-producties
ii. Mondiale reclamecampagnes
2
, 8. Mediabeleid op internationaal niveau
a. Belangrijke supranationale instanties: UNESCO, EU, Raad van Europa
9. Internationalisering van de media consumptie, -ervaring en de culturele invloed
a. Mogelijkheid van een vervreemdende invloed van mediaboodschappen op de
ontvanger en de ontvangende cultuur
> internationalisering van media staat niet los van het geheel, maar is uiting van ruimere tendensen die vanaf
WOII diepgaande impact hadden
• GLOBALISERING EN MEDIA: DUBBELE RELATIE
o Media al uiting van globalisering
▪ Vb: the voice, globaal product met lokale invulling
o Media als katalysator van globalisering
▪ Vb: telegraaf zorgde voor kolonies en koloniale politiek
▪ Vb: arabische wereld: socaiel medie wordt niet gecontroleerd
▪ Vb: vluchtelingen gebruiken smartphone om zicht te kunnen oriënteren
2.3 SPANNINGSVELD TUSSEN GLOBAAL EN LOKAAL
• Globalisering: voortzetting van cultureel imperialisme
• Globaliseringsdebat: twee kanten:
o OPTIMISTISCHE PERSPECTIEF (LIBERAAL)
▪ Vaak in het internationale politieke discours
• Vrijhandel (WTO)
• Globalisering mondt uit in overwinning van de universele gemeenschap
▪ Defensief vlak
• Garantie om met meer autoriteit vrede af te dwingen
• NATO
▪ Globalisering = realisering van global village (McLuhan)
o KRITISCH PERSPECTIEF
▪ Globalisering > problemen en groeiende ongelijkheden
▪ Vrijhandel: versterkt te positie en macht van supranationale instellingen en TNCs
• TRIADIUM:
o Noord-Amerika, Europa en Azië
o = machtspolen in de wereldeconomie
o Weerspiegelt zich ook in media:
▪ Bedrijven met internationale activiteit hebben
hoofdkantoor in één van de landen vh
triadium
• MAAR:
o China, India, Brazilië en Rusland
o = BRIC
o Nieuwe machten in de wereldeconomie
o Bevestigen hun positie tegenover het triadium
3
, • CHINA
o ‘soft power’
▪ Mogelijkheid om iemand te overtuigen iets te doen dat
in jouw voordeel is zonder het af te dwingen
• > tweerichtingsverkeer: wederzijdse uitwisseling
van mediaproducten
▪ Vb: organiseren van Olympische Spelen
▪ Vb: investeren in hollywood studio’s en co-producties
▪ Legt wel quota op = marktprotectionisme
2.4 KRITIEKEN EN GLOCALISERING
• Globaliseringstendensen vaak gepaard met erkenning van lokale dimensie
• Robertson:
o Glokalisering
▪ = proces waarbij buitenlandse cultuurproducten inhoudelijk en vormelijk
aangepast worden aan de behoeften, smaken, voorkeuren, normen en waarden
van de ontvangende cultuur
▪ > wisselwerking tussen wereldwijde en lokale elementen
• Tomlinson:
o Decentering
▪ Niet alles meer in handen van westerse actoren
▪ Opkomst niet westerse actoren (BRIC)
▪ Omgekeerde mediastromen
• Vb: studio 100 die overname doet in amerika
o Vroeger eerder omgekeerd waarbij amerika overnames doet
3. ONTWIKKELING VAN EEN VAKGEBIED
• 1927
o Laswell ‘propaganda technique in the world war’
▪ Onderzoek over de invloed van toenmalige communicatiemedia op de
internationale politiek, oorlog en vrede
• Na WOII
o Belang internationale communicatie als studieobject stijgt
o > ontwikkeling eigen terminologie en theorie
o Context Koude Oorlog
• Vier paradigma’s (parallelisme)
o Modernisatieparadigma: communications and development
o Dependentieparadigma: cultural imperialism
o Cultural pluralism
o Ict for development
4
Communicatiewetenschappen
DEEL 1: EEN THEORETISCH EN HISTORISCH OVERZICHT VAN IC
1. EEN DEFINITIE VAN INTERNATIONALE COMMUNICATIE
• INTERNATIONALE COMMUNICATIE
1. Interdisciplinair domein
2. Onderzoek naar oorsprong en ontwikkeling, structuur en gevolgen van internationale
en globale verkeer (= flow)
3. Van waarden, normen, opinies en intfoamtie
4. Al dan niet door middel van media- en communicatietechnologieën
5. Tussen individuen, groepen, organisaties en staten
6. Focus op problematische vraagstukken
o > nadruk op: communicatie over de natioanel en continentale grenzen heen
• ALTERNATIEVE CONCEPTEN:
o Interculturele communicatie
▪ Interpersoonlijke communicatie, face-to-face interactie tussen mensen
met verschillende culturen
o Global communication
▪ Frederick
▪ Kenmerken:
• Interdisciplinair
• Specifieke issues binnen het domein (vb: propaganda)
• Gebruik van specifieke technologieën
• Informatie en data
• Transborder: over nationale grenzen heen
o World communication
▪ Hamelink
• Internationale communicatie is te beperkt + te sterk verbonden
aan natiestaat
• Globale communicatie is te utopisch
o Niet iedereen is met alles mee, we zijn geen globale cultuur
o Globalisering
▪ Athique
• Toenemende interactiviteit en uitwisseling waarbij de fysieke,
symbolische en ideologische grenzen zijn verdwenen
• maar:
o erkenning van transnationale en internationale tendensen
o erkenning lokale of nationale dimensie
▪ wordt vaak genegeerd in dit soort theorieën
1
,2. GLOBALISERING EN GLOKALISERING
2.1 GLOBALISERING
• Idee van interdependentie van fenomenen op mondiaal vlak
• “expanding scale, growing magnitude, speeding up and deepening impact of transcontinental
flows and patterns of social interaction”
1. financieel vlak
a. international mobiliteit van kapitaal
i. euro als europese eenheidsmunt
ii. international monetair fonds
iii. > wijst op geglobaliseerde marktomgeving
2. Politiek vlak
a. woII: toename van internationale politieke beslissingen
b. overdragen van nationale bevoegdheden naar supranationale intstellingen
i. europees eenwordingsproces > EU
3. economische en militaire globalisering
a. oprichting UN
i. wil om internationale vrede en veiligheid te handhaven
ii. bevordering van internationale samenwerking
iii. transnationale corporaties (TNC)
1. vb: coca cola
4. menselijke migratie en toerisme
a. toerisme = tijdelijke vorm van menselijke migratie
i. vooral van westen naar zuiden
ii. wereldwijde expansie van toerisme
2.2 GLOBALISERING IN MEDIA, COMMUNICATIE EN INFORMATIE
1. Technologie
a. WOII: nieuwe informatie- en communicatietechnologieën (ICT)
i. maken globaal verkeer mogelijk (vb: radio)
b. hoogtepunt: Koude Oorlog met propagandazenders
5. organisatie en financiële structuur
a. mediagroepen ondergaan proces van internationalisering
b. > mediaconcentratie
6. Mediaverkeer en -handelsstromen
a. Stijging in internationale handel
7. Productie, vorm en inhoud
a. Op voorhand al rekening houden met internationale publiek
i. Internationcale co-producties
ii. Mondiale reclamecampagnes
2
, 8. Mediabeleid op internationaal niveau
a. Belangrijke supranationale instanties: UNESCO, EU, Raad van Europa
9. Internationalisering van de media consumptie, -ervaring en de culturele invloed
a. Mogelijkheid van een vervreemdende invloed van mediaboodschappen op de
ontvanger en de ontvangende cultuur
> internationalisering van media staat niet los van het geheel, maar is uiting van ruimere tendensen die vanaf
WOII diepgaande impact hadden
• GLOBALISERING EN MEDIA: DUBBELE RELATIE
o Media al uiting van globalisering
▪ Vb: the voice, globaal product met lokale invulling
o Media als katalysator van globalisering
▪ Vb: telegraaf zorgde voor kolonies en koloniale politiek
▪ Vb: arabische wereld: socaiel medie wordt niet gecontroleerd
▪ Vb: vluchtelingen gebruiken smartphone om zicht te kunnen oriënteren
2.3 SPANNINGSVELD TUSSEN GLOBAAL EN LOKAAL
• Globalisering: voortzetting van cultureel imperialisme
• Globaliseringsdebat: twee kanten:
o OPTIMISTISCHE PERSPECTIEF (LIBERAAL)
▪ Vaak in het internationale politieke discours
• Vrijhandel (WTO)
• Globalisering mondt uit in overwinning van de universele gemeenschap
▪ Defensief vlak
• Garantie om met meer autoriteit vrede af te dwingen
• NATO
▪ Globalisering = realisering van global village (McLuhan)
o KRITISCH PERSPECTIEF
▪ Globalisering > problemen en groeiende ongelijkheden
▪ Vrijhandel: versterkt te positie en macht van supranationale instellingen en TNCs
• TRIADIUM:
o Noord-Amerika, Europa en Azië
o = machtspolen in de wereldeconomie
o Weerspiegelt zich ook in media:
▪ Bedrijven met internationale activiteit hebben
hoofdkantoor in één van de landen vh
triadium
• MAAR:
o China, India, Brazilië en Rusland
o = BRIC
o Nieuwe machten in de wereldeconomie
o Bevestigen hun positie tegenover het triadium
3
, • CHINA
o ‘soft power’
▪ Mogelijkheid om iemand te overtuigen iets te doen dat
in jouw voordeel is zonder het af te dwingen
• > tweerichtingsverkeer: wederzijdse uitwisseling
van mediaproducten
▪ Vb: organiseren van Olympische Spelen
▪ Vb: investeren in hollywood studio’s en co-producties
▪ Legt wel quota op = marktprotectionisme
2.4 KRITIEKEN EN GLOCALISERING
• Globaliseringstendensen vaak gepaard met erkenning van lokale dimensie
• Robertson:
o Glokalisering
▪ = proces waarbij buitenlandse cultuurproducten inhoudelijk en vormelijk
aangepast worden aan de behoeften, smaken, voorkeuren, normen en waarden
van de ontvangende cultuur
▪ > wisselwerking tussen wereldwijde en lokale elementen
• Tomlinson:
o Decentering
▪ Niet alles meer in handen van westerse actoren
▪ Opkomst niet westerse actoren (BRIC)
▪ Omgekeerde mediastromen
• Vb: studio 100 die overname doet in amerika
o Vroeger eerder omgekeerd waarbij amerika overnames doet
3. ONTWIKKELING VAN EEN VAKGEBIED
• 1927
o Laswell ‘propaganda technique in the world war’
▪ Onderzoek over de invloed van toenmalige communicatiemedia op de
internationale politiek, oorlog en vrede
• Na WOII
o Belang internationale communicatie als studieobject stijgt
o > ontwikkeling eigen terminologie en theorie
o Context Koude Oorlog
• Vier paradigma’s (parallelisme)
o Modernisatieparadigma: communications and development
o Dependentieparadigma: cultural imperialism
o Cultural pluralism
o Ict for development
4
