College 1 -literatuur
Hoofdstuk 4 – Ontwikkelingen in het politieke en bestuurlijke landschap
(1990 – 2010)
4.1 Ontwikkelingen in de beleidscontext (1990 – 2010)
-Onderwijs: minder bepaald door religieuze of levensbeschouwelijke achtergrond.
Aandacht voor de kwaliteit van het onderwijs werd steeds belangrijker. Ouders
gingen meer eisen stellen en kinderen vroegen meer persoonlijke aandacht.
-Onderwijsprestaties worden steeds meer getoetst en gemeten.
-Onderwijs werd merocratischer: maatschappelijke kansen van leerlingen worden
meer dan enkele decennia geleden, bepaald door persoonlijke capaciteiten
(intelligentie) en verdiensten (motivatie en inzet) en minder door milieu van
herkomst.
-Onderwijsparticipatie veranderde (door emancipatie) en stijgende ambities
hoger opgeleide ouders en kinderen.
-Eu kreeg meer invloed op het onderwijsbeleid
-Externe ontwikkelingen kunnen elkaar versterken, maar kunnen ook leiden tot
conflicterende beleidsambities. Lang niet alle jongeren zijn in staat om aan de
veranderende en hoge eisen te voldoen. Daarnaast worden scholen
geconfronteerd met een overvloed aan beleidsambities die moeilijk gelijktijdig
kunnen worden gerealiseerd, dit leidt tot spanningen.
4.2 verschuivingen in het politieke landschap
4.2.1 Politiek als gezaghebbende toedeling van waarden
-Onderwijs is een sector die te maken heeft met uiteenlopende visies op mens en
samenleving en op de wenselijke richting van die samenleving.
-sinds de Tweede Wereldoorlog: drie centrale waardesystemen: de
sociaaldemocratie, de christendemocratie en het liberalisme:
1. Sociaal democratie:
-waarde: gelijkheid/uniformiteit
-bestuurlijk:overheid
-aangrijpingspunt onderwijs: structuur/aanbod sociale groep
-onderwijsdoelstelling:emancipatie/achterstandsbestrijding
-instrument: subsidiering
-belangrijkste partners binnen/buiten het onderwijs: publieke sector, gemeenten
*gelijke onderwijsuitkomst
2. Christendemocraten:
-waarde: broederschap/gemeenschap
-bestuurlijk:particulier initiatief
1
, -aangrijpingspunt onderwijs: levensbeschouwelijke groep
-onderwijsdoelstelling: gemeenschapsvorming
-instrument: samenwerking
-belangrijkste partners binnen/buiten het onderwijs: maatschappelijk middenveld.
*minder uitgesproken op gelijke kansen en selectie en meer op individuele zorg
en de positie van kinderen en jongeren in platteland.
3. Liberalisme:
-waarde: vrijheid/variëtiteit
-bestuurlijk:markt
-aangrijpingspunt onderwijs: school/vraag individuele burger
-onderwijsdoelstelling:selectie keuzevrijheid
-instrument: marktwerking
-belangrijkste partners binnen/buiten het onderwijs: private sector &werkgevers
*streven naar gelijke uitgangspositie bij de start van het onderwijs
4.2.2 Regeerakkoorden
*Nadat de coalitiebespreking is afgerond worden de belangrijkste afspraken
tussen de coalitiepartijen neergelegd in een regeerakkoord.
1.Regeerakkoord 1989 (CDA/PVDA)
-gedetailleerd: basisvorming, scholenbestand, verzelfstandiging scholen,
noodzakelijke besparingen op het gebied van studiefinanciering, verbetering
aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt.
2. Regeerakkoord 1994: (PVDA/VVD/D66)
-paars kabinet
-maatregelen: decentralisatie onderwijsachterstandenbeleid naar de gemeente
-mbo met leerlingwezen & volwasseneneducatie regionaal geïntegreerd in
regionale opleidingscentra (ROC)
-bezuinigmaatregelen: versobering van lange leerwegen en verkorting
verblijfsduur studenten.
-hoger onderwijs: voorstel structuurwijziging: vrij toegankelijke basisopleiding van
drie jaar en een selectief toegankelijke vervolgopleiding van 1 tot 3 jaar.
3. Regeerakkoord 1998 (PVDA/VVD/D66)
-er wordt extra geïnvesteerd in onderwijs (rooskleurige economische situatie)
-voortzetten autonomie en deregulering ; maar daar staat tegenover een
publieke verantwoording over de kwaliteit en het rendement van het onderwijs.
Kwaliteit moet transparanter worden
-ROC: moeten bijdrage leveren aan leven lang leren & gaan samenwerken met de
scholingsinstellingen van arbeidsvoorzieningen.
4. Regeerakkoorden 2002 (CDA/VVD/LPF) & 2003 (CDA/VVD/D66)
-beide kabinetten Balkenende
-eerste: bescheiden onderwijsparagraaf
-tweede: vrijheid van onderwijs wordt nadrukkelijk gestipuleerd. Overheid gaat
2
Hoofdstuk 4 – Ontwikkelingen in het politieke en bestuurlijke landschap
(1990 – 2010)
4.1 Ontwikkelingen in de beleidscontext (1990 – 2010)
-Onderwijs: minder bepaald door religieuze of levensbeschouwelijke achtergrond.
Aandacht voor de kwaliteit van het onderwijs werd steeds belangrijker. Ouders
gingen meer eisen stellen en kinderen vroegen meer persoonlijke aandacht.
-Onderwijsprestaties worden steeds meer getoetst en gemeten.
-Onderwijs werd merocratischer: maatschappelijke kansen van leerlingen worden
meer dan enkele decennia geleden, bepaald door persoonlijke capaciteiten
(intelligentie) en verdiensten (motivatie en inzet) en minder door milieu van
herkomst.
-Onderwijsparticipatie veranderde (door emancipatie) en stijgende ambities
hoger opgeleide ouders en kinderen.
-Eu kreeg meer invloed op het onderwijsbeleid
-Externe ontwikkelingen kunnen elkaar versterken, maar kunnen ook leiden tot
conflicterende beleidsambities. Lang niet alle jongeren zijn in staat om aan de
veranderende en hoge eisen te voldoen. Daarnaast worden scholen
geconfronteerd met een overvloed aan beleidsambities die moeilijk gelijktijdig
kunnen worden gerealiseerd, dit leidt tot spanningen.
4.2 verschuivingen in het politieke landschap
4.2.1 Politiek als gezaghebbende toedeling van waarden
-Onderwijs is een sector die te maken heeft met uiteenlopende visies op mens en
samenleving en op de wenselijke richting van die samenleving.
-sinds de Tweede Wereldoorlog: drie centrale waardesystemen: de
sociaaldemocratie, de christendemocratie en het liberalisme:
1. Sociaal democratie:
-waarde: gelijkheid/uniformiteit
-bestuurlijk:overheid
-aangrijpingspunt onderwijs: structuur/aanbod sociale groep
-onderwijsdoelstelling:emancipatie/achterstandsbestrijding
-instrument: subsidiering
-belangrijkste partners binnen/buiten het onderwijs: publieke sector, gemeenten
*gelijke onderwijsuitkomst
2. Christendemocraten:
-waarde: broederschap/gemeenschap
-bestuurlijk:particulier initiatief
1
, -aangrijpingspunt onderwijs: levensbeschouwelijke groep
-onderwijsdoelstelling: gemeenschapsvorming
-instrument: samenwerking
-belangrijkste partners binnen/buiten het onderwijs: maatschappelijk middenveld.
*minder uitgesproken op gelijke kansen en selectie en meer op individuele zorg
en de positie van kinderen en jongeren in platteland.
3. Liberalisme:
-waarde: vrijheid/variëtiteit
-bestuurlijk:markt
-aangrijpingspunt onderwijs: school/vraag individuele burger
-onderwijsdoelstelling:selectie keuzevrijheid
-instrument: marktwerking
-belangrijkste partners binnen/buiten het onderwijs: private sector &werkgevers
*streven naar gelijke uitgangspositie bij de start van het onderwijs
4.2.2 Regeerakkoorden
*Nadat de coalitiebespreking is afgerond worden de belangrijkste afspraken
tussen de coalitiepartijen neergelegd in een regeerakkoord.
1.Regeerakkoord 1989 (CDA/PVDA)
-gedetailleerd: basisvorming, scholenbestand, verzelfstandiging scholen,
noodzakelijke besparingen op het gebied van studiefinanciering, verbetering
aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt.
2. Regeerakkoord 1994: (PVDA/VVD/D66)
-paars kabinet
-maatregelen: decentralisatie onderwijsachterstandenbeleid naar de gemeente
-mbo met leerlingwezen & volwasseneneducatie regionaal geïntegreerd in
regionale opleidingscentra (ROC)
-bezuinigmaatregelen: versobering van lange leerwegen en verkorting
verblijfsduur studenten.
-hoger onderwijs: voorstel structuurwijziging: vrij toegankelijke basisopleiding van
drie jaar en een selectief toegankelijke vervolgopleiding van 1 tot 3 jaar.
3. Regeerakkoord 1998 (PVDA/VVD/D66)
-er wordt extra geïnvesteerd in onderwijs (rooskleurige economische situatie)
-voortzetten autonomie en deregulering ; maar daar staat tegenover een
publieke verantwoording over de kwaliteit en het rendement van het onderwijs.
Kwaliteit moet transparanter worden
-ROC: moeten bijdrage leveren aan leven lang leren & gaan samenwerken met de
scholingsinstellingen van arbeidsvoorzieningen.
4. Regeerakkoorden 2002 (CDA/VVD/LPF) & 2003 (CDA/VVD/D66)
-beide kabinetten Balkenende
-eerste: bescheiden onderwijsparagraaf
-tweede: vrijheid van onderwijs wordt nadrukkelijk gestipuleerd. Overheid gaat
2
