Robotica en slimme
hulpmiddelen waarbij ICT
gebruikt wordt
Reader 3 voor Keuzedeel Zorg & Technologie
1
,Inleiding
Het aantal ouderen zal de komende jaren flink toenemen, en daarmee het aantal mensen met
ouderdomsklachten, gezondheidsproblemen en chronische ziekten. Hierdoor stijgt en verandert de
zorgvraag. Er komen meer mensen die complexere zorg nodig hebben. Vanwege budgettaire
beperkingen en te weinig beschikbaar personeel zal de zorg anders georganiseerd moeten worden.
Daarnaast blijven mensen langer thuis wonen wat een extra druk legt op mantelzorgers.
Technologie kan oplossingen bieden. Het liefst toegespitst op de specifieke (zorg)vraag. Dat vraagt
om nieuwe competenties en vaardigheden van toekomstige en huidige zorgprofessionals. In deze
reader gaan we nader in op diverse slimme technologieën.
1. Robotica
Robotica ontwikkelt zich stormachtig. Sociale en technische ontwikkelingen zorgen voor steeds
meer robot toepassingen die ons dagelijks leven beïnvloeden. Niemand kijkt meer vreemd op van
een zorgrobot die chirurgen en artsen assisteert bij operaties of behandelingen. Ook voor ouderen,
zieke mensen en anderen gelden robots als handige, efficiënte en effectieve zorgassistenten.
Robotica, of sociale robots vormen een van de betere oplossingen voor de vergrijzing en het gebrek
aan ‘handen aan het bed’. Een robot is geen mens en weet dus niet uit zichzelf wat hij moet doen
of waar hij naar toe moet. De zorgrobot is een brok voorgeprogrammeerde techniek, volgebouwd
met sensoren. Deze ‘voelsprieten’ zorgen ervoor dat de robot van alles waarneemt en daar
vervolgens naar handelt.
Zodra de sensoren op de robot een object in bijvoorbeeld de keuken ‘ziet’ gaat er een seintje naar
zijn arm en weet hij dat hij die moet optillen om iets op het aanrecht te zetten. Robots zijn dus
handig (en nodig) in zowel de geneeskunde als in de (thuis)zorg handig.
Zorgrobots zijn er in alle vormen en maten.
Inmiddels zijn er al verschillende soorten robots aan het werk.
Grofweg zijn die onder te verdelen in:
Sociale robots
Robot voor zorgtaken
Robotortheses
Robot hulpmiddelen in de zorg
1.1 Sociale robots in de gezondheidszorg
Meer en meer worden robots in de gezondheidszorg ingezet. Dit betekent dat robots steeds dichter
en in directer contact komen met patiënten. Het is dus belangrijk dat robots intelligentere functies
en mogelijkheden krijgen en verfijnder worden omdat het complexe/genuanceerde zorg moet
bieden.
In de Verenigde Staten wordt onderzoek gedaan naar een vrij nieuw domein van robotica: ‘social
assistive robots’. Dit zijn robots die zelfstandig mensen met een sociale (maar vaak ook
lichamelijke) handicap assisteren in ziekenhuizen, scholen, verzorging- en bejaardentehuizen. De
intelligente robots voorzien in individuele behoeften en verzorging van de patiënt, en vervangt per
dag een x-aantal uur persoonlijke begeleiding of therapie. Een sociaal assisterende robot (SAR) kan
in principe 24 uur per dag begeleiding of therapie verzorgen. Dit kunnen systemen zijn die de
patiënt individueel volgen, aanmoedigen en motiveren, coachen, trainen, maar ook onderwijzen.
Voor ouderen waar vroege dementie en Alzheimer optreedt worden methoden ontwikkeld waarbij
robots en lichtgewicht sensoren zijn geïntegreerd die de toestand van de patiënt evalueren en
vervolgens feedback geven tijdens cognitieve en lichamelijke oefeningen.
2
, In de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking zie je dat robotica heel waardevol is voor
mensen met autisme spectrum stoornis (ASS).
1.2 Robot voor zorgtaken
Sociaal zijn er meerdere ontwikkelingen die de inzet van
robots bij de verzorging zullen doen groeien. Aandacht en
stress verminderen bij patiënten en hun mantelzorgers
zijn belangrijke taken. Daarnaast het bieden van comfort.
Voorbeelden van een zorgrobot is bijvoorbeeld:
De haar-was robot
De robot die haren kan wassen werd ontwikkeld om de
behoeften van werknemers in te vullen die werkzaam zijn
in ziekenhuizen en zorginstellingen.
https://youtu.be/DcmqVowTGU0
1.3 Robotorthese, Exoskelet
Robotortheses zijn geavanceerde stukken techniek met robotica die mensen kunnen helpen in het
beter functioneren. Een orthese is een hulpmiddel dat het lichaam steunt, corrigeert of
versterkt. Toepassingen zijn er onder meer voor handen; de robothand, lopen en tillen; het robot
exoskelet
https://youtu.be/-RpTf_I6viU
1.4 Robot hulpmiddelen in de zorg
Er komen steeds meer hulpmiddelen in de zorg die gebruik maken van robotica technieken.
Intelligente hulpstukken die ervoor moeten zorgen dat een zorgvrager langer zelfredzaam blijf en
daardoor langer zelfstandig kan wonen.
Bijvoorbeeld:
Robotarm, deze is bedoeld voor personen die het ontbreekt aan een inzetbare handfunctie.
Gebruikers zijn vaak personen met gevorderde spierziektes of ernstige neurologische aandoeningen.
Voor het gebruik dient voldoende begrip aanwezig te zijn en men dient ook voldoende
gezichtsvermogen te hebben.
Jaco op een rolstoel
‘Jaco’ wordt op een rolstoel geplaatst en kan door zijn gebruiker heel efficiënt bediend worden.
Het aantal handelingen dat men met ‘Jaco’ kan uitvoeren is vrijwel oneindig. Heel belangrijk zijn
de dagelijkse handelingen die iemand in staat stellen om zo zelfstandig mogelijk te functioneren.
Zo kan ‘Jaco’ helpen met eten en drinken, iets oprapen, keukenactiviteiten doen, een apparaat aan
of uitzetten. Zie: https://youtu.be/Kso1NewoC-g
3
hulpmiddelen waarbij ICT
gebruikt wordt
Reader 3 voor Keuzedeel Zorg & Technologie
1
,Inleiding
Het aantal ouderen zal de komende jaren flink toenemen, en daarmee het aantal mensen met
ouderdomsklachten, gezondheidsproblemen en chronische ziekten. Hierdoor stijgt en verandert de
zorgvraag. Er komen meer mensen die complexere zorg nodig hebben. Vanwege budgettaire
beperkingen en te weinig beschikbaar personeel zal de zorg anders georganiseerd moeten worden.
Daarnaast blijven mensen langer thuis wonen wat een extra druk legt op mantelzorgers.
Technologie kan oplossingen bieden. Het liefst toegespitst op de specifieke (zorg)vraag. Dat vraagt
om nieuwe competenties en vaardigheden van toekomstige en huidige zorgprofessionals. In deze
reader gaan we nader in op diverse slimme technologieën.
1. Robotica
Robotica ontwikkelt zich stormachtig. Sociale en technische ontwikkelingen zorgen voor steeds
meer robot toepassingen die ons dagelijks leven beïnvloeden. Niemand kijkt meer vreemd op van
een zorgrobot die chirurgen en artsen assisteert bij operaties of behandelingen. Ook voor ouderen,
zieke mensen en anderen gelden robots als handige, efficiënte en effectieve zorgassistenten.
Robotica, of sociale robots vormen een van de betere oplossingen voor de vergrijzing en het gebrek
aan ‘handen aan het bed’. Een robot is geen mens en weet dus niet uit zichzelf wat hij moet doen
of waar hij naar toe moet. De zorgrobot is een brok voorgeprogrammeerde techniek, volgebouwd
met sensoren. Deze ‘voelsprieten’ zorgen ervoor dat de robot van alles waarneemt en daar
vervolgens naar handelt.
Zodra de sensoren op de robot een object in bijvoorbeeld de keuken ‘ziet’ gaat er een seintje naar
zijn arm en weet hij dat hij die moet optillen om iets op het aanrecht te zetten. Robots zijn dus
handig (en nodig) in zowel de geneeskunde als in de (thuis)zorg handig.
Zorgrobots zijn er in alle vormen en maten.
Inmiddels zijn er al verschillende soorten robots aan het werk.
Grofweg zijn die onder te verdelen in:
Sociale robots
Robot voor zorgtaken
Robotortheses
Robot hulpmiddelen in de zorg
1.1 Sociale robots in de gezondheidszorg
Meer en meer worden robots in de gezondheidszorg ingezet. Dit betekent dat robots steeds dichter
en in directer contact komen met patiënten. Het is dus belangrijk dat robots intelligentere functies
en mogelijkheden krijgen en verfijnder worden omdat het complexe/genuanceerde zorg moet
bieden.
In de Verenigde Staten wordt onderzoek gedaan naar een vrij nieuw domein van robotica: ‘social
assistive robots’. Dit zijn robots die zelfstandig mensen met een sociale (maar vaak ook
lichamelijke) handicap assisteren in ziekenhuizen, scholen, verzorging- en bejaardentehuizen. De
intelligente robots voorzien in individuele behoeften en verzorging van de patiënt, en vervangt per
dag een x-aantal uur persoonlijke begeleiding of therapie. Een sociaal assisterende robot (SAR) kan
in principe 24 uur per dag begeleiding of therapie verzorgen. Dit kunnen systemen zijn die de
patiënt individueel volgen, aanmoedigen en motiveren, coachen, trainen, maar ook onderwijzen.
Voor ouderen waar vroege dementie en Alzheimer optreedt worden methoden ontwikkeld waarbij
robots en lichtgewicht sensoren zijn geïntegreerd die de toestand van de patiënt evalueren en
vervolgens feedback geven tijdens cognitieve en lichamelijke oefeningen.
2
, In de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking zie je dat robotica heel waardevol is voor
mensen met autisme spectrum stoornis (ASS).
1.2 Robot voor zorgtaken
Sociaal zijn er meerdere ontwikkelingen die de inzet van
robots bij de verzorging zullen doen groeien. Aandacht en
stress verminderen bij patiënten en hun mantelzorgers
zijn belangrijke taken. Daarnaast het bieden van comfort.
Voorbeelden van een zorgrobot is bijvoorbeeld:
De haar-was robot
De robot die haren kan wassen werd ontwikkeld om de
behoeften van werknemers in te vullen die werkzaam zijn
in ziekenhuizen en zorginstellingen.
https://youtu.be/DcmqVowTGU0
1.3 Robotorthese, Exoskelet
Robotortheses zijn geavanceerde stukken techniek met robotica die mensen kunnen helpen in het
beter functioneren. Een orthese is een hulpmiddel dat het lichaam steunt, corrigeert of
versterkt. Toepassingen zijn er onder meer voor handen; de robothand, lopen en tillen; het robot
exoskelet
https://youtu.be/-RpTf_I6viU
1.4 Robot hulpmiddelen in de zorg
Er komen steeds meer hulpmiddelen in de zorg die gebruik maken van robotica technieken.
Intelligente hulpstukken die ervoor moeten zorgen dat een zorgvrager langer zelfredzaam blijf en
daardoor langer zelfstandig kan wonen.
Bijvoorbeeld:
Robotarm, deze is bedoeld voor personen die het ontbreekt aan een inzetbare handfunctie.
Gebruikers zijn vaak personen met gevorderde spierziektes of ernstige neurologische aandoeningen.
Voor het gebruik dient voldoende begrip aanwezig te zijn en men dient ook voldoende
gezichtsvermogen te hebben.
Jaco op een rolstoel
‘Jaco’ wordt op een rolstoel geplaatst en kan door zijn gebruiker heel efficiënt bediend worden.
Het aantal handelingen dat men met ‘Jaco’ kan uitvoeren is vrijwel oneindig. Heel belangrijk zijn
de dagelijkse handelingen die iemand in staat stellen om zo zelfstandig mogelijk te functioneren.
Zo kan ‘Jaco’ helpen met eten en drinken, iets oprapen, keukenactiviteiten doen, een apparaat aan
of uitzetten. Zie: https://youtu.be/Kso1NewoC-g
3
