Opdracht ABS2021_1; De participatiesamenleving & Informele relaties
Student: Noura Ibrahim (2700341)
Vak: S_ABSP
Opleiding: M Sociologie
Docent: M. Broese Van Groenou
1. Een van de dilemma’s die zich voordoet in de participatie samenleving is het dilemma van
maatwerk bieden vs. gelijke behandeling. Maatwerk is een van de uitgangspunten van de
participatiesamenleving. Hierbij dient er te worden gekeken naar de behoeften van burgers als
individuen en worden de mogelijke en eventuele voorzieningen hierop aangepast. Dit staat
tegenover het principe van gelijke behandeling, waarbij alle burgers wel of geen recht zouden
hebben op dezelfde voorzieningen (Putters, 2014).
Dit is een dilemma voor het kabinet en voor de gemeenten. Het is namelijk een grote
opgave om maatwerk op integraal niveau te bewerkstelligen. Niet alleen moet er maatwerk
geleverd worden, maar ook moeten de resultaten lokaal beoordeeld worden. Daarbij komt
kijken dat er ongelijkheid of willekeur kan ontstaan (Putters, 2014, p 52). Dit dilemma dient
dus geplaatst te worden op twee niveaus in het bestuursmodel van figuur 5.1 van Putters: Op
het niveau van de rijksoverheid én op het niveau van de gemeenten. De rijksoverheid heeft
namelijk een ondersteunende rol naar gemeenten en burgers bij het stellen van
kwaliteitskaders en het bewaken van sociale grondrechten. De gemeenten hebben een
sturende rol en bepalen de normen voor participatie en zelfredzaamheid binnen de gegeven
kaders van de rijksoverheid.
Een voorbeeld hiervan is de situatie van Sabri in Den Haag die zich eerder dit jaar
voordeed (Algemeen Dagblad, 2021). In bepaalde noodgevallen kunnen burgers bij de
gemeente voorrang aanvragen voor een sociale huurwoning. Om in aanmerking te komen
voor een zogeheten urgentieverklaring moeten burgers aan bepaalde strenge voorwaarden
voldoen (Rijksoverheid, 2021). Sabri had een urgentieaanvraag ingediend bij zijn gemeente
voor een woning op de begane grond. Sabri heeft namelijk geen benen en geen arm. Hij
woonde in een flat zonder lift op vierhoog. Ondanks de situatie waarin Sabri verkeerde werd
hij door de gemeente niet geholpen aan een passende woning. Hij zou namelijk niet voldoen
aan de voorwaarden voor een urgentieverklaring. Een dilemma voor de gemeente zou in dit
geval kunnen zijn: Bieden we maatwerk en krijgt Sabri tegen de regels in toch een
urgentieverklaring? Of wegen de gelijke rechten op woningen zwaarder en wijzen we de
aanvraag ondanks Sabri’s situatie af?
Uiteindelijk heeft Sabri mede na het ingrijpen van wethouder Balster alsnog een
geschikte woning gekregen. Volgens de wethouder moest de gemeente Den Haag streng zijn
met het toewijzen van urgentieverklaringen vanwege de schaarste aan woningen, maar was er
niet genoeg naar de persoonlijke situatie van Sabri gekeken (Algemeen Dagblad, 2021).
Link naar het artikel: https://www.ad.nl/binnenland/sabri-42-zonder-benen-en-arm-moet-vier-
hoog-naar-boven-kruipen-in-complex-zonder-lift-waarom-helpen-ze-mij-niet~a82c39bd/
1
, 2a. De ontwikkeling van sociale netwerken in de geboorte-cohorten verschilt per netwerktype.
De ‘family-focused’ type heeft het grootste netwerk. Deze blijft bij alle cohorten ongeveer
gelijk. Bij ‘restricted network’ wordt het sociale netwerk steeds kleiner. Bij het ‘diverse
network’ ontstaat een kleine stijging in de omvang van het sociale netwerk die daarna gelijk
weer afneemt. Tot slot laat het ‘friend focused’ netwerk de grootste stijging zien in de groei
van de omvang van het sociale netwerk.
2b. Bij de jonge ouderen heeft het type netwerk ‘family focused’ de grootste omvang. In
vergelijking met de oudere cohorten bestaat er een lichte stijging in de omvang van dit
netwerk type. Volgens Bengtson heeft dit onder andere te maken met het demografisch aspect
van de veranderende structuur van families. Terwijl de structuur vroeger meer leek op die van
een piramide (veel kleinkinderen en weinig grootouders), lijkt deze nu meer op een
bonenstaak (evenveel kleinkinderen als grootouders). Door de vergrijzing bestaan meerdere
generaties langer in elkaars leven. Hierdoor krijgen grootouders een andere rol. Er ontstaan
multigenerationele relaties waarbij de grootouders vaak economische en emotionele steun aan
hun (klein)kinderen bieden (Bengtson, 2000).
Een andere verklaring is de veranderende functie van de familie. Tegenwoordig wordt de
familie meer als een ‘kameraadschap’ gezien. Vroeger werd de familie vooral als een instituut
beschouwd waarbij de focus op het economisch aspect lag. Na de ontwikkelingen in de
structuur en functie van de familie spelen emotionele gevoelens, steun en onderlinge relaties
een belangrijke rol (Bengtson, 2000).
2c. De familie vormt een belangrijke basis in het persoonlijk netwerk. Er heerste een bepaalde
solidariteit en verantwoordelijkheid naar leden van de familie toe. Hierin bestaan hechte
onderlinge banden tussen familieleden die elkaar als eerst zouden steunen bij persoonlijke
problemen. Ook bestaan er sinds de late moderne tijd steeds meer structuren families:
samenlevingsverbanden, ongehuwde ouders en stief-families. Hier bestaat een soort
toewijding die buitenstaanders van de familie niet altijd zullen begrijpen. Tot slot spelen
cultuur en familie gerelateerde bepalingen in de wet (zoals de nalatenschap) een grote rol in
de sterke relaties binnen de familie (Allan, 2008).
Vriendschappen worden steeds belangrijker. Er ontstaat ‘suffusion’ waarbij de grens tussen
vriendschap en familie vervaagt. Vrienden worden als familie beschouwd. Vrienden kunnen
familierelaties soms vervangen, bijvoorbeeld na een echtscheiding. Tussen vrienden bestaat in
tegenstelling tot familieleden een gelijkheid. De banden zijn minder geïnstitutionaliseerd en
permanent en zijn makkelijker te onderhouden (Allan, 2008).
2d. Bengtson en Allan zijn het met elkaar eens als het gaat om de vaste rol van familie en de
solidariteit die zich binnen een familie afspeelt. Ook zijn ze het met elkaar eens over de
veranderende structuur van de familie. Bengtson gaat dieper in op de huidige structuren van
families waarbij intergenerationele relaties een belangrijke rol spelen.
2
Student: Noura Ibrahim (2700341)
Vak: S_ABSP
Opleiding: M Sociologie
Docent: M. Broese Van Groenou
1. Een van de dilemma’s die zich voordoet in de participatie samenleving is het dilemma van
maatwerk bieden vs. gelijke behandeling. Maatwerk is een van de uitgangspunten van de
participatiesamenleving. Hierbij dient er te worden gekeken naar de behoeften van burgers als
individuen en worden de mogelijke en eventuele voorzieningen hierop aangepast. Dit staat
tegenover het principe van gelijke behandeling, waarbij alle burgers wel of geen recht zouden
hebben op dezelfde voorzieningen (Putters, 2014).
Dit is een dilemma voor het kabinet en voor de gemeenten. Het is namelijk een grote
opgave om maatwerk op integraal niveau te bewerkstelligen. Niet alleen moet er maatwerk
geleverd worden, maar ook moeten de resultaten lokaal beoordeeld worden. Daarbij komt
kijken dat er ongelijkheid of willekeur kan ontstaan (Putters, 2014, p 52). Dit dilemma dient
dus geplaatst te worden op twee niveaus in het bestuursmodel van figuur 5.1 van Putters: Op
het niveau van de rijksoverheid én op het niveau van de gemeenten. De rijksoverheid heeft
namelijk een ondersteunende rol naar gemeenten en burgers bij het stellen van
kwaliteitskaders en het bewaken van sociale grondrechten. De gemeenten hebben een
sturende rol en bepalen de normen voor participatie en zelfredzaamheid binnen de gegeven
kaders van de rijksoverheid.
Een voorbeeld hiervan is de situatie van Sabri in Den Haag die zich eerder dit jaar
voordeed (Algemeen Dagblad, 2021). In bepaalde noodgevallen kunnen burgers bij de
gemeente voorrang aanvragen voor een sociale huurwoning. Om in aanmerking te komen
voor een zogeheten urgentieverklaring moeten burgers aan bepaalde strenge voorwaarden
voldoen (Rijksoverheid, 2021). Sabri had een urgentieaanvraag ingediend bij zijn gemeente
voor een woning op de begane grond. Sabri heeft namelijk geen benen en geen arm. Hij
woonde in een flat zonder lift op vierhoog. Ondanks de situatie waarin Sabri verkeerde werd
hij door de gemeente niet geholpen aan een passende woning. Hij zou namelijk niet voldoen
aan de voorwaarden voor een urgentieverklaring. Een dilemma voor de gemeente zou in dit
geval kunnen zijn: Bieden we maatwerk en krijgt Sabri tegen de regels in toch een
urgentieverklaring? Of wegen de gelijke rechten op woningen zwaarder en wijzen we de
aanvraag ondanks Sabri’s situatie af?
Uiteindelijk heeft Sabri mede na het ingrijpen van wethouder Balster alsnog een
geschikte woning gekregen. Volgens de wethouder moest de gemeente Den Haag streng zijn
met het toewijzen van urgentieverklaringen vanwege de schaarste aan woningen, maar was er
niet genoeg naar de persoonlijke situatie van Sabri gekeken (Algemeen Dagblad, 2021).
Link naar het artikel: https://www.ad.nl/binnenland/sabri-42-zonder-benen-en-arm-moet-vier-
hoog-naar-boven-kruipen-in-complex-zonder-lift-waarom-helpen-ze-mij-niet~a82c39bd/
1
, 2a. De ontwikkeling van sociale netwerken in de geboorte-cohorten verschilt per netwerktype.
De ‘family-focused’ type heeft het grootste netwerk. Deze blijft bij alle cohorten ongeveer
gelijk. Bij ‘restricted network’ wordt het sociale netwerk steeds kleiner. Bij het ‘diverse
network’ ontstaat een kleine stijging in de omvang van het sociale netwerk die daarna gelijk
weer afneemt. Tot slot laat het ‘friend focused’ netwerk de grootste stijging zien in de groei
van de omvang van het sociale netwerk.
2b. Bij de jonge ouderen heeft het type netwerk ‘family focused’ de grootste omvang. In
vergelijking met de oudere cohorten bestaat er een lichte stijging in de omvang van dit
netwerk type. Volgens Bengtson heeft dit onder andere te maken met het demografisch aspect
van de veranderende structuur van families. Terwijl de structuur vroeger meer leek op die van
een piramide (veel kleinkinderen en weinig grootouders), lijkt deze nu meer op een
bonenstaak (evenveel kleinkinderen als grootouders). Door de vergrijzing bestaan meerdere
generaties langer in elkaars leven. Hierdoor krijgen grootouders een andere rol. Er ontstaan
multigenerationele relaties waarbij de grootouders vaak economische en emotionele steun aan
hun (klein)kinderen bieden (Bengtson, 2000).
Een andere verklaring is de veranderende functie van de familie. Tegenwoordig wordt de
familie meer als een ‘kameraadschap’ gezien. Vroeger werd de familie vooral als een instituut
beschouwd waarbij de focus op het economisch aspect lag. Na de ontwikkelingen in de
structuur en functie van de familie spelen emotionele gevoelens, steun en onderlinge relaties
een belangrijke rol (Bengtson, 2000).
2c. De familie vormt een belangrijke basis in het persoonlijk netwerk. Er heerste een bepaalde
solidariteit en verantwoordelijkheid naar leden van de familie toe. Hierin bestaan hechte
onderlinge banden tussen familieleden die elkaar als eerst zouden steunen bij persoonlijke
problemen. Ook bestaan er sinds de late moderne tijd steeds meer structuren families:
samenlevingsverbanden, ongehuwde ouders en stief-families. Hier bestaat een soort
toewijding die buitenstaanders van de familie niet altijd zullen begrijpen. Tot slot spelen
cultuur en familie gerelateerde bepalingen in de wet (zoals de nalatenschap) een grote rol in
de sterke relaties binnen de familie (Allan, 2008).
Vriendschappen worden steeds belangrijker. Er ontstaat ‘suffusion’ waarbij de grens tussen
vriendschap en familie vervaagt. Vrienden worden als familie beschouwd. Vrienden kunnen
familierelaties soms vervangen, bijvoorbeeld na een echtscheiding. Tussen vrienden bestaat in
tegenstelling tot familieleden een gelijkheid. De banden zijn minder geïnstitutionaliseerd en
permanent en zijn makkelijker te onderhouden (Allan, 2008).
2d. Bengtson en Allan zijn het met elkaar eens als het gaat om de vaste rol van familie en de
solidariteit die zich binnen een familie afspeelt. Ook zijn ze het met elkaar eens over de
veranderende structuur van de familie. Bengtson gaat dieper in op de huidige structuren van
families waarbij intergenerationele relaties een belangrijke rol spelen.
2
