Hoofdstuk 3 – De voorstelling van de aarde op kaart.
Aardrijkskunde houdt zich bezig met:
Ruimte
Niet levende natuur
Ruimtelijke verspreiding van verschijnselen op aarde
Afbeeldingen (plattegronden, kaarten)
Kaartlezen is zeer essentieel voor de aardrijkskundige ontwikkeling van kinderen.
De betrokken eindtermen en leerlijn
Eindtermen binnen de belangrijkste leerlijnen binnen WO ruimtebeleving-
kaartvaardigheid.
Vier stappen in de leerlijn:
Opnemen van kaartbegrip
o De evolutie v/d werkelijkheid
Van werkelijkheid naar plattegrond, maquette, luchtfoto, …
Lezen van kaartinformatie
o Leerling let op volgende dingen bij het vastnemen van een kaart:
De richting
De legenda: betekenis van de symbolen
De schaal: hoeveel x werkelijkheid verkleind + afstanden meten
Het raster: plaatsaanduidingen of coördinaten
Interpreteren van kaartinformatie
o Afleiden van informatie uit een thematische kaart van de schoolatlas.
Visualiseren van kaartinformatie
o De weg van werkelijkheid naar abstracte beelden ook omgekeerd
gevolgd moet kunnen worden.
Link landschap en legenda wordt ingeoefend.
Wegwijs in de atlas
Atlas = naslagwerk:
Bladwijzer = handig hulpmiddel nog enkel de juiste kaart. (achteraan op de
harde kaft)
Algemene inhoudstafel: handig om thematische kaarten te vinden.
Alfabetisch register geen idee van de ligging.
De bespreking v/e kaart in stappen Geografische kubus:
Titel v/d kaart voorgestelde gebied
Voorstellingswijze wat betekenen de kleuren?
Welke verschillen zijn er zichtbaar?
Wat kan je besluiten: tendens, uiterste waarden?
1
, Het maken van kaarten: een taak voor de cartografie
Een boeiende geschiedenis
Oudheid:
Babyloniërs
op kleitabletten
Oude Griekenland:
1ste wetenschappelijke basis!
Hoogtepunt = Geographia Claudius Ptolemaeus (2de eeuw na Chr.)
Kaarten + methoden om ze te vervaardigen.
Aarde = bolvormig.
40% kleiner ingeschat
Middeleeuwen:
weinig vooruitgang
aarde = platte schijf
Jeruzalem werd centraal afgebeeld
Portolanen (kaarten voor scheepvaart) mogelijk gemaakt door gebruik van
magnetisch kompas.
16de eeuw:
Doorbraak in de cartografie
Galileï
Mercator
o Mercatorprojectie
o Voor het 1st woord ‘atlas’ verzameling kaarten in boekvorm.
Zuidelijke Nederlanden: Antwerpen centra v/d cartografie.
Terreinmeting (geodesie) + kaarttechnieken:
Steeds beter verfijnd
Ferraris (18de E):
terreinmeting
in kaartbrengen van Zuidelijke Nederlanden
o Vrij nauwkeurig
o Eerder panoramisch <> abstract
Van der Maelen (19de E):
Eerste topografische kaart van België (1/20.000)
Sinds 1976 Nationaal Geografisch Instituut:
maakt alle topografische kaarten
Kaarten = product van hoogtechnologie
2
Aardrijkskunde houdt zich bezig met:
Ruimte
Niet levende natuur
Ruimtelijke verspreiding van verschijnselen op aarde
Afbeeldingen (plattegronden, kaarten)
Kaartlezen is zeer essentieel voor de aardrijkskundige ontwikkeling van kinderen.
De betrokken eindtermen en leerlijn
Eindtermen binnen de belangrijkste leerlijnen binnen WO ruimtebeleving-
kaartvaardigheid.
Vier stappen in de leerlijn:
Opnemen van kaartbegrip
o De evolutie v/d werkelijkheid
Van werkelijkheid naar plattegrond, maquette, luchtfoto, …
Lezen van kaartinformatie
o Leerling let op volgende dingen bij het vastnemen van een kaart:
De richting
De legenda: betekenis van de symbolen
De schaal: hoeveel x werkelijkheid verkleind + afstanden meten
Het raster: plaatsaanduidingen of coördinaten
Interpreteren van kaartinformatie
o Afleiden van informatie uit een thematische kaart van de schoolatlas.
Visualiseren van kaartinformatie
o De weg van werkelijkheid naar abstracte beelden ook omgekeerd
gevolgd moet kunnen worden.
Link landschap en legenda wordt ingeoefend.
Wegwijs in de atlas
Atlas = naslagwerk:
Bladwijzer = handig hulpmiddel nog enkel de juiste kaart. (achteraan op de
harde kaft)
Algemene inhoudstafel: handig om thematische kaarten te vinden.
Alfabetisch register geen idee van de ligging.
De bespreking v/e kaart in stappen Geografische kubus:
Titel v/d kaart voorgestelde gebied
Voorstellingswijze wat betekenen de kleuren?
Welke verschillen zijn er zichtbaar?
Wat kan je besluiten: tendens, uiterste waarden?
1
, Het maken van kaarten: een taak voor de cartografie
Een boeiende geschiedenis
Oudheid:
Babyloniërs
op kleitabletten
Oude Griekenland:
1ste wetenschappelijke basis!
Hoogtepunt = Geographia Claudius Ptolemaeus (2de eeuw na Chr.)
Kaarten + methoden om ze te vervaardigen.
Aarde = bolvormig.
40% kleiner ingeschat
Middeleeuwen:
weinig vooruitgang
aarde = platte schijf
Jeruzalem werd centraal afgebeeld
Portolanen (kaarten voor scheepvaart) mogelijk gemaakt door gebruik van
magnetisch kompas.
16de eeuw:
Doorbraak in de cartografie
Galileï
Mercator
o Mercatorprojectie
o Voor het 1st woord ‘atlas’ verzameling kaarten in boekvorm.
Zuidelijke Nederlanden: Antwerpen centra v/d cartografie.
Terreinmeting (geodesie) + kaarttechnieken:
Steeds beter verfijnd
Ferraris (18de E):
terreinmeting
in kaartbrengen van Zuidelijke Nederlanden
o Vrij nauwkeurig
o Eerder panoramisch <> abstract
Van der Maelen (19de E):
Eerste topografische kaart van België (1/20.000)
Sinds 1976 Nationaal Geografisch Instituut:
maakt alle topografische kaarten
Kaarten = product van hoogtechnologie
2
