Verloskunde
De menstruele cyclus
Cyclus wordt gereguleerd vanuit de hypothalamus
- LHRH (luteïniserend hormoon releasing hormoon) wordt afgescheiden
- LHRH naar voorkwab van de hypofyse
- Afgifte LH en FSH in hypofyse
FSH: eierstokken stimuleren groei van follikels
LH: stimuleert groeiende follikel tot produceren van oestrogenen
Graafse follikel = blaasje waarin de eicel zich ontwikkelt
De menstruele cyclus
Bestaat uit 4 fasen:
1. Folliculaire fase = fase waarin eicel rijpt
2. Ovulatie of eisprong
3. Luteale fase = fase waarin de baarmoeder zich klaarmaakt voor een eventuele
innesteling van een zygote
4. Menstruatie = fase waarin het endometrium afsterft en afgestoten wordt
De folliculaire fase
Begin: groei en rijping van een nieuwe eicel (speelt zich af in een follikel)
Groei follikel = toenemende mate oestrogeen afscheiden
Piekconcentratie aan oestrogenen: beïnvloeden cervix en slijmprop (slijmmassa wordt
gedurende enkele dagen doorgankelijk)
Onder invloed van oestrogenen:
Slijmprop wordt doorgankelijk voor enkele dagen
Spieren rond baarmoederhals ontspannen zich (baarmoederhals opent lichtjes)
Hypofyse scheidt veel LH af (stimuleert vrijkomen eicel uit follikel)
Rijpe follikel puilt uit de eierstok (goed zichtbaar met blote oog) + zichtbaar op echografie
(kan aangeprikt worden)
De eisprong of ovulatie
Moment dat de follikel barst en de eicel vrijkomt
Gebeurt 14 dagen voor het einde van de menstruele cyclus
Kort voor de eisprong: eileider + franjes aan uiteinde plooien
Als eicel loskomt: binnen enkele minuten opgevangen door franjes eileider
Ritmische samentrekkingen van baarmoeder en eileider: golfbeweging van vocht eicel
gaat meer en meer door de eileider (binnen 7 uur naar middelste deel eileider)
Eicel blijft 72 uur in ampulla (maar is maar 24 uur na eisprong vruchtbaar)
Hierna: transport eicel naar de baarmoeder
1
,De luteale fase
Resten follikel: vormen zich om tot een geel lichaam (corpus luteum) onder invloed van
luteïniserend hormoon
Geel lichaam maakt progesteron aan maakt baarmoederslijmvlies klaar voor de
innesteling van de bevruchte eicel
Bereikt baarmoeder 5 tot 6 dagen na de eisprong
De menstruatie
Corpus luteum: snel uitgeput als eicel niet werd bevrucht
13e dag: progesteronproductie neemt af stimulatie endometrium
Baarmoederslijmvlies sterft af en wordt afgestoten
Begin menstruatie: aanvang nieuwe cyclus (geen zwangerschap)
Duur van de menstruele cyclus
Gemiddeld 28 dagen (verschilt van vrouw tot vrouw)
Schommelingen in de lengte van de cyclus: gevolg van schommelingen in de duur van de
folliculaire fase
Bevruchting
Bevruchting = samensmelten van een spermatozoön met een eicel
In de kop van het spermatozoön: celkern die de chromosomen bevat + acrosoom waarin zich
de enzymen bevinden
Enzymen zijn noodzakelijk om spermatozoön in staat te stellen om de eicel omgevend door
corona radatia en de zona pellucida binnen te dringen
Spermatozoön hecht aan eicel veranderingen in de eicelwand binnendringen van
andere spermatozoën wordt voorkomen
70 minuten tussen ejaculatie en bevruchting
24 tot 36 uur na de fusie van eicel en zaadcel: eerste mitose
Zygote wordt getransporteerd via de tuba naar het cavum uteri
Innesteling: implantatie-nidatie
Transport door trilhaarbewegingen
Als dit transport faalt: buitenbaarmoederlijke zwangerschap ontstaat
Om de 12 uur gebeurd een synchrone deling tot 16-cellige stadium
Dochtercellen = blastomeren
Na 3 tot 4 dagen: 8-cellige morula komt aan ter hoogte van cavum uteri deelt verder tot
een 16- en een 32-delige morula
Buitenste cellen morula worden sterk met elkaar verbonden (tussen de buitenste laag en
diepere laag verschijnt vocht) blastocyste
2
, Meest vruchtbaarste periode van de cyclus
Als regelmatige cyclus van 28 dagen: meest vruchtbaarste periode is tussen dag 11 en dag
16
Belangrijk:
Spermatozoën overleven in het lichaam 24 tot 48 uur
Eicel is 1 dag vruchtbaar
Beste kansen tot bevruchting: om de 2 dagen geslachtsgemeenschap te hebben
vanaf 4 dagen voor tot 2 dagen na de verwachte ovulatie
Belangrijke termen
Amenorroeduur = de tijd verlopen sinds de 1e dag van de laatste regels
Aterme = tussen 37 en 42 weken
Preterm = een zwangerschapsduur van minder dan 37 volledige weken
Posterm of serotien = een zwangerschapsduur van 42 of meer weken
Embryo = de vrucht vanaf de 3e tot de 10e week na de bevruchting of van de 5e tot de 12e
week emenorroe
Foetus = de vrucht vanaf 12 weken amenorroe tot aan de geboorte
Neonaat = vanaf de geboorte tot en met dag 28
Zuigeling = vanaf de geboorte tot aan de eerste verjaardag
Gravida of graviditeit (G) = duidt op het aantal zwangerschappen met inbegrip van de
huidige
Nulligravida = niet zwanger en is het nooit geweeszt
Primigravida = voor de eerste keer zwanger
Multigravida = vanaf de 2e zwangerschap
Para of pariteit (P) = verwijst naar het aantal bevallingen
Nullipara = nog nooit bevallen, maar kan wel multigravida zijn
Primipara = eenmaal bevallen
Multipara = ten minste tweemaal bevallen
De getallen hebben betrekking op het aantal bevallingen en niet op het aantal foetussen
Aborta (A) = verwijst naar het aantal miskramen, AAP = abortus arte provocatus = verwijst
naar het aantal zwangerschapsafbrekingen
Regel van Naegele = berekenen van de bevallingsdatum. Indien de cyclus regelmatig is met
een duur van 28 dagen: datum laatste menstruatie + 7 dagen, maand – 3 en eventueel jaar
aanpassen
Voorbeeld: laatste regels op 25/04/2013, verwachte verlosdatum is
25 + 7 = 2 en maand +1
5–3
Jaar aanpassen
=> 02/02/2014
3
De menstruele cyclus
Cyclus wordt gereguleerd vanuit de hypothalamus
- LHRH (luteïniserend hormoon releasing hormoon) wordt afgescheiden
- LHRH naar voorkwab van de hypofyse
- Afgifte LH en FSH in hypofyse
FSH: eierstokken stimuleren groei van follikels
LH: stimuleert groeiende follikel tot produceren van oestrogenen
Graafse follikel = blaasje waarin de eicel zich ontwikkelt
De menstruele cyclus
Bestaat uit 4 fasen:
1. Folliculaire fase = fase waarin eicel rijpt
2. Ovulatie of eisprong
3. Luteale fase = fase waarin de baarmoeder zich klaarmaakt voor een eventuele
innesteling van een zygote
4. Menstruatie = fase waarin het endometrium afsterft en afgestoten wordt
De folliculaire fase
Begin: groei en rijping van een nieuwe eicel (speelt zich af in een follikel)
Groei follikel = toenemende mate oestrogeen afscheiden
Piekconcentratie aan oestrogenen: beïnvloeden cervix en slijmprop (slijmmassa wordt
gedurende enkele dagen doorgankelijk)
Onder invloed van oestrogenen:
Slijmprop wordt doorgankelijk voor enkele dagen
Spieren rond baarmoederhals ontspannen zich (baarmoederhals opent lichtjes)
Hypofyse scheidt veel LH af (stimuleert vrijkomen eicel uit follikel)
Rijpe follikel puilt uit de eierstok (goed zichtbaar met blote oog) + zichtbaar op echografie
(kan aangeprikt worden)
De eisprong of ovulatie
Moment dat de follikel barst en de eicel vrijkomt
Gebeurt 14 dagen voor het einde van de menstruele cyclus
Kort voor de eisprong: eileider + franjes aan uiteinde plooien
Als eicel loskomt: binnen enkele minuten opgevangen door franjes eileider
Ritmische samentrekkingen van baarmoeder en eileider: golfbeweging van vocht eicel
gaat meer en meer door de eileider (binnen 7 uur naar middelste deel eileider)
Eicel blijft 72 uur in ampulla (maar is maar 24 uur na eisprong vruchtbaar)
Hierna: transport eicel naar de baarmoeder
1
,De luteale fase
Resten follikel: vormen zich om tot een geel lichaam (corpus luteum) onder invloed van
luteïniserend hormoon
Geel lichaam maakt progesteron aan maakt baarmoederslijmvlies klaar voor de
innesteling van de bevruchte eicel
Bereikt baarmoeder 5 tot 6 dagen na de eisprong
De menstruatie
Corpus luteum: snel uitgeput als eicel niet werd bevrucht
13e dag: progesteronproductie neemt af stimulatie endometrium
Baarmoederslijmvlies sterft af en wordt afgestoten
Begin menstruatie: aanvang nieuwe cyclus (geen zwangerschap)
Duur van de menstruele cyclus
Gemiddeld 28 dagen (verschilt van vrouw tot vrouw)
Schommelingen in de lengte van de cyclus: gevolg van schommelingen in de duur van de
folliculaire fase
Bevruchting
Bevruchting = samensmelten van een spermatozoön met een eicel
In de kop van het spermatozoön: celkern die de chromosomen bevat + acrosoom waarin zich
de enzymen bevinden
Enzymen zijn noodzakelijk om spermatozoön in staat te stellen om de eicel omgevend door
corona radatia en de zona pellucida binnen te dringen
Spermatozoön hecht aan eicel veranderingen in de eicelwand binnendringen van
andere spermatozoën wordt voorkomen
70 minuten tussen ejaculatie en bevruchting
24 tot 36 uur na de fusie van eicel en zaadcel: eerste mitose
Zygote wordt getransporteerd via de tuba naar het cavum uteri
Innesteling: implantatie-nidatie
Transport door trilhaarbewegingen
Als dit transport faalt: buitenbaarmoederlijke zwangerschap ontstaat
Om de 12 uur gebeurd een synchrone deling tot 16-cellige stadium
Dochtercellen = blastomeren
Na 3 tot 4 dagen: 8-cellige morula komt aan ter hoogte van cavum uteri deelt verder tot
een 16- en een 32-delige morula
Buitenste cellen morula worden sterk met elkaar verbonden (tussen de buitenste laag en
diepere laag verschijnt vocht) blastocyste
2
, Meest vruchtbaarste periode van de cyclus
Als regelmatige cyclus van 28 dagen: meest vruchtbaarste periode is tussen dag 11 en dag
16
Belangrijk:
Spermatozoën overleven in het lichaam 24 tot 48 uur
Eicel is 1 dag vruchtbaar
Beste kansen tot bevruchting: om de 2 dagen geslachtsgemeenschap te hebben
vanaf 4 dagen voor tot 2 dagen na de verwachte ovulatie
Belangrijke termen
Amenorroeduur = de tijd verlopen sinds de 1e dag van de laatste regels
Aterme = tussen 37 en 42 weken
Preterm = een zwangerschapsduur van minder dan 37 volledige weken
Posterm of serotien = een zwangerschapsduur van 42 of meer weken
Embryo = de vrucht vanaf de 3e tot de 10e week na de bevruchting of van de 5e tot de 12e
week emenorroe
Foetus = de vrucht vanaf 12 weken amenorroe tot aan de geboorte
Neonaat = vanaf de geboorte tot en met dag 28
Zuigeling = vanaf de geboorte tot aan de eerste verjaardag
Gravida of graviditeit (G) = duidt op het aantal zwangerschappen met inbegrip van de
huidige
Nulligravida = niet zwanger en is het nooit geweeszt
Primigravida = voor de eerste keer zwanger
Multigravida = vanaf de 2e zwangerschap
Para of pariteit (P) = verwijst naar het aantal bevallingen
Nullipara = nog nooit bevallen, maar kan wel multigravida zijn
Primipara = eenmaal bevallen
Multipara = ten minste tweemaal bevallen
De getallen hebben betrekking op het aantal bevallingen en niet op het aantal foetussen
Aborta (A) = verwijst naar het aantal miskramen, AAP = abortus arte provocatus = verwijst
naar het aantal zwangerschapsafbrekingen
Regel van Naegele = berekenen van de bevallingsdatum. Indien de cyclus regelmatig is met
een duur van 28 dagen: datum laatste menstruatie + 7 dagen, maand – 3 en eventueel jaar
aanpassen
Voorbeeld: laatste regels op 25/04/2013, verwachte verlosdatum is
25 + 7 = 2 en maand +1
5–3
Jaar aanpassen
=> 02/02/2014
3
