HOOFDSTUK 1: DE THEORIE VAN
DE COMMUNICATIE
1. DE INLEIDING
Wat is het belang van communicatie in de gezondheidszorg?
Het moet goed aansluiten bij de specifieke situatie van elke zorgvrager
Nieuwe inzichten en aanknopingspunten voor de behandeling
Goede zorg =
De technologie van de gezondheidszorg
Goede communicatie met cliënten en in team
De interactie
Communicatie = interactie:
IK communiceer met de ANDERE. De ander vraagt, reageert en gaat (niet)
akkoord met mij.
Effectieve communicatie = een interactieproces dat gaat over +2 mensen die reageren
op elkaar en elkaar beïnvloeden.
Communicatie niet alleen praten en lichaamstaal. Dit kan ook via foto’s, video’s. Het is
een continu proces.
Misverstanden in de communicatie:
Wanneer de ergo de cliënt niet goed begrijpt risico op verkeerde diagnose
Cliënt begrijpt de ergo niet goed kans is op afhaking.
HET BASISMODEL VAN DE COMMUNICATIE
Het SMCR- model van David Berlo. Het is ontstaan vanuit de morsecode:
Encoderen van boodschap = boodschap die je wil overbrengen moet je omzetten in
verbale en non-verbale symbolen.
, Zender Zendt de boodschap
Endocodeerproces Boodschap die je wilt overbrengen
omzetten en verbale en non-verbale
symbolen, zodat deze verstaanbaar wordt
voor de andere persoon
Boodschap Samenhangend geheel van tekens,
signalen en gegevens
Boodschap die verzonden wordt is
niet altijd dezelfde boodschap als
de boodschap die ontvangen wordt
Kanaal Manier waarop je de boodschap naar de
ander overbrengt
Verbaal- auditieve kanaal
Lichamelijke- visuele kanaal
Keuze van het kanaal hangt af van de
situatie en de boodschap.
Ontvanger Krijgt de boodschap en reageert erop
(feedback): info over hoe de boodschap
ontvangen is.
Decoderen De boodschap omzetten in gevoelens en
gedachten zoals de zender bedoelt
proberen juist te begrijpen of te
interpreteren om correct te kunnen
reageren
Feedback Reageren door boodschap terug te zenden
= info over hoe boodschap
ontvangen/overgekomen is met de
gekregen feedback kunnen we boodschap
nog beter endocoderen
Ruis Lawaai: infereert in het
communicatieproces
Intern lawaai: binnen in de persoon
Extern lawaai: vanuit de omgeving
Studie naar communicatieprocessen kwam op gang (proceskarakter van de
communicatie)
Er is geen begin of einde aan communicatie (mensen communiceren voortdurend)
Het circulair model:
1
, DE VORMEN VAN COMMUNICATIE
DE BASISBEGRIPPEN
Verbale communicatie
Het is de schriftelijke of mondelinge communicatie.
De communictaieproblemen:
een beperkt aantal woorden om informatie over te brengen
vertalen uit andere talen
woorden hebben vaak geen éénduidige betekenis
Paraverbale communicatie
= de manier waarop je iets zegt
Het heeft veel invloed op wat we zeggen. Het kan de boodschap gaan afzwakken maar
ook gaan versterken.
Onder para verbale communicatie valt:
de mimiek
de intonatie
het volume
de klank
Het is groot gamma van nuanceringen die worden toegevoegd aan verbale
communicatie. het ondersteund de verbale communciatie.
Non-verbale communicatie
De non verbale communicatie wordt ook wel de lichaamstaal genoemd.
5 verschillende vormen van non-verbale communicatie:
Gelaatsuitdrukkingen
Uiterlijk
o Geslacht, leeftijd, huidskleur, kledij, lichaamsgestalte, …
Lichaamshouding
Aanrakingen
o Personen met hogere status nemen makkelijker initiatief tot aanraking
o Leeftijd speelt ook rol: kleine kinderen een ouderen raakt m’n makkelijker aan
dan volwassenen
Gebaren
2
DE COMMUNICATIE
1. DE INLEIDING
Wat is het belang van communicatie in de gezondheidszorg?
Het moet goed aansluiten bij de specifieke situatie van elke zorgvrager
Nieuwe inzichten en aanknopingspunten voor de behandeling
Goede zorg =
De technologie van de gezondheidszorg
Goede communicatie met cliënten en in team
De interactie
Communicatie = interactie:
IK communiceer met de ANDERE. De ander vraagt, reageert en gaat (niet)
akkoord met mij.
Effectieve communicatie = een interactieproces dat gaat over +2 mensen die reageren
op elkaar en elkaar beïnvloeden.
Communicatie niet alleen praten en lichaamstaal. Dit kan ook via foto’s, video’s. Het is
een continu proces.
Misverstanden in de communicatie:
Wanneer de ergo de cliënt niet goed begrijpt risico op verkeerde diagnose
Cliënt begrijpt de ergo niet goed kans is op afhaking.
HET BASISMODEL VAN DE COMMUNICATIE
Het SMCR- model van David Berlo. Het is ontstaan vanuit de morsecode:
Encoderen van boodschap = boodschap die je wil overbrengen moet je omzetten in
verbale en non-verbale symbolen.
, Zender Zendt de boodschap
Endocodeerproces Boodschap die je wilt overbrengen
omzetten en verbale en non-verbale
symbolen, zodat deze verstaanbaar wordt
voor de andere persoon
Boodschap Samenhangend geheel van tekens,
signalen en gegevens
Boodschap die verzonden wordt is
niet altijd dezelfde boodschap als
de boodschap die ontvangen wordt
Kanaal Manier waarop je de boodschap naar de
ander overbrengt
Verbaal- auditieve kanaal
Lichamelijke- visuele kanaal
Keuze van het kanaal hangt af van de
situatie en de boodschap.
Ontvanger Krijgt de boodschap en reageert erop
(feedback): info over hoe de boodschap
ontvangen is.
Decoderen De boodschap omzetten in gevoelens en
gedachten zoals de zender bedoelt
proberen juist te begrijpen of te
interpreteren om correct te kunnen
reageren
Feedback Reageren door boodschap terug te zenden
= info over hoe boodschap
ontvangen/overgekomen is met de
gekregen feedback kunnen we boodschap
nog beter endocoderen
Ruis Lawaai: infereert in het
communicatieproces
Intern lawaai: binnen in de persoon
Extern lawaai: vanuit de omgeving
Studie naar communicatieprocessen kwam op gang (proceskarakter van de
communicatie)
Er is geen begin of einde aan communicatie (mensen communiceren voortdurend)
Het circulair model:
1
, DE VORMEN VAN COMMUNICATIE
DE BASISBEGRIPPEN
Verbale communicatie
Het is de schriftelijke of mondelinge communicatie.
De communictaieproblemen:
een beperkt aantal woorden om informatie over te brengen
vertalen uit andere talen
woorden hebben vaak geen éénduidige betekenis
Paraverbale communicatie
= de manier waarop je iets zegt
Het heeft veel invloed op wat we zeggen. Het kan de boodschap gaan afzwakken maar
ook gaan versterken.
Onder para verbale communicatie valt:
de mimiek
de intonatie
het volume
de klank
Het is groot gamma van nuanceringen die worden toegevoegd aan verbale
communicatie. het ondersteund de verbale communciatie.
Non-verbale communicatie
De non verbale communicatie wordt ook wel de lichaamstaal genoemd.
5 verschillende vormen van non-verbale communicatie:
Gelaatsuitdrukkingen
Uiterlijk
o Geslacht, leeftijd, huidskleur, kledij, lichaamsgestalte, …
Lichaamshouding
Aanrakingen
o Personen met hogere status nemen makkelijker initiatief tot aanraking
o Leeftijd speelt ook rol: kleine kinderen een ouderen raakt m’n makkelijker aan
dan volwassenen
Gebaren
2
