DE NEDERLANDSE OVERHEID
Remco van der Schoot
, Remco van der Schoot
SAMENVATTING: PROFIEL VAN DE NEDERLANDSE OVERHEID
Inhoudsopgave
2. Kennismaking ...................................................................................................................................... 4
2.1. Geschiedenis van bestuur ............................................................................................................ 4
2.2. Trias politica ................................................................................................................................. 4
2.3. Gedecentraliseerde eenheidsstaat A.K.A. ‘’vreedzame revolutie’’ .............................................. 5
2.3.1. Grondwet van 1848 ............................................................................................................... 5
2.4. Overheid ....................................................................................................................................... 5
2.4.1. Het begrip ‘’overheid’’........................................................................................................... 5
2.4.2. Kenmerken van de Nederlandse overheid ............................................................................ 5
2.5. Deconcentratie ............................................................................................................................. 6
2.6. Het begrip ‘’algemeen belang’’ .................................................................................................... 7
2.7. Het begrip ‘’beleid’’ ...................................................................................................................... 7
3. De overheid als systeem...................................................................................................................... 8
3.1. De systeembenadering ................................................................................................................. 8
3.1.1. Het werkmodel ...................................................................................................................... 8
3.1.2. Het nut van het systeemmodel ............................................................................................. 8
3.1.3. Vereenvoudiging of indikking ................................................................................................ 9
3.1.4. Veldproces is een keuzeproces ............................................................................................. 9
3.2.5. De contingentie- en de interorganisatietheorie.................................................................... 9
3.3. De procesanalyse........................................................................................................................ 10
3.3.1. De werking van een procesanalyse ..................................................................................... 10
4. Beleid in fasen ................................................................................................................................... 11
4.1. Agendering ................................................................................................................................. 11
4.1.1 De maatschappelijke agenda ............................................................................................... 11
4.1.2. Politieke agenda .................................................................................................................. 11
4.2. Beleidsvoorbereiding.................................................................................................................. 11
4.2.1. Beleidsvoorbereiding........................................................................................................... 11
4.2.2. Beleidsbepaling ................................................................................................................... 11
4.3. Beleidsuitvoering ........................................................................................................................ 11
4.3.1. Kenmerken van het beleidsprogramma .............................................................................. 12
4.3.2. De (on)mogelijkheden van de uitvoerende organisatie ...................................................... 12
4.3.3. De (on)mogelijkheden in het beleidsveld............................................................................ 12
4.4. Beleidsevaluatie ......................................................................................................................... 12
4.5. Beleidsbeëindiging ..................................................................................................................... 12
5. Beslissingen ....................................................................................................................................... 13
5.1. Beslissingen ................................................................................................................................ 13
5.2. Besluitvormingsmodellen ........................................................................................................... 13
5.2.1. Het klassieke besluitvormingsmodel ................................................................................... 13
1
, Remco van der Schoot
SAMENVATTING: PROFIEL VAN DE NEDERLANDSE OVERHEID
5.2.2. Incrementele besluitvormingsmodel .................................................................................. 13
5.2.3. Mixed scanning .................................................................................................................... 14
5.3. Drie andere modellen................................................................................................................. 14
5.3.1. Niet-beslissen model ........................................................................................................... 14
5.3.2. Vuilnisbakmodel .................................................................................................................. 14
5.3.3. Crisisbesluitvormingmodel .................................................................................................. 14
5.4. Soorten beslissingen................................................................................................................... 14
6. Ontwerp van beleid ........................................................................................................................... 16
6.1. De relatie van overheid en burger ............................................................................................. 16
6.2. Het beleidsontwerp model......................................................................................................... 16
6.3. Bestuursstijlen ............................................................................................................................ 16
6.3.1. De participatieladder ........................................................................................................... 17
6.3.2. Het kiezen voor een bestuursstijl ............................................................................................ 18
6.4. Het kiezen van doelen ................................................................................................................ 18
6.4.1. De doelboom ....................................................................................................................... 18
6.4.2. Het kiezen van doelen ......................................................................................................... 18
6.5. Het kiezen van middelen ............................................................................................................ 19
6.6. Communicatie ............................................................................................................................ 19
6.7. Interactie .................................................................................................................................... 19
6.8. Externe invloed........................................................................................................................... 20
6.8.1. Inspraak ............................................................................................................................... 20
8. De centrale overheid ......................................................................................................................... 21
8.1. De Staten-Generaal .................................................................................................................... 21
8.1.1. De Tweede Kamer ............................................................................................................... 21
8.2. De Eerste Kamer ......................................................................................................................... 22
8.3. De regering ................................................................................................................................. 22
8.3.1. Totstandkoming................................................................................................................... 23
8.4. Departementen .......................................................................................................................... 23
8.4.1. Opbouw van een departement ........................................................................................... 24
8.5. Hoge Colleges van Staat ............................................................................................................. 24
8.5.1 De Raad van State................................................................................................................. 24
8.5.2. De Algemene Rekenkamer .................................................................................................. 25
8.5.3. De Nationale ombudsman................................................................................................... 25
8.5.4. De Hoge Raad ...................................................................................................................... 26
8.6. Adviescolleges ............................................................................................................................ 26
9. Decentrale overheden: de provincie ................................................................................................. 27
9.1. De provinciale overheid.............................................................................................................. 27
9.1.1. De bestuurder...................................................................................................................... 27
2
, Remco van der Schoot
SAMENVATTING: PROFIEL VAN DE NEDERLANDSE OVERHEID
9.2. De provinciale organisatie .......................................................................................................... 28
9.2.1. Traditionele model .............................................................................................................. 28
9.2.2. Het departementale of dienstenmodel............................................................................... 29
10. Decentrale overheden: de gemeente ............................................................................................. 31
10.1. De gemeentelijke overheid ...................................................................................................... 31
10.1.1. De bestuurders .................................................................................................................. 31
10.1.2. De gemeentelijke organisatie ............................................................................................ 32
12. Europa ............................................................................................................................................. 35
12.1. Samenvatting............................................................................................................................ 35
3