Burgerlijk procesrecht
Week 1
• Verordeningen hebben horizontale werking en burgers kunnen hier rechtstreeks beroep op
doen. De werking van verordeningen ziet vooral op resultaat. Hoe dit resultaat bereikt kan
worden, wordt geregeld in de Uitvoeringswetten.
Ontwikkelingen burgerlijk procesrecht
• Voorjaar inwerkingtreding KEI-wet.
• Alle civiele zaken via de digitale weg, en niet meer via papier. —> is afgeschat
Hoofdstuk 1
• Rechtsgebieden: regels die gelden voor het recht op een bepaald gebeid of over een bepaald
onderwerp
• Privaatrecht: tussen burgers onderling —> bevat grotendeels regelend recht
• Publiekrecht: tussen overheid en burgers
Materiële burgerlijk recht
• Omvat inhoudelijk rechten en plichten: rechtsregels om situaties, rechtsverhoudingen en
handelingen juridisch te de niëren en te kwali ceren.
Formeel burgerlijk procesrecht
• Geeft antwoord op de vraag volgens welke procedureregels deze rechten en plichten kunnen
worden geë ectueerd.
• Hoe kunnen materiële rechtsregels worden afgedwongen bij de rechter?
• Manier waarop een procedure moet worden gevoerd
• Ook wel burgerlijk procesrecht
Functies van burgerlijk procesrecht
• Handhaven en beïnvloeden van materiële burgerlijke rechten en plichten
• Voorkomen van een gerechtelijke procedure
• Preventie functie
• Voorkomen van eigenrichting
• Eigenrichting —> houdt in dat een persoon zelf en met eigen middelen zijn recht gaat halen
zonder hulp van de overheid en zonder dat hem daartoe een wettelijke bevoegdheid is
gegeven.
Bronnen burgerlijk procesrecht
• Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
• Bevat concrete regels voor het voeren van een procedure bij de burgerlijke rechter
• Geeft het wettelijk kader voor het procederen bij de gerechten
• Landelijke procesreglementen
• Wet op de rechterlijke organisatie
• Hoe is de rechterlijke macht in Nederland georganiseerd
• Internationale regelgeving o.a. Brussel II-bis
• EEX-Verordening (herschikking) / Brussel I-bis
• Eu besluit
• Een EU-verordening is een besluit van de Europese Unie, dat rechtstreeks van
toepassing is binnen alle lidstaten en dat algemeen verbindende kracht heeft.
• Welke rechter is in burgerlijke en handelszaken in een Europees con ict bevoegd?
• Op welke manier worden uitspraken van buitenlandse rechters in andere lidstaten erkend
en uitgevoerd?
• EG-Bewijsverordening
• Beoogt de samenwerking tussen de gerechten van de lidstaten op het gebied van
bewijsverkrijging te verbeteren, te vereenvoudigen en te bespoedigen
• Vordering van de EU
• EG-Betekenisverordening
• Ziet toe op het vergemakkelijken van de betekening en kennisgeving van stukken tussen
de verschillende lidstaten
• Deze verordening is van krachten binnen de EU
ff fi fi fl
, • Europees Verdrag tot Bescherming van de Rechten van de Mens en de fundamentele
vrijheden (EVRM)
• Is tot stand gekomen binnen de Raad van Europa
• Doel: het bereiken van een grotere eenheid tussen de lidstaten door het handhaven en
verder verwezenlijken van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden.
• Uitgangspunt: Universele verklaring van de Rechten van de Mens
• Art. 6 EVRM speelt een belangrijke rol (houdt het recht op een eerlijk proces in, fair trial)
• Jurisprudentie
Algemene uitgangspunten
• Worden gevormd door algemene rechtsbeginselen en voorschriften voor procedures
• Recht op rechtspraak en rechtsbijstand
• Art. 17, 18 en 112 GW
• Gevolg: toegangsprincipe —> iedereen moet toegang hebben tot de rechter en een
rechtsbijstandsverlener
• Minder draagkrachtige
• Hoor en wederhoor
• Gelijkheidsbeginsel, art. 19 Rv
• Beide partijen moeten evenveel gelegenheid krijgen om hun vordering en verwerken kenbaar
te maken en over en weer op elkaar te reageren + in de gelegenheid worden gesteld om een
reactie te geven op alle informatie die de rechter gebruikt om tot een oordeel te kunnen
komen —> Googelende rechter-arrest
• Schending van ‘hoor en wederhoor’ levert een essentieel vormverzuim op
• Beginsel van partijautonomie
• Art. 24 Rv
• Partijen hebben de vrije keus om het geschil voor de rechter te brengen. Ze hebben tevens
de keus tot de grote van de zaak
• De grondslag voor de beslissing van de rechter wordt gevormd door de stellingen van de
procespartijen —> procespartijen bepalen de omvang van de gerechtelijke procedure
• Lijdelijkheidsbeginsel
• Behandeling en beslissing binnen redelijke termijn
• Art. 20 lid 1 en lid 2 Rv
• Openbaarheid uitspraak en openbaarheid zitting
• Zittingen moeten in beginsel openbaar zijn, art. 27 lid 1 Rv.
• Uitzonderingen hierop zijn te vinden in art. 27 lid 1 aanhef en sub a t/m d Rv
• Uitspraken moeten altijd openbaar zijn, art. 29 lid 1 Rv
• Hierop zijn geen uitzonderingen
• Motiveringsbeginsel
• Art. 30 Rv, art. 121 GW, art. 5 lid 5 Wet RO
• Rechter moet de uitspraak motiveren —> met redenen omkleed
• Onafhankelijkheid en onpartijdigheid van de rechter
• Wraking, art. 36 Rv —> als de partij gerechtvaardigd twijfelt aan de onpartijdigheid van de
rechter
• Verschoning, art. 40 Rv —> als de rechter zelf verzoekt zich te laten vervangen door een
andere rechter
• Uitgangspunt: er moet recht worden gesproken door een onafhankelijke en een onpartijdige
gerechtelijke instantie, bij de wet ingesteld
• Onafhankelijkheid: rechter is geen verantwoording verschuldigd aan de overheid of aan zijn
mede-collega’s
• Onpartijdigheid: de rechter oordeelt zonder zich te laten leiden door de personen van de
procespartijen. (wordt gesymboliseerd met de blinddoek van Vrouwe Justitia)
• Geen rechtsweigering en volledige beslissing
• Rechter mag niet weigeren om een uitspraak te doen, art. 26 Rv en art. 13 Wet algemene
bepalingen
• De eindbeslissing moet alle geschilpunten betre en, art. 23 Rv
• Elk procespartij heeft het recht om zijn zaak volledig aan een overheidsrechter voor te
leggen en een uitspraak te verkrijgen
• Ambtshalve aanvulling van rechtsgronden
• Verplichting van de rechter om indien nodig op eigen initiatief de rechtsgronden aan te
vullen, art. 25 Rv
ff
, • Rechter mag geen feiten aanvullen, art. 24 Rv
Hoofdstuk 2
Deelnemers aan het burgerlijk procesrecht
• Procespartijen
• formeel/materieel
• Natuurlijke personen/rechtspersonen
• Rechtshulpverleners
• Art. 18 Gw —> recht van rechtsbijstand
• Bij het kantongerecht is het niet verplicht om een advocaat mee te nemen. Je kan ook alleen
procederen
• Advocaat
• Ingeschreven in de rechtbank
• Verplicht advocaat: art. 79 lid 2 Rv
• Advocaat is niet verplicht: art. 79 lid 1 en 255 lid 1 Rv
• Voeren van gerechtelijke procedures
• Niches advocaten geven advies
• Opstellen processtukken — aanspreekpunt tijden zitting — getuigenverhoren — woord
voeren tijdens de zitting
• Taken: bewaken van de termijnen voor het aanleveren van stukken — etc.
• Procedures bij de Hoge Raad kunnen slechts gevoerd worden door de advocaat, art.
407 en 409 Rv —> cassatie advocaat
• Gerechtsdeurwaarders
• Alleen de deurwaarder heeft het recht om te executeren
• Is een door de Kroon benoemd openbaar ambtenaar met o ciële ambtstaken
• Kan ook als gemachtigde optreden in een procedure
• Kerntaken:
• Het uitbrengen van exploten
• Exploot is een schriftelijke aanzegging of mededeling van de ene partij aan de
andere, die door een gerechtsdeurwaarder wordt ondertekend en uitgebracht
• Art. 45 t/m 66 Rv
• Het leggen van conservatoir beslag
• Zaken of geld veilig stellen waar het geschil over gaat
• Het ten uitvoer leggen van uitspraken van de rechter
• Wanneer een van de partijen zich niet houdt aan de afspraken van de rechter, dan
kan de gerechtsdeurwaarder door het verrichten van bepaalde ambtshandelingen de
nakoming van deze uitspraak afdwingen
• Rechter
• Heeft een lijdelijke rol
• Moet onpartijdig en onafhankelijk zijn
• Benoeming van de rechter geschied bij koninklijk besluit —> voor het leven benoemd, art.
117 Gw
• Wet rechtspositie rechterlijke ambtenaren: vereisten voor benoeming rechter en disciplinaire
maatregelen opgenomen die kunne worden ingezet wanneer een rechter zijn taken en
bevoegdheden niet naar behoren uitvoert
• Mogen zelf geen belangen hebben en mogen ook niet te nauw bij een zaak zijn betrokken
• Taken:
• Uitspraak doen
• Regie voeren in de loop van de procedure
• Gri er en de gerechtssecretaris
• Gri e: betreft de gerechtelijke administratieve ondersteuning van een bepaald gerecht
• Gerechtssecretaris: hulp en de rechterhand van de rechter
• Als hij op zitting aanwezig is en aantekeningen maakt, wordt hij aangeduid met gri er
• Gemachtigde
• Art. 80 lid 1 Rv
• Een vertrouwenspersoon voert tijdens de zitting het woord
• De gemachtigde is bevoegd de proceshandeling in naam van de partij te verrichten
• Gemachtigde moet handelingsbekwaam zijn
• Schriftelijke volmacht, art. 80 lid 2 Rv
ffi
ffi ffi
Week 1
• Verordeningen hebben horizontale werking en burgers kunnen hier rechtstreeks beroep op
doen. De werking van verordeningen ziet vooral op resultaat. Hoe dit resultaat bereikt kan
worden, wordt geregeld in de Uitvoeringswetten.
Ontwikkelingen burgerlijk procesrecht
• Voorjaar inwerkingtreding KEI-wet.
• Alle civiele zaken via de digitale weg, en niet meer via papier. —> is afgeschat
Hoofdstuk 1
• Rechtsgebieden: regels die gelden voor het recht op een bepaald gebeid of over een bepaald
onderwerp
• Privaatrecht: tussen burgers onderling —> bevat grotendeels regelend recht
• Publiekrecht: tussen overheid en burgers
Materiële burgerlijk recht
• Omvat inhoudelijk rechten en plichten: rechtsregels om situaties, rechtsverhoudingen en
handelingen juridisch te de niëren en te kwali ceren.
Formeel burgerlijk procesrecht
• Geeft antwoord op de vraag volgens welke procedureregels deze rechten en plichten kunnen
worden geë ectueerd.
• Hoe kunnen materiële rechtsregels worden afgedwongen bij de rechter?
• Manier waarop een procedure moet worden gevoerd
• Ook wel burgerlijk procesrecht
Functies van burgerlijk procesrecht
• Handhaven en beïnvloeden van materiële burgerlijke rechten en plichten
• Voorkomen van een gerechtelijke procedure
• Preventie functie
• Voorkomen van eigenrichting
• Eigenrichting —> houdt in dat een persoon zelf en met eigen middelen zijn recht gaat halen
zonder hulp van de overheid en zonder dat hem daartoe een wettelijke bevoegdheid is
gegeven.
Bronnen burgerlijk procesrecht
• Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
• Bevat concrete regels voor het voeren van een procedure bij de burgerlijke rechter
• Geeft het wettelijk kader voor het procederen bij de gerechten
• Landelijke procesreglementen
• Wet op de rechterlijke organisatie
• Hoe is de rechterlijke macht in Nederland georganiseerd
• Internationale regelgeving o.a. Brussel II-bis
• EEX-Verordening (herschikking) / Brussel I-bis
• Eu besluit
• Een EU-verordening is een besluit van de Europese Unie, dat rechtstreeks van
toepassing is binnen alle lidstaten en dat algemeen verbindende kracht heeft.
• Welke rechter is in burgerlijke en handelszaken in een Europees con ict bevoegd?
• Op welke manier worden uitspraken van buitenlandse rechters in andere lidstaten erkend
en uitgevoerd?
• EG-Bewijsverordening
• Beoogt de samenwerking tussen de gerechten van de lidstaten op het gebied van
bewijsverkrijging te verbeteren, te vereenvoudigen en te bespoedigen
• Vordering van de EU
• EG-Betekenisverordening
• Ziet toe op het vergemakkelijken van de betekening en kennisgeving van stukken tussen
de verschillende lidstaten
• Deze verordening is van krachten binnen de EU
ff fi fi fl
, • Europees Verdrag tot Bescherming van de Rechten van de Mens en de fundamentele
vrijheden (EVRM)
• Is tot stand gekomen binnen de Raad van Europa
• Doel: het bereiken van een grotere eenheid tussen de lidstaten door het handhaven en
verder verwezenlijken van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden.
• Uitgangspunt: Universele verklaring van de Rechten van de Mens
• Art. 6 EVRM speelt een belangrijke rol (houdt het recht op een eerlijk proces in, fair trial)
• Jurisprudentie
Algemene uitgangspunten
• Worden gevormd door algemene rechtsbeginselen en voorschriften voor procedures
• Recht op rechtspraak en rechtsbijstand
• Art. 17, 18 en 112 GW
• Gevolg: toegangsprincipe —> iedereen moet toegang hebben tot de rechter en een
rechtsbijstandsverlener
• Minder draagkrachtige
• Hoor en wederhoor
• Gelijkheidsbeginsel, art. 19 Rv
• Beide partijen moeten evenveel gelegenheid krijgen om hun vordering en verwerken kenbaar
te maken en over en weer op elkaar te reageren + in de gelegenheid worden gesteld om een
reactie te geven op alle informatie die de rechter gebruikt om tot een oordeel te kunnen
komen —> Googelende rechter-arrest
• Schending van ‘hoor en wederhoor’ levert een essentieel vormverzuim op
• Beginsel van partijautonomie
• Art. 24 Rv
• Partijen hebben de vrije keus om het geschil voor de rechter te brengen. Ze hebben tevens
de keus tot de grote van de zaak
• De grondslag voor de beslissing van de rechter wordt gevormd door de stellingen van de
procespartijen —> procespartijen bepalen de omvang van de gerechtelijke procedure
• Lijdelijkheidsbeginsel
• Behandeling en beslissing binnen redelijke termijn
• Art. 20 lid 1 en lid 2 Rv
• Openbaarheid uitspraak en openbaarheid zitting
• Zittingen moeten in beginsel openbaar zijn, art. 27 lid 1 Rv.
• Uitzonderingen hierop zijn te vinden in art. 27 lid 1 aanhef en sub a t/m d Rv
• Uitspraken moeten altijd openbaar zijn, art. 29 lid 1 Rv
• Hierop zijn geen uitzonderingen
• Motiveringsbeginsel
• Art. 30 Rv, art. 121 GW, art. 5 lid 5 Wet RO
• Rechter moet de uitspraak motiveren —> met redenen omkleed
• Onafhankelijkheid en onpartijdigheid van de rechter
• Wraking, art. 36 Rv —> als de partij gerechtvaardigd twijfelt aan de onpartijdigheid van de
rechter
• Verschoning, art. 40 Rv —> als de rechter zelf verzoekt zich te laten vervangen door een
andere rechter
• Uitgangspunt: er moet recht worden gesproken door een onafhankelijke en een onpartijdige
gerechtelijke instantie, bij de wet ingesteld
• Onafhankelijkheid: rechter is geen verantwoording verschuldigd aan de overheid of aan zijn
mede-collega’s
• Onpartijdigheid: de rechter oordeelt zonder zich te laten leiden door de personen van de
procespartijen. (wordt gesymboliseerd met de blinddoek van Vrouwe Justitia)
• Geen rechtsweigering en volledige beslissing
• Rechter mag niet weigeren om een uitspraak te doen, art. 26 Rv en art. 13 Wet algemene
bepalingen
• De eindbeslissing moet alle geschilpunten betre en, art. 23 Rv
• Elk procespartij heeft het recht om zijn zaak volledig aan een overheidsrechter voor te
leggen en een uitspraak te verkrijgen
• Ambtshalve aanvulling van rechtsgronden
• Verplichting van de rechter om indien nodig op eigen initiatief de rechtsgronden aan te
vullen, art. 25 Rv
ff
, • Rechter mag geen feiten aanvullen, art. 24 Rv
Hoofdstuk 2
Deelnemers aan het burgerlijk procesrecht
• Procespartijen
• formeel/materieel
• Natuurlijke personen/rechtspersonen
• Rechtshulpverleners
• Art. 18 Gw —> recht van rechtsbijstand
• Bij het kantongerecht is het niet verplicht om een advocaat mee te nemen. Je kan ook alleen
procederen
• Advocaat
• Ingeschreven in de rechtbank
• Verplicht advocaat: art. 79 lid 2 Rv
• Advocaat is niet verplicht: art. 79 lid 1 en 255 lid 1 Rv
• Voeren van gerechtelijke procedures
• Niches advocaten geven advies
• Opstellen processtukken — aanspreekpunt tijden zitting — getuigenverhoren — woord
voeren tijdens de zitting
• Taken: bewaken van de termijnen voor het aanleveren van stukken — etc.
• Procedures bij de Hoge Raad kunnen slechts gevoerd worden door de advocaat, art.
407 en 409 Rv —> cassatie advocaat
• Gerechtsdeurwaarders
• Alleen de deurwaarder heeft het recht om te executeren
• Is een door de Kroon benoemd openbaar ambtenaar met o ciële ambtstaken
• Kan ook als gemachtigde optreden in een procedure
• Kerntaken:
• Het uitbrengen van exploten
• Exploot is een schriftelijke aanzegging of mededeling van de ene partij aan de
andere, die door een gerechtsdeurwaarder wordt ondertekend en uitgebracht
• Art. 45 t/m 66 Rv
• Het leggen van conservatoir beslag
• Zaken of geld veilig stellen waar het geschil over gaat
• Het ten uitvoer leggen van uitspraken van de rechter
• Wanneer een van de partijen zich niet houdt aan de afspraken van de rechter, dan
kan de gerechtsdeurwaarder door het verrichten van bepaalde ambtshandelingen de
nakoming van deze uitspraak afdwingen
• Rechter
• Heeft een lijdelijke rol
• Moet onpartijdig en onafhankelijk zijn
• Benoeming van de rechter geschied bij koninklijk besluit —> voor het leven benoemd, art.
117 Gw
• Wet rechtspositie rechterlijke ambtenaren: vereisten voor benoeming rechter en disciplinaire
maatregelen opgenomen die kunne worden ingezet wanneer een rechter zijn taken en
bevoegdheden niet naar behoren uitvoert
• Mogen zelf geen belangen hebben en mogen ook niet te nauw bij een zaak zijn betrokken
• Taken:
• Uitspraak doen
• Regie voeren in de loop van de procedure
• Gri er en de gerechtssecretaris
• Gri e: betreft de gerechtelijke administratieve ondersteuning van een bepaald gerecht
• Gerechtssecretaris: hulp en de rechterhand van de rechter
• Als hij op zitting aanwezig is en aantekeningen maakt, wordt hij aangeduid met gri er
• Gemachtigde
• Art. 80 lid 1 Rv
• Een vertrouwenspersoon voert tijdens de zitting het woord
• De gemachtigde is bevoegd de proceshandeling in naam van de partij te verrichten
• Gemachtigde moet handelingsbekwaam zijn
• Schriftelijke volmacht, art. 80 lid 2 Rv
ffi
ffi ffi
