Examenmatrijs strafrecht
1.1 De kandidaat beschrijft wat de rol is van belangrijke personen in het strafrecht (de
rechter, de officier van justitie, de rechter-commissaris, de advocaat, het slachtoffer, de
verdachte, een getuige) en de rol van het bureau voor slachtofferhulp en de
(jeugd)reclassering).
Rechter
De rechter bepaald of de verdachte schuldig is of niet. Daarnaast bepaalt hij ook nog de
hoogte van de straf of maatregel
Politierechter
Behandeld eenvoudige misdrijven. Hij mag een gevangenisstraf van maximaal 1 jaar
opleggen (doet gelijk uitspraak)
Meervoudige kamer
Drie rechters die een ingewikkelde zaak behandelen (doet na 2 weken uitspraak)
Kantonrechter
Behandeld overtredingen (doet gelijk uitspraak)
De officier van justitie
De OvJ is een opsporingsambtenaar. Ze leiden het vooronderzoek. Daarnaast bepalen zij ook
welke zaak ze wel en niet voor te rechter gaan leggen
Rechter-commissaris
Is een rechter die tijdelijk een andere rol vervult. Hij houdt toezicht op een zorgvuldige gang
van zaken tijdens het vooronderzoek.
Als de advocaat van de verdachte meent dat het voor de volledigheid van het onderzoek
nodig is dat er ander of meer onderzoeken wordt gedaan, of dat extra getuigen en
deskundigen worden gehoord, kan hij de rechter-commissaris verzoeken dit extra onderzoek
te laten uitvoeren
Advocaat (otw raadsman van de verdachte)
Als de verdachte langer dan 6 uur (in verzekering wordt gesteld) krijgt hij een (gratis)
raadsman toegewezen. Advocaten die zich hebben gemeld bij de Raad voor Rechtsbijstand
vervullen piketdienst; dat is de bereikbaarheidsdienst van de advocatuur.
Het is de taak van de raadsman om de belangen van zij cliënt te behandelen. Hij ziet erop
toe dat de verdachte zijn rechter kan uitoefenen en ondersteunt de verdachte tijdens het
proces
De advocaat heeft een geheimhoudingsplicht en het recht op verschoning. De rechter kan
hem niet verplichten om in de rechtszaak getuigenis af te leggen over wat hij van zijn cliënt
hoort, weet of heeft gezien.
Slachtoffer
Positie van het slachtoffer in het strafproces:
, 1. Een slachtoffer kan zich met zijn schadeclaim voegen in de strafzaak, zodat de
strafrechter ook een uitspraak doet over de vergoeding die de veroordeelde aan het
slachtoffer moet betalen in verband met de schade die de dader bij het slachtoffer
heeft aangericht
2. De strafrechter kan het vergoden van de schade aan het slachtoffer ook als maatregel
aan de dader opleggen. Dat is aantrekkelijk voor het slachtoffer, omdat het OM er
dan op toeziet dat de veroordeelde zich aan zijn betalingsplichtingen houdt
3. Een slachtoffer van een zwaar misdrijf heeft spreekrecht in de rechtszaak, zodat hij
aan de OvJ, de rechter en de verdachte duidelijk kan maken welke gevolgen het
strafbaar feit voor hem (nog altijd) heeft
Verdachte
De hoofdrol in het strafproces is voor de verdachte
Getuige
Iemand die iets heeft gezien of meegemaakt tijdens de overtreding of een misdrijf.
Slachtofferhulp
Er zijn overal in het land bureaus slachtofferhulp, die slachtoffers ondersteunen bij het
verwerken van het misdrijf en bij de contacten met politie en justitie
Reclassering
Biedt vroeghulp aan verdachten die langer dan 6 uur op het politiebureau worden
vastgehouden. De medewerker van de reclassering heeft tot taak om de persoonlijke
belangen van de cliënt te behartigen.
Daarnaast stelt de reclassering op verzoek van de rechter of OvJ een rapport op over de
verdachte, zodat er een oordeel over de persoonlijke omstandigheden van de verdachte kan
worden gevormd.
Raad voor de kinderbescherming
Als de verdachte minderjarig is, verleend de Raad voor de Kinderbescherming vroeghulp en
stelt de raak ook een basisrapport op over de situatie waarin de jongere verkeert.
Jeugdreclassering
Heeft als taak om een minderjarige verdachte hulp en steun te bieden. Ook na een
vrijheidsstraf wordt de nazorg aan de jongere doorgaans door de jeugdreclassering verzorgd.
De nazorg is erop gericht om de jongere zijn gewone leven weer te laten oppakken en zo
veel mogelijk te voorkomen dat hij opnieuw strafbare feiten pleegt
1.2 De kandidaat motiveert voor een situatie of er sprake is van materieel strafrecht of
formeel strafrecht.
Materieel strafrecht:
Bestaat uit strafbepalingen en de straffen en maatregelen die kunnen worden opgelegd
Formeel strafrecht:
, Beschrijft de bevoegdheden van politie en justitie, de rechten van een verdachte, de gang
van zaken tijdens de terechtzitting, de rechtsmiddelen zoals hoger beroep en cassatie
Strafrecht: -> materieel strafrecht-> inhoud: strafbepaling, straffen en maatregelen
-> formeel strafrecht -> vorm: bevoegdheden en procedures
1.3 De kandidaat beschrijft de belangrijkste rechtsbronnen van het strafrecht en het
strafprocesrecht (WvSr, WvSv, bijzondere strafwetten, AMvB, verordeningen, verdragen
en jurisprudentie).
Wetboek van Strafrecht (Sr)
In het wetboek van strafrecht vind je de strafbare gedragingen
Wetboek van Strafvordering (Sv)
In dit wetboek staan de regels en de procedures als er strafbaar feit is gepleegd
Jurisprudentie
Verzameling van alle rechtelijke uitspraken
Als rechters een moeilijke kwestie krijgen voorgelegd, zoeken ze in de jurisprudentie wat er
tot nu toe door rechters over een vergelijkbare kwestie is gezegd.
Verordeningen
Gemeentelijke verordening waarin strafbepalingen staan met het doel de openbare orde te
handhaven.
Verdragen
Overeenkomst tussen twee of meerdere staten van een bindende aard
1.4 De kandidaat beschrijft de doelen van strafrecht (vergelding, algemene preventie,
bijzondere preventie en resocialisatie).
Vergelding:
De dader heeft kwaad aangericht en daarom moet hij worden gestraft. ‘Kwaad met kwaad
vergelden’
Voorkomen van eigenrichting:
Voorkomen dat slachtoffers van misdrijven het recht in eigen hand nemen door wraak te
nemen op het schatoffer.
Preventie:
Het voorkomen dat er opnieuw een strafbaar feit wordt gepleegd. Ze worden afgeschrikt
door de opgelegde straf
Generale preventie:
Strafdoel is vooral gericht op om de samenleving in het algemeen ervan te weerhouden
strafbare feiten te plegen. Ze moeten mensen afschrikken, zodat ze minder snel strafbare
feit gaan plegen
Speciale preventie:
1.1 De kandidaat beschrijft wat de rol is van belangrijke personen in het strafrecht (de
rechter, de officier van justitie, de rechter-commissaris, de advocaat, het slachtoffer, de
verdachte, een getuige) en de rol van het bureau voor slachtofferhulp en de
(jeugd)reclassering).
Rechter
De rechter bepaald of de verdachte schuldig is of niet. Daarnaast bepaalt hij ook nog de
hoogte van de straf of maatregel
Politierechter
Behandeld eenvoudige misdrijven. Hij mag een gevangenisstraf van maximaal 1 jaar
opleggen (doet gelijk uitspraak)
Meervoudige kamer
Drie rechters die een ingewikkelde zaak behandelen (doet na 2 weken uitspraak)
Kantonrechter
Behandeld overtredingen (doet gelijk uitspraak)
De officier van justitie
De OvJ is een opsporingsambtenaar. Ze leiden het vooronderzoek. Daarnaast bepalen zij ook
welke zaak ze wel en niet voor te rechter gaan leggen
Rechter-commissaris
Is een rechter die tijdelijk een andere rol vervult. Hij houdt toezicht op een zorgvuldige gang
van zaken tijdens het vooronderzoek.
Als de advocaat van de verdachte meent dat het voor de volledigheid van het onderzoek
nodig is dat er ander of meer onderzoeken wordt gedaan, of dat extra getuigen en
deskundigen worden gehoord, kan hij de rechter-commissaris verzoeken dit extra onderzoek
te laten uitvoeren
Advocaat (otw raadsman van de verdachte)
Als de verdachte langer dan 6 uur (in verzekering wordt gesteld) krijgt hij een (gratis)
raadsman toegewezen. Advocaten die zich hebben gemeld bij de Raad voor Rechtsbijstand
vervullen piketdienst; dat is de bereikbaarheidsdienst van de advocatuur.
Het is de taak van de raadsman om de belangen van zij cliënt te behandelen. Hij ziet erop
toe dat de verdachte zijn rechter kan uitoefenen en ondersteunt de verdachte tijdens het
proces
De advocaat heeft een geheimhoudingsplicht en het recht op verschoning. De rechter kan
hem niet verplichten om in de rechtszaak getuigenis af te leggen over wat hij van zijn cliënt
hoort, weet of heeft gezien.
Slachtoffer
Positie van het slachtoffer in het strafproces:
, 1. Een slachtoffer kan zich met zijn schadeclaim voegen in de strafzaak, zodat de
strafrechter ook een uitspraak doet over de vergoeding die de veroordeelde aan het
slachtoffer moet betalen in verband met de schade die de dader bij het slachtoffer
heeft aangericht
2. De strafrechter kan het vergoden van de schade aan het slachtoffer ook als maatregel
aan de dader opleggen. Dat is aantrekkelijk voor het slachtoffer, omdat het OM er
dan op toeziet dat de veroordeelde zich aan zijn betalingsplichtingen houdt
3. Een slachtoffer van een zwaar misdrijf heeft spreekrecht in de rechtszaak, zodat hij
aan de OvJ, de rechter en de verdachte duidelijk kan maken welke gevolgen het
strafbaar feit voor hem (nog altijd) heeft
Verdachte
De hoofdrol in het strafproces is voor de verdachte
Getuige
Iemand die iets heeft gezien of meegemaakt tijdens de overtreding of een misdrijf.
Slachtofferhulp
Er zijn overal in het land bureaus slachtofferhulp, die slachtoffers ondersteunen bij het
verwerken van het misdrijf en bij de contacten met politie en justitie
Reclassering
Biedt vroeghulp aan verdachten die langer dan 6 uur op het politiebureau worden
vastgehouden. De medewerker van de reclassering heeft tot taak om de persoonlijke
belangen van de cliënt te behartigen.
Daarnaast stelt de reclassering op verzoek van de rechter of OvJ een rapport op over de
verdachte, zodat er een oordeel over de persoonlijke omstandigheden van de verdachte kan
worden gevormd.
Raad voor de kinderbescherming
Als de verdachte minderjarig is, verleend de Raad voor de Kinderbescherming vroeghulp en
stelt de raak ook een basisrapport op over de situatie waarin de jongere verkeert.
Jeugdreclassering
Heeft als taak om een minderjarige verdachte hulp en steun te bieden. Ook na een
vrijheidsstraf wordt de nazorg aan de jongere doorgaans door de jeugdreclassering verzorgd.
De nazorg is erop gericht om de jongere zijn gewone leven weer te laten oppakken en zo
veel mogelijk te voorkomen dat hij opnieuw strafbare feiten pleegt
1.2 De kandidaat motiveert voor een situatie of er sprake is van materieel strafrecht of
formeel strafrecht.
Materieel strafrecht:
Bestaat uit strafbepalingen en de straffen en maatregelen die kunnen worden opgelegd
Formeel strafrecht:
, Beschrijft de bevoegdheden van politie en justitie, de rechten van een verdachte, de gang
van zaken tijdens de terechtzitting, de rechtsmiddelen zoals hoger beroep en cassatie
Strafrecht: -> materieel strafrecht-> inhoud: strafbepaling, straffen en maatregelen
-> formeel strafrecht -> vorm: bevoegdheden en procedures
1.3 De kandidaat beschrijft de belangrijkste rechtsbronnen van het strafrecht en het
strafprocesrecht (WvSr, WvSv, bijzondere strafwetten, AMvB, verordeningen, verdragen
en jurisprudentie).
Wetboek van Strafrecht (Sr)
In het wetboek van strafrecht vind je de strafbare gedragingen
Wetboek van Strafvordering (Sv)
In dit wetboek staan de regels en de procedures als er strafbaar feit is gepleegd
Jurisprudentie
Verzameling van alle rechtelijke uitspraken
Als rechters een moeilijke kwestie krijgen voorgelegd, zoeken ze in de jurisprudentie wat er
tot nu toe door rechters over een vergelijkbare kwestie is gezegd.
Verordeningen
Gemeentelijke verordening waarin strafbepalingen staan met het doel de openbare orde te
handhaven.
Verdragen
Overeenkomst tussen twee of meerdere staten van een bindende aard
1.4 De kandidaat beschrijft de doelen van strafrecht (vergelding, algemene preventie,
bijzondere preventie en resocialisatie).
Vergelding:
De dader heeft kwaad aangericht en daarom moet hij worden gestraft. ‘Kwaad met kwaad
vergelden’
Voorkomen van eigenrichting:
Voorkomen dat slachtoffers van misdrijven het recht in eigen hand nemen door wraak te
nemen op het schatoffer.
Preventie:
Het voorkomen dat er opnieuw een strafbaar feit wordt gepleegd. Ze worden afgeschrikt
door de opgelegde straf
Generale preventie:
Strafdoel is vooral gericht op om de samenleving in het algemeen ervan te weerhouden
strafbare feiten te plegen. Ze moeten mensen afschrikken, zodat ze minder snel strafbare
feit gaan plegen
Speciale preventie:
