Diagnostiek van het technisch
lezen en aanvankelijk spellen H1
t/m H4
Samenvatti ng, Sinja Wildeboer 2022
,Inhoudsopgave
H1: Inleiding en verantwoording.................................................................................................................... 3
1.1 De context van DTLAS....................................................................................................................................3
1.2 Achterstand of uitval......................................................................................................................................3
1.3 Functioneringsniveau, DLE, DLV en DLM........................................................................................................3
1.4 Het 4D-model: Data, Duiden, Doelen, Doen..................................................................................................4
H2: Het meten van leervorderingen............................................................................................................... 4
2.1 Verschillende vergelijkingsmeetstaven..........................................................................................................5
2.2 Vergelijken met prestaties van anderen........................................................................................................5
2.3 Vergelijken met een criterium of standaard..................................................................................................5
2.3.1 Didactische leeftijd en didactische leeftijdequivalent............................................................................5
2.3.2 Vergelijken met de eigen eerdere prestaties: het Toetsprofiel.............................................................5
H3: Uitgangspunten voor diagnostiek............................................................................................................. 5
3.1 Analyse van de taak.......................................................................................................................................6
3.2 Analyse van de leerprocessen........................................................................................................................6
H4: Een model voor technisch lezen en aanvankelijk spellen..........................................................................7
4.1 Beschrijvend tegenover voorschrijvend..........................................................................................................7
4.2 Niveaus van technische leesvaardigheid........................................................................................................8
4.3 Het lezen van woorden...................................................................................................................................9
4.3.1 Inleiding..................................................................................................................................................9
4.3.2 Directe woordherkenning, weg 3...........................................................................................................9
4.3.3 Indirecte woordherkenning, weg 1........................................................................................................9
4.3.4 Indirecte woordherkenning, weg 2; visuele synthese............................................................................9
4.3.5 De deelvaardigheden van het technisch lezen in een didactisch model.............................................10
4.4 Aanvankelijk spellen.....................................................................................................................................10
4.4.1 De deelvaardigheden van het aanvankelijk spellen.............................................................................10
4.4.2 Woorddictee als diagnostisch instrument en als didactisch middel....................................................11
4.5 Leesproblemen.............................................................................................................................................11
4.5.1 Onvoldoende beheersing van de deelvaardigheden............................................................................11
4.5.2 Hardnekkig spellen of raden.................................................................................................................11
4.5.3 Te weinig of te veel gebruikmaken van de context..............................................................................12
4.5.4 Onvoldoende leestempo......................................................................................................................12
4.5.5 Problemen in aanvankelijk spellen in relatie tot leesproblemen.........................................................12
, H1: Inleiding en verantwoording
1.1 De context van DTLAS
Zwaartepunt van technisch lezen ligt in groep 3/4
Leesachterstand is in bovenbouw vrijwel niet meer weg te werken
Functionele geletterdheid: leesniveau waarmee men zich in geletterde samenleving kan redden
In groep 5/6 75% van de leerlingen
1.2 Achterstand of uitval
Referentieniveau: leerstof dat leerlingen op een bepaald moment moeten beheersen
Leerstandaarden: ordening van concrete tussendoelen die de leerlijn vormen, uitkomend op het
referentieniveau
- Voldoende standaard: wil school met 75% van de leerlingen bereiken
- Minimum standaard: voor leerlingen voor wie de voldoende standaard niet haalbaar is
Niveau A t/m E
A goed tot zeer goed 25% hoogst scorende leerlingen
B ruim voldoende tot goed 25% net boven gemiddelde
C matig tot voldoende 25% net onder gemiddelde
D zwak tot matig 15% ruim onder gemiddelde
E zwak tot zeer zwak 10% laagst scorende
Niveau I t/m V
I goed tot zeer goed 20% hoogst scorende leerlingen
II goed 20% boven gemiddelde
III voldoende 20% gemiddelde
IV matig 20% onder gemiddelde
V zwak 20% laagst scorende
- V- - 10% laagst scorende
D t/m V = achterstand
E = uitval
1.3 Functioneringsniveau, DLE, DLV en DLM
Didactische leeftijd (DL): aantal maanden dat een leerling systematisch instructie heeft gekregen (1
schooljaar is 10 maanden)
Didactische leeftijd equivalent (DLE): prestaties worden vergeleken met gemiddelde ontwikkeling van
alle leerlingen
Gemiddelde = ondergrens B-niveau
DLE is een getal tussen de 0 en 60
Didactische leeftijdequivalent voldoende standaard (DLV): na hoeveel maanden onderwijs gemiddeld
¾ of 80% van de leerlingen bepaalde leerstof beheerst
Ondergrens verlaat basisschool nog net op niveau van functionele geletterdheid
Didactische leeftijdequivalent minimum standaard (DLM): na hoeveel maanden onderwijs gemiddeld
90% van de leerlingen bepaalde leerstof of een bepaald niveau beheerst
lezen en aanvankelijk spellen H1
t/m H4
Samenvatti ng, Sinja Wildeboer 2022
,Inhoudsopgave
H1: Inleiding en verantwoording.................................................................................................................... 3
1.1 De context van DTLAS....................................................................................................................................3
1.2 Achterstand of uitval......................................................................................................................................3
1.3 Functioneringsniveau, DLE, DLV en DLM........................................................................................................3
1.4 Het 4D-model: Data, Duiden, Doelen, Doen..................................................................................................4
H2: Het meten van leervorderingen............................................................................................................... 4
2.1 Verschillende vergelijkingsmeetstaven..........................................................................................................5
2.2 Vergelijken met prestaties van anderen........................................................................................................5
2.3 Vergelijken met een criterium of standaard..................................................................................................5
2.3.1 Didactische leeftijd en didactische leeftijdequivalent............................................................................5
2.3.2 Vergelijken met de eigen eerdere prestaties: het Toetsprofiel.............................................................5
H3: Uitgangspunten voor diagnostiek............................................................................................................. 5
3.1 Analyse van de taak.......................................................................................................................................6
3.2 Analyse van de leerprocessen........................................................................................................................6
H4: Een model voor technisch lezen en aanvankelijk spellen..........................................................................7
4.1 Beschrijvend tegenover voorschrijvend..........................................................................................................7
4.2 Niveaus van technische leesvaardigheid........................................................................................................8
4.3 Het lezen van woorden...................................................................................................................................9
4.3.1 Inleiding..................................................................................................................................................9
4.3.2 Directe woordherkenning, weg 3...........................................................................................................9
4.3.3 Indirecte woordherkenning, weg 1........................................................................................................9
4.3.4 Indirecte woordherkenning, weg 2; visuele synthese............................................................................9
4.3.5 De deelvaardigheden van het technisch lezen in een didactisch model.............................................10
4.4 Aanvankelijk spellen.....................................................................................................................................10
4.4.1 De deelvaardigheden van het aanvankelijk spellen.............................................................................10
4.4.2 Woorddictee als diagnostisch instrument en als didactisch middel....................................................11
4.5 Leesproblemen.............................................................................................................................................11
4.5.1 Onvoldoende beheersing van de deelvaardigheden............................................................................11
4.5.2 Hardnekkig spellen of raden.................................................................................................................11
4.5.3 Te weinig of te veel gebruikmaken van de context..............................................................................12
4.5.4 Onvoldoende leestempo......................................................................................................................12
4.5.5 Problemen in aanvankelijk spellen in relatie tot leesproblemen.........................................................12
, H1: Inleiding en verantwoording
1.1 De context van DTLAS
Zwaartepunt van technisch lezen ligt in groep 3/4
Leesachterstand is in bovenbouw vrijwel niet meer weg te werken
Functionele geletterdheid: leesniveau waarmee men zich in geletterde samenleving kan redden
In groep 5/6 75% van de leerlingen
1.2 Achterstand of uitval
Referentieniveau: leerstof dat leerlingen op een bepaald moment moeten beheersen
Leerstandaarden: ordening van concrete tussendoelen die de leerlijn vormen, uitkomend op het
referentieniveau
- Voldoende standaard: wil school met 75% van de leerlingen bereiken
- Minimum standaard: voor leerlingen voor wie de voldoende standaard niet haalbaar is
Niveau A t/m E
A goed tot zeer goed 25% hoogst scorende leerlingen
B ruim voldoende tot goed 25% net boven gemiddelde
C matig tot voldoende 25% net onder gemiddelde
D zwak tot matig 15% ruim onder gemiddelde
E zwak tot zeer zwak 10% laagst scorende
Niveau I t/m V
I goed tot zeer goed 20% hoogst scorende leerlingen
II goed 20% boven gemiddelde
III voldoende 20% gemiddelde
IV matig 20% onder gemiddelde
V zwak 20% laagst scorende
- V- - 10% laagst scorende
D t/m V = achterstand
E = uitval
1.3 Functioneringsniveau, DLE, DLV en DLM
Didactische leeftijd (DL): aantal maanden dat een leerling systematisch instructie heeft gekregen (1
schooljaar is 10 maanden)
Didactische leeftijd equivalent (DLE): prestaties worden vergeleken met gemiddelde ontwikkeling van
alle leerlingen
Gemiddelde = ondergrens B-niveau
DLE is een getal tussen de 0 en 60
Didactische leeftijdequivalent voldoende standaard (DLV): na hoeveel maanden onderwijs gemiddeld
¾ of 80% van de leerlingen bepaalde leerstof beheerst
Ondergrens verlaat basisschool nog net op niveau van functionele geletterdheid
Didactische leeftijdequivalent minimum standaard (DLM): na hoeveel maanden onderwijs gemiddeld
90% van de leerlingen bepaalde leerstof of een bepaald niveau beheerst
