Samenvatting pedagogiek
Hoofdstuk 1 het begrip opvoeding
1.2 beschrijving begrip pedagogiek
Andere woorden voor pedagogiek zijn:
- Opvoedkunde: gericht op vaardigheden van de opvoeder
- Opvoedingsleer: beheersen van kennis over opvoeden
- Opvoedingswetenschap: ontwikkelen van methodes en theorieën
Wat is opvoeden?
Opvoeden is de omgang tussen kind en ouder waarbij er een relatie wordt aangegaan. Ouder biedt
liefde, geborgenheid, intimiteit, aandacht, grenzen, instructie, ondersteuning en controle. Er is
sprake van opvoeding als:
1. Er sprake is van wederzijds respect
2. Het kind heeft veiligheid, acceptatie en vertrouwen op de ouder
3. Het kind krijgt genoeg uitdaging en mag experimenteren om zijn omgeving te vertrouwen.
1.3 de vier basisdimensies van opvoeden
Opvoeding word opgesplitst in 4 dimensies die met elkaar verbonden zijn:
- Ondersteuning bieden
- Instructies geven
- Controle uitoefenen
- Grenzen stellen
Ondersteuning bieden: heeft als effect het bevorderen van de ontwikkeling van het kind.
- Opvoedgedrag van de ouder dat liefde en zorg voor het kind uitdrukt en dat zich richt op zijn
fysieke en emotionele welzijn, waardoor het zich begrepen en geaccepteerd voelt.
- Voorbeelden: bemoedigen, accepteren, helpen, samenwerken, affectie tonen en liefdevol
omgaan met het kind, interesse tonen handelingen van kind, adequaat reageren op signalen
en gedragingen kind en vertrouwen in het kind laten blijken.
- Staat voor bevorderen ontwikkeling van kind.
- Belangrijke begrippen bij het bieden van ondersteuning zijn responsiviteit en sensitiviteit.
- Een responsieve ouder kijk goed naar de signalen die het kind geeft (sensitief) en reageert
hierop (responsief).
- Ondersteuning kan zijn het belonen en straffen door middel van operante conditionering.
Hierbij zijn belonen en straffen bekrachtigers om het goede gedrag aan te leren.
- Ondersteuning kan materieel zijn ( een bijtring of een schoolagenda) of immaterieel.
Belonen:
Ondersteuning d.m.v. belonen bestaat uit handelingen waaruit een positief gevoel volgt zodat het
kind dit nog een keer wil ervaren. Voorbeelden: knuffel, kus, zwaaien, cadeautje of extra zakgeld.
, Straffen:
Door te straffen zorgt de ouder ervoor dat het kind kan reflecteren op zijn handelen en het foute
gedrag kan afleren. Ouders moeten niet uit frustratie straffen, ze moeten ook eerst proberen de
goede gedragselementen te belonen. De ouder moet bij straffen consequent gedrag vertonen. Hij
moet immers zorgen dat het kind de straf ook echt uitvoert. Het is goed om na de straf met het kind
te bespreken waarom hij gestraft word zodat hij snapt wat hij fout heeft gedaan.
Instructie geven:
Door instructies te geven aan het kind word hem duidelijk gemaakt wat de bedoeling is en welk
gedrag van hem verwacht word. (Informatie en het ontwikkelen van vaardigheden en kennis.) Het
kind leert hierdoor zijn eigen problemen op te lossen en verantwoordelijkheid te nemen. Het kind zal
door de instructie van de ouder beter in staat zijn zelf beslissingen te nemen en zelfstandig te zijn. Als
een kind word overladen met instructie kan het zo zijn dat:
- Het kind geen eigen initiatief durft te nemen
- Het kind geen acties meer durft uit te voeren
Controle uitoefenen:
Autoritaire controle is controle in de vorm van strikte regels waardoor het kind geen
bewegingsvrijheid meer heeft. Een andere vorm van controle is autoritatieve controle. Hierbij leg je
het kind uit waarom iets niet mag doormiddel van zelfstandigheid en verantwoordelijkheid.
Autoritaire controle heeft een negatief effect op de sociale en cognitieve competenties van het kind,
autoritieve controle hebben een positief effect.
Autoritaire controle:
Autoritaire controle word ook wel restrictieve controle genoemd. Het is opvoedgedrag waarbij de
ouder druk uitoefent op het kind om te zorgen dat het luistert. Hierbij hebben de ouders meer macht
dan het kind. Het kind word gehinderd in het doen en laten doordat het heel erg in de gaten wordt
gehouden. Als het kind ouder wordt zal het meer probleemgedrag gaan vertonen.
Autoritatieve controle:
Hierbij worden eisen gesteld aan het kind maar ook uitleg gegeven waarom dat zo is. Informatie,
instructie, suggesties en aanwijzingen worden gegeven op het gedrag van de kinderen. Hierbij komen
straffen en belonen ook aan de orde. Autoritatieve controle heeft een positief effect op het kind
omdat het, het kind zelf in staat stelt zijn eigen weg vinden in de richting van rijp gedrag.
Grenzen stellen:
Grenzen stellen heeft te maken met de wijze waarop de ouder het kind bestraft en beloont om
gewenst gedrag aan te leren. Als het kind duidelijke grenzen krijgt aangeboden voelt het zich serieus
genomen en voelt de betrokkenheid en de liefde van de ouders. Het kind leert hierdoor:
- Om te gaan met de normen en waarden van anderen
- Om te gaan met maatschappelijke eisen die van hem worden verwacht
- Verantwoordelijkheid te nemen
- Grenzen aangeven en daardoor corrigerend en invoelend op te treden.
Hoofdstuk 1 het begrip opvoeding
1.2 beschrijving begrip pedagogiek
Andere woorden voor pedagogiek zijn:
- Opvoedkunde: gericht op vaardigheden van de opvoeder
- Opvoedingsleer: beheersen van kennis over opvoeden
- Opvoedingswetenschap: ontwikkelen van methodes en theorieën
Wat is opvoeden?
Opvoeden is de omgang tussen kind en ouder waarbij er een relatie wordt aangegaan. Ouder biedt
liefde, geborgenheid, intimiteit, aandacht, grenzen, instructie, ondersteuning en controle. Er is
sprake van opvoeding als:
1. Er sprake is van wederzijds respect
2. Het kind heeft veiligheid, acceptatie en vertrouwen op de ouder
3. Het kind krijgt genoeg uitdaging en mag experimenteren om zijn omgeving te vertrouwen.
1.3 de vier basisdimensies van opvoeden
Opvoeding word opgesplitst in 4 dimensies die met elkaar verbonden zijn:
- Ondersteuning bieden
- Instructies geven
- Controle uitoefenen
- Grenzen stellen
Ondersteuning bieden: heeft als effect het bevorderen van de ontwikkeling van het kind.
- Opvoedgedrag van de ouder dat liefde en zorg voor het kind uitdrukt en dat zich richt op zijn
fysieke en emotionele welzijn, waardoor het zich begrepen en geaccepteerd voelt.
- Voorbeelden: bemoedigen, accepteren, helpen, samenwerken, affectie tonen en liefdevol
omgaan met het kind, interesse tonen handelingen van kind, adequaat reageren op signalen
en gedragingen kind en vertrouwen in het kind laten blijken.
- Staat voor bevorderen ontwikkeling van kind.
- Belangrijke begrippen bij het bieden van ondersteuning zijn responsiviteit en sensitiviteit.
- Een responsieve ouder kijk goed naar de signalen die het kind geeft (sensitief) en reageert
hierop (responsief).
- Ondersteuning kan zijn het belonen en straffen door middel van operante conditionering.
Hierbij zijn belonen en straffen bekrachtigers om het goede gedrag aan te leren.
- Ondersteuning kan materieel zijn ( een bijtring of een schoolagenda) of immaterieel.
Belonen:
Ondersteuning d.m.v. belonen bestaat uit handelingen waaruit een positief gevoel volgt zodat het
kind dit nog een keer wil ervaren. Voorbeelden: knuffel, kus, zwaaien, cadeautje of extra zakgeld.
, Straffen:
Door te straffen zorgt de ouder ervoor dat het kind kan reflecteren op zijn handelen en het foute
gedrag kan afleren. Ouders moeten niet uit frustratie straffen, ze moeten ook eerst proberen de
goede gedragselementen te belonen. De ouder moet bij straffen consequent gedrag vertonen. Hij
moet immers zorgen dat het kind de straf ook echt uitvoert. Het is goed om na de straf met het kind
te bespreken waarom hij gestraft word zodat hij snapt wat hij fout heeft gedaan.
Instructie geven:
Door instructies te geven aan het kind word hem duidelijk gemaakt wat de bedoeling is en welk
gedrag van hem verwacht word. (Informatie en het ontwikkelen van vaardigheden en kennis.) Het
kind leert hierdoor zijn eigen problemen op te lossen en verantwoordelijkheid te nemen. Het kind zal
door de instructie van de ouder beter in staat zijn zelf beslissingen te nemen en zelfstandig te zijn. Als
een kind word overladen met instructie kan het zo zijn dat:
- Het kind geen eigen initiatief durft te nemen
- Het kind geen acties meer durft uit te voeren
Controle uitoefenen:
Autoritaire controle is controle in de vorm van strikte regels waardoor het kind geen
bewegingsvrijheid meer heeft. Een andere vorm van controle is autoritatieve controle. Hierbij leg je
het kind uit waarom iets niet mag doormiddel van zelfstandigheid en verantwoordelijkheid.
Autoritaire controle heeft een negatief effect op de sociale en cognitieve competenties van het kind,
autoritieve controle hebben een positief effect.
Autoritaire controle:
Autoritaire controle word ook wel restrictieve controle genoemd. Het is opvoedgedrag waarbij de
ouder druk uitoefent op het kind om te zorgen dat het luistert. Hierbij hebben de ouders meer macht
dan het kind. Het kind word gehinderd in het doen en laten doordat het heel erg in de gaten wordt
gehouden. Als het kind ouder wordt zal het meer probleemgedrag gaan vertonen.
Autoritatieve controle:
Hierbij worden eisen gesteld aan het kind maar ook uitleg gegeven waarom dat zo is. Informatie,
instructie, suggesties en aanwijzingen worden gegeven op het gedrag van de kinderen. Hierbij komen
straffen en belonen ook aan de orde. Autoritatieve controle heeft een positief effect op het kind
omdat het, het kind zelf in staat stelt zijn eigen weg vinden in de richting van rijp gedrag.
Grenzen stellen:
Grenzen stellen heeft te maken met de wijze waarop de ouder het kind bestraft en beloont om
gewenst gedrag aan te leren. Als het kind duidelijke grenzen krijgt aangeboden voelt het zich serieus
genomen en voelt de betrokkenheid en de liefde van de ouders. Het kind leert hierdoor:
- Om te gaan met de normen en waarden van anderen
- Om te gaan met maatschappelijke eisen die van hem worden verwacht
- Verantwoordelijkheid te nemen
- Grenzen aangeven en daardoor corrigerend en invoelend op te treden.
