Wetenschaps loso e
College 1 Introductie
Wat is loso e?
- Wat is kennis? (epistemologie)
- Wat betekent het om te zeggen dat iets ‘waar’ is? (metafysica)
- Bestaat er zoiets als vrije wil? ( loso e van de geest)
- Wat is de beste maner om in het leven te staan? (ethiek)
- Is schoonheid een kwestie van smaak (esthetiek)
Wat is wetenschaps loso e?
- Wat is wetenschap?
- Wat is de beste wetenschappelijke methode?
- Wat is het verschil tussen wetenschap en pseudowetenschap?
Wetenschap en pseudowetenschap
Wetenschap is alle kennis die we hebben op een bepaald gebied en de systematische manier
waarop we verdere kennis kunnen verkrijgen.
Pseudowetenschap is een stelsel van opvattingen, uitspraken, of handelingen dat de toets van de
wetenschappelijke methode niet doorstaat maar waarvan aanhangers toch beweren of insinueren
dat het wetenschappelijk is.
Voorbeelden: astrologie en homeopatische middelen
The Economist How science goes wrong.
Modern scientists are doing too much trusting and not enough verifying…
…half of published research cannot be replicated
Only 36% of studies replicated!!
Samenvatting college 1
Wat is loso e?
Filoso e kan over veel verschillende onderwerpen gaan (wetenschap, bewustzijn, schoonheid).
Vragen over deze onderwerpen zijn loso sch omdat ze fundamenteler, conceptueler, en mogelijk
onoplosbaar zijn.
Wat is wetenschaps loso e?
Wetenschaps losofen denken na over de aard van de wetenschap.
Onderscheid maken tussen wetenschap en pseudowetenschap.
Toegepast op MAW: wat is de status van sociale wetenschappen?
College 2
De wetenschappelijke revolutie
1550-1700
Voor 1550 dachten we zo een beetje alles te weten wat er te weten viel
- Bijbel
- Religieus wereldbeeld
Hoe verschilt dat wereldbeeld van dat van ons vandaag de dag?
Honderdvijftig jaar later was dat compleet veranderd
Door middel van experimenteel onderzoek!
1
fifi fi fi fi
fi fi fi fi fi fi
, Natuurkunde/astronomie -> celestial sphere Zwaartekracht theorie (Isaac Newton)
Geneeskunde celestial sphere Copernicaanse revolutie (Nicolaas Copernicus)
Scheikunde
Psychologie
Resultaat: Enorme strijd tussen kerk en wetenschap en religieuze strijd
Veel van wat we zeker wisten werd ondermijnd
Vraag: Wat is kennis? En hebben we wel kennis?
De opkomst van het scepticisme
Een de nitie van kennis
Voordat we de vraag kunnen beantwoorden of we kennis hebben, moeten we eerst weten wat
kennis is.
We moeten een de nitie van kennis hebben.
Een manier om een begrip te de niëren, is door te vragen naar noodzakelijke en voldoende
voorwaarden.
Noodzakelijke voorwaarde: als α niet de eigenschap S heeft, dan is het geen X
Voldoende voorwaarde: als α eigenschap S heeft, dan is het sowieso een X
Om een goede de nitie te vinden: moet je een lijst condities hebben die allemaal noodzakelijk en
samen voldoende zijn.
Wat zijn de noodzakelijke en voldoende voorwaarden voor kennis?
Plato: er zijn drie condities die individueel noodzakelijk en gezamenlijk voldoende zijn
Overtuiging: je moet X geloven om X te kunnen kennen
Waarheid: X moet waar zijn om X te kunnen kennen
Rechtvaardigheid: je overtuiging moet gerechtvaardigd zijn om X te kunnen kennen
Met andere woorden je hebt kennis over X wanneer je overtuiging met betrekking tot X waar en
gerechtvaardigd is.
1 Scepticisme
Scepticisme: we hebben geen kennis.
Want hoewel we overtuigingen hebben en sommige overtuigingen toevallig waar kunnen zijn
weten we nooit zeker dat ze waar zijn en dus hebben we geen rechtvaardiging.
Michel de Montaigne ‘Alle zintuigelijke waarneming is onbetrouwbaar.’
Twee historisch invloedrijke antwoorden
2 Rationalisme
Rationalisme: er zijn bepaalde dingen die we wel zeker kunnen weten
Rene Descartes ’Ik twijfel dus ik denk, ik denk dus ik ben.’
2
fi fifi fi
, Rene Descartes was een rationalist
- Alle zintuigelijke waarneming is onbetrouwbaar
- Dus je kan alleen vertrouwen op heldere en duidelijke ideeën
- Voorbeeld: cogito
- Daarna kan je met behulp van deductie alle andere kennis a eiden
- Heldere en duidelijke ideeën -> deductie -> kennis
Deductie is als je zeker weet dat de premissen waar zijn, dan weet je ook dat de conclusie ook
waar is
3 Empirisme
Empirisme: ervaring opgedaan via zintuigelijke waarneming is de bron van kennis
Tabula rasa (gaat vaak samen met empirisme): er bestaat geen ingeboren kennis
Francis Bacon was een empirist
- Niets is in het intellect dat zich niet eerst in de zintuigen bevond
- Je gebruikt geen deductie maar inductie om tot kennis te komen
- Daarom: observaties -> inductie -> kennis
Inductie is als je zeker weet dat de premissen waar zijn, dan is het waarschijnlijk dat de conclusie
ook waar is
Empirisme is de common sense opvatting
- Als je wilt weten hoe iets zit, moet je beginnen met observeren hoe de wereld in elkaar zit
- Lijkt ook het beste te passen bij hoe wetenschap werkt
Echter, er zijn twee belangrijke problemen voor de empirist
1 Empirisme leidt tot scepticisme
2 Het inductieprobleem
Wat gebeurt er als je een object observeert?
Anders gezegd: hoe weet je dat het kopie op het origineel lijkt? -> sceptisme
Vraag: hoe weten we dat we op inductie kunnen vertrouwen?
Antwoord: omdat het in het verleden ook vaak gewerkt heeft.
Probleem: dat is geen goed antwoord want dat antwoord leunt zelf op inductie.
Je kunt dus alleen gerechtvaardigd geloven dat inductie betrouwbaar is als je er al vanuit gaat dat
inductie betrouwbaar is!
Samenvatting college 2
Wetenschappelijke revolutie (1550-1700) leidde tot vragen over kennis
Wat is kennis?
3
fl
College 1 Introductie
Wat is loso e?
- Wat is kennis? (epistemologie)
- Wat betekent het om te zeggen dat iets ‘waar’ is? (metafysica)
- Bestaat er zoiets als vrije wil? ( loso e van de geest)
- Wat is de beste maner om in het leven te staan? (ethiek)
- Is schoonheid een kwestie van smaak (esthetiek)
Wat is wetenschaps loso e?
- Wat is wetenschap?
- Wat is de beste wetenschappelijke methode?
- Wat is het verschil tussen wetenschap en pseudowetenschap?
Wetenschap en pseudowetenschap
Wetenschap is alle kennis die we hebben op een bepaald gebied en de systematische manier
waarop we verdere kennis kunnen verkrijgen.
Pseudowetenschap is een stelsel van opvattingen, uitspraken, of handelingen dat de toets van de
wetenschappelijke methode niet doorstaat maar waarvan aanhangers toch beweren of insinueren
dat het wetenschappelijk is.
Voorbeelden: astrologie en homeopatische middelen
The Economist How science goes wrong.
Modern scientists are doing too much trusting and not enough verifying…
…half of published research cannot be replicated
Only 36% of studies replicated!!
Samenvatting college 1
Wat is loso e?
Filoso e kan over veel verschillende onderwerpen gaan (wetenschap, bewustzijn, schoonheid).
Vragen over deze onderwerpen zijn loso sch omdat ze fundamenteler, conceptueler, en mogelijk
onoplosbaar zijn.
Wat is wetenschaps loso e?
Wetenschaps losofen denken na over de aard van de wetenschap.
Onderscheid maken tussen wetenschap en pseudowetenschap.
Toegepast op MAW: wat is de status van sociale wetenschappen?
College 2
De wetenschappelijke revolutie
1550-1700
Voor 1550 dachten we zo een beetje alles te weten wat er te weten viel
- Bijbel
- Religieus wereldbeeld
Hoe verschilt dat wereldbeeld van dat van ons vandaag de dag?
Honderdvijftig jaar later was dat compleet veranderd
Door middel van experimenteel onderzoek!
1
fifi fi fi fi
fi fi fi fi fi fi
, Natuurkunde/astronomie -> celestial sphere Zwaartekracht theorie (Isaac Newton)
Geneeskunde celestial sphere Copernicaanse revolutie (Nicolaas Copernicus)
Scheikunde
Psychologie
Resultaat: Enorme strijd tussen kerk en wetenschap en religieuze strijd
Veel van wat we zeker wisten werd ondermijnd
Vraag: Wat is kennis? En hebben we wel kennis?
De opkomst van het scepticisme
Een de nitie van kennis
Voordat we de vraag kunnen beantwoorden of we kennis hebben, moeten we eerst weten wat
kennis is.
We moeten een de nitie van kennis hebben.
Een manier om een begrip te de niëren, is door te vragen naar noodzakelijke en voldoende
voorwaarden.
Noodzakelijke voorwaarde: als α niet de eigenschap S heeft, dan is het geen X
Voldoende voorwaarde: als α eigenschap S heeft, dan is het sowieso een X
Om een goede de nitie te vinden: moet je een lijst condities hebben die allemaal noodzakelijk en
samen voldoende zijn.
Wat zijn de noodzakelijke en voldoende voorwaarden voor kennis?
Plato: er zijn drie condities die individueel noodzakelijk en gezamenlijk voldoende zijn
Overtuiging: je moet X geloven om X te kunnen kennen
Waarheid: X moet waar zijn om X te kunnen kennen
Rechtvaardigheid: je overtuiging moet gerechtvaardigd zijn om X te kunnen kennen
Met andere woorden je hebt kennis over X wanneer je overtuiging met betrekking tot X waar en
gerechtvaardigd is.
1 Scepticisme
Scepticisme: we hebben geen kennis.
Want hoewel we overtuigingen hebben en sommige overtuigingen toevallig waar kunnen zijn
weten we nooit zeker dat ze waar zijn en dus hebben we geen rechtvaardiging.
Michel de Montaigne ‘Alle zintuigelijke waarneming is onbetrouwbaar.’
Twee historisch invloedrijke antwoorden
2 Rationalisme
Rationalisme: er zijn bepaalde dingen die we wel zeker kunnen weten
Rene Descartes ’Ik twijfel dus ik denk, ik denk dus ik ben.’
2
fi fifi fi
, Rene Descartes was een rationalist
- Alle zintuigelijke waarneming is onbetrouwbaar
- Dus je kan alleen vertrouwen op heldere en duidelijke ideeën
- Voorbeeld: cogito
- Daarna kan je met behulp van deductie alle andere kennis a eiden
- Heldere en duidelijke ideeën -> deductie -> kennis
Deductie is als je zeker weet dat de premissen waar zijn, dan weet je ook dat de conclusie ook
waar is
3 Empirisme
Empirisme: ervaring opgedaan via zintuigelijke waarneming is de bron van kennis
Tabula rasa (gaat vaak samen met empirisme): er bestaat geen ingeboren kennis
Francis Bacon was een empirist
- Niets is in het intellect dat zich niet eerst in de zintuigen bevond
- Je gebruikt geen deductie maar inductie om tot kennis te komen
- Daarom: observaties -> inductie -> kennis
Inductie is als je zeker weet dat de premissen waar zijn, dan is het waarschijnlijk dat de conclusie
ook waar is
Empirisme is de common sense opvatting
- Als je wilt weten hoe iets zit, moet je beginnen met observeren hoe de wereld in elkaar zit
- Lijkt ook het beste te passen bij hoe wetenschap werkt
Echter, er zijn twee belangrijke problemen voor de empirist
1 Empirisme leidt tot scepticisme
2 Het inductieprobleem
Wat gebeurt er als je een object observeert?
Anders gezegd: hoe weet je dat het kopie op het origineel lijkt? -> sceptisme
Vraag: hoe weten we dat we op inductie kunnen vertrouwen?
Antwoord: omdat het in het verleden ook vaak gewerkt heeft.
Probleem: dat is geen goed antwoord want dat antwoord leunt zelf op inductie.
Je kunt dus alleen gerechtvaardigd geloven dat inductie betrouwbaar is als je er al vanuit gaat dat
inductie betrouwbaar is!
Samenvatting college 2
Wetenschappelijke revolutie (1550-1700) leidde tot vragen over kennis
Wat is kennis?
3
fl
